Chống buôn lậu: Bịt kẽ hở từ chính sách!

Thông tư liên tịch số 60/2011/TTLT-BTC-BCT-BCA ngày 12/5/2011 của Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Công an được cho là biện pháp giảm thiểu những thủ tục hành chính cho DN trong quá trình mua bán, trao đổi hàng hóa. Tuy nhiên, quá trình triển khai đã nảy sinh nhiều bất cập.

Kiểm tra hành hóa tại cửa khẩu Kim Thành (Lào Cai)

Kẽ hở hợp thức hóa hàng lậu

Trước đây, Thông tư liên tịch số 12/2007/TTLT-BTC-BTM-BCA ngày 28/2/2007 của Bộ Tài chính, Bộ Thương mại, Bộ Công an quy định về hóa đơn, chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu của các tổ chức, cá nhân không trực tiếp nhập khẩu lưu thông trên thị trường. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện có nhiều vướng mắc, cần sửa đổi. Vì vậy, Thông tư 60 được ban hành. Nhưng, Thông tư 60 vẫn quy định: “Hàng hóa nhập khẩu mua lại của các tổ chức, cá nhân khác để kinh doanh chỉ cần có hóa đơn bán hàng của bên bán là đủ và có thể xuất trình hóa đơn của lô hàng trong vòng 72 giờ”. Điều này đã tạo kẽ hở để các đối tượng buôn lậu hợp thức hóa hàng nhập lậu.

Với quy định trên, các đối tượng buôn lậu đã lợi dụng triệt để thu gom hàng hóa và hợp thức hóa bằng việc xuất hóa đơn để thẩm lậu vào Việt Nam. Hầu như toàn bộ số hàng lậu sau khi lọt qua biên giới đều được một số hộ kinh doanh, DN trên địa bàn các huyện biên giới thu gom, xuất hóa đơn để hợp thức hóa, sau đó vận chuyển về phía sau để tiêu thụ, các lực lượng chức năng không thể bắt giữ, tịch thu.

Theo đó, Khoản 2, Điều 4 quy định đối với hàng hóa nhập khẩu của cơ sở sản xuất, kinh doanh đang bày bán, để tại kho, bến bãi thuộc quyền sở hữu hoặc sử dụng của cơ sở đó (trong trường hợp cơ sở kinh doanh kho, bến, bãi đã đăng ký hoạt động kinh doanh với cơ quan có thẩm quyền) thì trong thời hạn 72 giờ, kể từ thời điểm kiểm tra hàng hóa của cơ sở kinh doanh hàng hóa nhập khẩu, phải xuất trình hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa.

Ông Đỗ Thanh Lam, Phó cục trưởng Cục QLTT (Bộ Công thương) cho biết: Mặc dù tại thời điểm kiểm tra, nhiều DN không xuất trình được hóa đơn, chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu. Nhưng theo quy định của Thông tư 60 là chế độ hóa đơn sau 72 giờ kể từ thời điểm kiểm tra nên hàng nhập lậu lại được hợp thức hóa. Trong khi đó, cơ quan thuế lại chưa quy định về việc hóa đơn phải ghi theo tên nhãn hàng hóa được quy định tại Nghị định số 89/2006/NĐ-CP, do vậy QLTT không có cơ sở để đối chiếu và phân loại hàng hóa.

Cần phải sửa đổi cho phù hợp

Trong quá trình thực hiện, các lực lượng chức năng đều kiến nghị chế độ hóa đơn sau 72 giờ là khoảng thời gian quá dài, dễ bị các đối tượng buôn bán hàng nhập lậu có đủ thời gian để hợp thức hóa hàng nhập lậu. Nhất là trong điều kiện hiện nay, các DN được tự in hóa đơn, sử dụng đồng thời nhiều quyển hóa đơn…, khi bị kiểm tra mới xuất hóa đơn và khớp về thời gian để đối phó với các lực lượng chức năng nên khó phát hiện gian lận.

Để khắc phục tồn tại nêu trên, nhằm nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, buôn bán, vận chuyển hàng nhập lậu, Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công thương và Bộ Công an tiến hành sửa đổi Thông tư 60 quy định về hóa đơn chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường theo hướng giảm thời hạn xuất trình hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa nhập khẩu tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh đang bày bán, để tại kho, bến, bãi xuống còn 24 giờ để các đối tượng buôn lậu không thể lợi dụng quay vòng hóa đơn, hợp thức hóa hàng lậu.

Một vướng mắc căn bản khác của Thông tư 60 là không có quy định về việc xử lý đối tượng và hàng hóa khi truy ngược nguồn gốc chứng từ, hóa đơn do người vận chuyển, kinh doanh xuất trình trên khâu lưu thông làm mất hiệu lực của công tác chống buôn lậu.

Làm việc với đoàn công tác của Bộ Tài chính, do Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng dẫn đầu trong tháng 7 vừa qua, các địa phương  Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa đồng loạt kiến nghị sửa Thông tư 60.
Ông Nguyễn Trọng Tín, Phó cục trưởng Cục QLTT (Bộ Công thương) cho rằng: Chúng tôi nhất trí là phải có hóa đơn chứng từ đi ngay kèm theo hàng hóa. Đối với hàng hóa nằm ở kho hàng, bến bãi, trong nhà dân thì rút ngắn thời gian xuất trình hóa đơn, chứng từ, tính hợp pháp của hàng hóa từ 72 giờ xuống còn 24 giờ. Nhưng trước khi xuất trình bản gốc, chủ hàng phải có bản photo nguồn gốc hàng hóa ngay tại cửa hàng để cơ quan chức năng xem xét, còn thời gian 24 tiếng chỉ là đối chiếu.

Kiều Tuyết