Lợi nhuận duy trì đà tăng trưởng, nhưng áp lực thanh khoản hiện hữu
Năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề khi kinh tế Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, kéo theo nhu cầu vốn phục hồi và tạo dư địa cho ngành ngân hàng duy trì đà tăng lợi nhuận. Theo nhiều tổ chức phân tích, lợi nhuận toàn ngành năm nay có thể tăng khoảng 20%, cao hơn mặt bằng chung của thị trường chứng khoán.
Kết quả kinh doanh quý I/2026 cho thấy bức tranh lợi nhuận của ngành ngân hàng vẫn tích cực. Trong nhóm 27 ngân hàng niêm yết và đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán đã công bố báo cáo tài chính, tổng lợi nhuận trước thuế hợp nhất tăng khoảng 14% so với cùng kỳ. Trong đó, Vietcombank (mã VCB) tiếp tục dẫn đầu với lợi nhuận hơn 11.800 tỷ đồng, tăng 9% so với cùng kỳ, trong khi VietinBank (mã CTG) gây chú ý với mức tăng trưởng 63%, vươn lên vị trí á quân.
Trong nhóm ngân hàng tư nhân MB (mã MBB) duy trì phong độ với mức tăng trưởng lợi nhuận 15%, đạt hơn 9.600 tỷ đồng và giữ vị trí thứ ba. Techcombank (mã TCB) vượt qua BIDV (mã BID) nhờ mức tăng trưởng lợi nhuận 23%, đạt 8.870 tỷ đồng, trong khi BIDV tăng 16% đạt gần 8.600 tỷ đồng. Trong khi đó, VPBank cũng ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh trong quý đầu năm với 58%, đạt hơn 7.900 tỷ đồng…
Kết quả khảo sát của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, có tới 78,1% tổ chức tín dụng đánh giá triển vọng kinh doanh sẽ cải thiện mạnh mẽ trong năm 2026. Sự phục hồi của nhu cầu vay vốn và khả năng kiểm soát chi phí sẽ là động lực chính. Chi phí tín dụng dự báo duy trì ở mức thấp khoảng 1%, giúp hạ nhiệt áp lực trích lập dự phòng.
Theo đánh giá của nhiều công ty chứng khoán, ngành ngân hàng đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất và đang quay lại quỹ đạo tăng trưởng ổn định hơn nhờ nhu cầu tín dụng phục hồi, áp lực chi phí tín dụng giảm và biên lãi ròng (NIM) có dấu hiệu ổn định.
Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng không còn trải đều giữa các ngân hàng. Sự phân hóa đang rõ nét hơn, đặc biệt ở câu chuyện hạn mức tín dụng và chất lượng tài sản. Nhóm ngân hàng tham gia tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém như Vietcombank, MB, HDBank hay VPBank tiếp tục được cấp room tín dụng cao hơn mặt bằng chung, tạo lợi thế đáng kể trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống dự kiến quanh mức 15%.
Trong khi đó, nhiều ngân hàng phụ thuộc lớn vào tín dụng bất động sản có thể chịu áp lực khi cơ quan quản lý tiếp tục kiểm soát chặt dòng vốn vào lĩnh vực này. Cùng với đó, áp lực thanh khoản cũng quay trở lại khi lãi suất huy động tăng từ cuối năm 2025.
Dòng tiền sẽ chọn lọc mạnh hơn trong nhóm “cổ phiếu vua”
Lợi nhuận quý I/2026 khả quan đã tác động tích cực tới nhóm cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên sàn trong 5 tháng đầu năm 2026. Một số mã ghi nhận mức tăng mạnh như LPB, VBB, MSB hay STB, trong khi nhóm ngân hàng quốc doanh như BID và VCB cũng duy trì đà tăng tích cực.
Dù vậy, dòng tiền vào nhóm ngân hàng nhìn chung vẫn thận trọng. Thanh khoản nhiều cổ phiếu suy giảm, trong khi khối ngoại tiếp tục bán ròng ở nhiều mã vốn hóa lớn.
Theo các chuyên gia, ngành ngân hàng vẫn nằm trong chu kỳ tăng trưởng nhưng rủi ro hệ thống đang lớn hơn do nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào tín dụng. Áp lực nợ xấu có thể quay trở lại nếu lãi suất tiếp tục tăng và thị trường bất động sản phục hồi chậm hơn kỳ vọng.
Trong bối cảnh đó, các ngân hàng có bộ đệm dự phòng cao, chất lượng tài sản tốt và ít phụ thuộc bất động sản được đánh giá an toàn hơn. Một số cổ phiếu được đánh giá có tiềm năng dài hạn nhờ định giá hấp dẫn và khả năng duy trì tăng trưởng ổn định.
Ở góc độ tăng trưởng, MBB, VPB hay HDB được đánh giá có dư địa lớn hơn nhờ lợi thế room tín dụng sau khi tham gia tái cơ cấu ngân hàng yếu kém. Đặc biệt, MBB được kỳ vọng duy trì ROE trên 20% và tăng trưởng tín dụng thuộc nhóm cao nhất ngành.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cổ phiếu ngân hàng khó tạo sóng lớn trong ngắn hạn. Nguyên nhân đến từ áp lực tái cân bằng thanh khoản, chu kỳ lãi suất mới và sự phân hóa ngày càng mạnh trong toàn hệ thống.
Dù vậy, xét trên góc độ dài hạn, nhóm ngân hàng vẫn được xem là trụ cột của thị trường chứng khoán nhờ nền tảng lợi nhuận ổn định, chất lượng tài sản cải thiện và vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính. Trong bối cảnh thị trường bước vào giai đoạn chọn lọc mạnh hơn, dòng tiền thông minh được dự báo sẽ tiếp tục ưu tiên các ngân hàng có nền tảng tài chính tốt, quản trị rủi ro hiệu quả và khả năng mở rộng thị phần tín dụng bền vững.
Nam Sơn (t/h)
