Kinh doanh trên không gian mạng giúp doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh tiếp cận khách hàng toàn quốc với chi phí thấp, góp phần tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm. Tuy nhiên, nhiều cá nhân, tổ chức cố tình lợi dụng tính ẩn danh trên môi trường này để trục lợi. Nhằm tăng cường công tác quản lý, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 đã chính thức có hiệu lực, tạo cơ sở pháp lý quy định rõ trách nhiệm của các bên tham gia, bao gồm các nền tảng thương mại điện tử, người bán hàng và các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ.
Theo Điều 21 của Luật, người bán trên các nền tảng trung gian hoặc mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử phải cung cấp thông tin xác thực danh tính, tên, địa điểm kinh doanh, địa chỉ cư trú cho đơn vị chủ quản nền tảng. Người kinh doanh có nghĩa vụ công khai thông tin chất lượng sản phẩm, nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa và phối hợp cung cấp dữ liệu khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Đối với các hệ thống có chức năng đặt hàng trực tuyến, người bán bắt buộc chỉ được sử dụng tài khoản thanh toán cá nhân trên nền tảng. Cùng với đó, người bán phải cung cấp đủ giấy tờ chứng minh điều kiện kinh doanh đối với các ngành nghề có điều kiện trước khi hoạt động. Trong trường hợp phát hiện hàng hóa có khuyết tật, chủ cơ sở phải thông báo cho đơn vị chủ quản nền tảng để công khai thông tin, tiến hành thu hồi, xử lý và bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng theo quy định.
Dựa trên tình hình thực tế, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên chỉ rõ những hành vi vi phạm phổ biến mà các hộ kinh doanh cần tránh. Các vi phạm thường gặp bao gồm việc kinh doanh trên mạng nhưng không đăng ký, không xuất hóa đơn, lập nhiều tài khoản ngân hàng để che giấu doanh thu nhằm trốn tránh nghĩa vụ thuế. Cơ quan chức năng cũng ghi nhận nhiều sai phạm về buôn bán hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc quảng cáo sai sự thật gây hiểu nhầm về công dụng sản phẩm. Nhiều trường hợp còn kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc, thiết bị y tế khi chưa đủ điều kiện, hoặc trực tiếp thực hiện hành vi gian lận để chiếm đoạt tài sản thông qua sàn giao dịch điện tử.
Về chế tài xử lý, Điều 39 Luật Thương mại điện tử quy định các hình thức kỷ luật nghiêm ngặt. Tùy thuộc vào mức độ, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm có thể bị phạt hành chính, chặn truy cập, tạm ngừng chức năng giao dịch, gỡ bỏ hoặc chấm dứt tài khoản. Cơ quan quản lý cũng có thể rút tên cơ sở vi phạm khỏi danh sách đã công bố, buộc khôi phục quyền lợi, bồi thường thiệt hại cho các bên liên quan. Đặc biệt, các vụ việc có dấu hiệu tội phạm sẽ bị xem xét xử lý hình sự.
Để bảo đảm kinh doanh an toàn, cơ quan công an khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động đăng ký kinh doanh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, bán hàng rõ nguồn gốc, cung cấp thông tin trung thực và bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng. Việc tự giác cập nhật các quy định mới của pháp luật về thuế và giao dịch điện tử, từ chối buôn bán hàng lậu là điều kiện bắt buộc để bảo vệ uy tín thương hiệu và xây dựng môi trường thương mại minh bạch.
Thành Nam
