Theo Cục Thuế, từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình địa chính trị thế giới, đặc biệt là xung đột tại khu vực Trung Đông, đã làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô, khiến giá dầu thế giới tăng mạnh. Diễn biến này kéo theo giá xăng dầu trong nước biến động đáng kể, riêng tháng 3/2026 ghi nhận 5 lần điều chỉnh giá bán lẻ. Những biến động này tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hành vi vi phạm pháp luật về thuế và hóa đơn.
Qua rà soát dữ liệu hóa đơn điện tử, cơ quan thuế đã phát hiện một số dấu hiệu bất thường tại một số doanh nghiệp. Cụ thể, sản lượng xăng dầu bán ra trước và sau thời điểm điều chỉnh giá có sự chênh lệch lớn; cá biệt có trường hợp sản lượng xuất bán trong hai ngày trước khi tăng giá cao gấp hơn ba lần so với hai ngày sau đó, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý thuế.
Để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị tập trung rà soát, phân tích dữ liệu khai thuế, hóa đơn điện tử, sản lượng bán hàng, doanh thu và tồn kho trước, trong và sau các thời điểm điều chỉnh giá. Trên cơ sở đó, xác định các doanh nghiệp có rủi ro cao để tiến hành kiểm tra đột xuất.
Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường; việc lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng; đối chiếu dữ liệu hóa đơn với sổ sách kế toán, chứng từ xuất – nhập – tồn và thực tế hàng hóa. Đặc biệt, cơ quan thuế sẽ chú trọng các thời điểm nhạy cảm khi Nhà nước điều chỉnh giá xăng dầu – giai đoạn thường phát sinh biến động lớn về sản lượng tiêu thụ.
Bên cạnh đó, cơ quan thuế sẽ kiểm tra kỹ các giao dịch mua bán xăng dầu có khối lượng lớn bất thường, bao gồm phương tiện vận chuyển, kho chứa, hợp đồng mua bán và điều kiện giao nhận, nhằm phát hiện dấu hiệu đầu cơ, găm hàng, trục lợi khi giá biến động.
Trường hợp phát hiện vi phạm như lập hóa đơn không đúng thời điểm, không phản ánh đúng bản chất giao dịch, không xuất hóa đơn, gian lận về giá hoặc chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị có quan hệ liên kết, cơ quan thuế sẽ xử lý nghiêm theo quy định hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Cục Thuế cũng đã cung cấp dữ liệu phân tích sơ bộ cho các địa phương phục vụ công tác rà soát, kiểm tra; đồng thời yêu cầu triển khai đồng bộ trong tháng 4/2026 và báo cáo kết quả. Nội dung báo cáo gồm: số thuế truy thu, tiền phạt, các hành vi vi phạm phổ biến, khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong lĩnh vực xăng dầu.
Việc tăng cường kiểm tra lần này được kỳ vọng góp phần siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý thuế, ngăn chặn kịp thời các hành vi gian lận, qua đó bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh và ổn định thị trường xăng dầu trong nước.
Hải Minh
