Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, số bệnh nhi đến khám và điều trị cúm A tăng mạnh qua từng tuần. Nếu ở tuần 35 viện chỉ tiếp nhận 106 ca thì đến tuần 37 con số này đã tăng lên 249 ca, tuần 38 ghi nhận 319 ca, tuần 39 nhảy vọt lên 552 ca và chạm mốc 779 ca ở tuần 40. Trong số các ca nhập viện, không ít trường hợp rơi vào tình trạng biến chứng nặng, và dù được các y bác sĩ tập trung điều trị tích cực, thực tế đã có ca tử vong.
Không riêng trẻ nhỏ, người cao tuổi có sẵn bệnh mạn tính cũng đang đối mặt nguy cơ chuyển biến nguy kịch khi mắc cúm A. Trung tâm Hồi sức tích cực thuộc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang theo dõi, điều trị cho bệnh nhân H.T. 72 tuổi, nhập viện ngày 6/10 với chẩn đoán viêm phổi nặng trên nền tăng huyết áp nhiều năm và từng tai biến mạch máu não. Bệnh nhân vào viện trong tình trạng sốt cao, đờm ứ đọng, khó thở tiến triển và suy hô hấp cấp, phổi tổn thương nặng làm suy giảm khả năng trao đổi khí khiến bác sĩ phải hỗ trợ thở máy không xâm nhập với nồng độ oxy 40-50%. Dù sau 3 ngày đã cắt cơn sốt và huyết động dần ổn định, tổn thương nhu mô phổi vẫn còn rất nặng nề.
Một trường hợp khác là cụ ông 73 tuổi, tiền sử hút thuốc lâu năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và dùng thuốc khí dung tại nhà định kỳ. Khoảng 4 ngày trước khi vào viện, bệnh nhân chỉ ho và sốt nhẹ quanh mức 38 độ C, hoàn toàn không sốt cao rầm rộ nhưng mức độ khó thở tăng nhanh. Khi đưa vào viện tuyến dưới, người bệnh đã suy hô hấp nặng phải thở oxy, sau đó được chuyển khẩn cấp lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Tại khoa Cấp cứu, bệnh nhân rơi vào trạng thái kích thích, vật vã, thở nhanh nên lập tức được đặt ống nội khí quản và hồi sức tích cực, song bệnh tiếp tục diễn tiến xấu, xuất hiện nhiều rối loạn toàn thân nghiêm trọng. Theo bác sĩ điều trị, tiền sử tai biến mạch máu não làm suy giảm phản xạ ho khạc, cộng thêm phản ứng viêm phổi kích thích tăng tiết dịch khiến đường thở dễ bị bít tắc, làm tăng vọt nguy cơ biến chứng suy hô hấp ở người cao tuổi.
Cùng với các biến chứng hô hấp, chuyên gia Bệnh viện Nhi Trung ương cũng đưa ra cảnh báo về bệnh não hoại tử cấp tính (ANE), một biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng rất nặng nề sau khi nhiễm cúm A, thường ghi nhận tại các nước châu Á. Tình trạng này xuất phát từ phản ứng miễn dịch quá mức của cơ thể sau nhiễm virus, gây phản ứng viêm mất kiểm soát làm tổn thương mạch máu, phá vỡ hàng rào máu - não dẫn tới phù não, hoại tử, xuất huyết và suy đa cơ quan. Hội chứng này hay gặp ở trẻ từ 2 đến 5 tuổi, khởi phát đột ngột bằng rối loạn ý thức, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ sau vài ngày sốt ho. Phụ huynh tuyệt đối không chủ quan xem đây chỉ là sốt co giật lành tính thông thường.
Để chủ động phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo biện pháp cốt lõi là tiêm nhắc lại vaccine cúm mùa hằng năm, nhất là với nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người mắc bệnh nền tim mạch, hô hấp. Việc tiêm nhắc định kỳ là bắt buộc bởi virus cúm liên tục đột biến cấu trúc kháng nguyên và lượng kháng thể bảo vệ sau tiêm thường giảm dần sau 6 đến 12 tháng.
Bên cạnh tiêm phòng, người dân cần duy trì thói quen vệ sinh tay, che mũi miệng khi ho hắt hơi, giữ môi trường sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc người có dấu hiệu bệnh. Khi phát hiện các biểu hiện nghi ngờ, cần đưa người bệnh đi khám kịp thời, không tự ý dùng thuốc hay lạm dụng kháng sinh. Việc theo dõi diễn biến bệnh không thể chỉ dựa vào nhiệt độ sốt mà phải chú ý nhịp thở, tri giác và khả năng ăn uống; nếu thấy trẻ rút lõm lồng ngực, li bì, co giật, khó thở hoặc cơ thể tím tái cần đưa ngay đến các cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.
Tâm An
