Tại chương trình, Nhà thơ, Bác sĩ Mai Hữu Phước, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP. Đà Nẵng bày tỏ: “Lật từng trang của tập tùy bút dày hơn 140 trang với 33 bài viết, người đọc chạm vào những lát cắt ký ức, những suy tưởng về nhân tình thế thái, về quê hương, bè bạn, gia đình, văn chương và những biến động của lịch sử và đời sống. Bằng một giọng văn chân thành, không kiểu cách, tác giả viết như đang trò chuyện với bạn đọc bên ly cà-phê sáng. Bên cạnh kết hợp giữa tự sự, hồi ức và suy tưởng mang tính logic là nhiều đoạn văn giàu chất thơ, chừng như là dấu vết của người từng khởi nghiệp cầm bút bằng thơ.
Ngay từ tên gọi tập sách: “Mắt đá, mắt cỏ cây và mắt thức” đã gợi mở một thế giới quan giàu tính biểu tượng. “Mắt đá”, “Mắt cỏ cây” và “Mắt thức” không chỉ là những hình ảnh thi vị mà còn gợi mở sự liên tưởng đến ba cấp độ nhận thức: Nhìn bằng thiên nhiên, nhìn bằng lương tri và nhìn bằng sự tỉnh thức”.
Nhà thơ, Bác sĩ Mai Hữu Phước cho biết thêm, "Mắt đá, mắt cỏ cây và mắt thức" có thể được xem như là tùy bút tiêu biểu cho phong cách của Phan Trang Hy: Giàu liên tưởng, đậm chất suy nghiệm và luôn hướng về những giá trị thiện lương. Thế giới trong mắt tác giả không chỉ là những hiện tượng vật chất mà còn là những dấu hiệu của nhân quả, của sự kết nối giữa con người với thiên nhiên và cộng đồng.
Một mảng màu nổi bật khác trong tập sách là tình yêu dành cho những miền đất sống, đặc biệt là Đà Nẵng. Trong tùy bút "Hương gió Đà Thành", ông không mô tả Đà Nẵng bằng những mỹ từ quen thuộc mà cảm nhận qua gió, biển và hương vị đời sống: "Gió khoe tình trên cát Mỹ Khê; vui cùng con sóng Xuân Thiều, Non Nước. Gió trong tôi như trôi cùng cây cối Sơn Trà, Hải Vân...". Đáng chú ý, tác giả đưa cả những món ăn bình dị vào văn chương bằng một thứ ngôn ngữ đầy cảm xúc: "Những con nục thơm mềm như được đóng hộp. Tôi quên sao được cái hương vị ấy, kể cả xương, như tan trong miệng của tôi khi ăn chúng với cơm". Đây không đơn thuần là ký ức ẩm thực mà là ký ức văn hóa, ký ức quê hương được lưu giữ bằng vị giác, khứu giác và xúc giác.
Nhiều trang trong tùy bút, tình yêu mang ý nghĩa lứa đôi thấp thoáng như bóng dáng xa mờ nhưng khắc khoải và bền bỉ. Ở các tùy bút "Và em thấp thoáng trong mưa"; "Dáng xưa tôi tìm", người đọc bắt gặp một Phan Trang Hy mềm mại, lãng mạn và giàu hoài niệm...
Theo Nhà thơ, Bác sĩ Mai Hữu Phước, một mảng đề tài không kém phần quan trọng và gây xúc động là bóng dáng mẹ hiền, là gia đình, nơi neo giữ tâm hồn con người suốt cả cuộc đời. Trong "Bao la tình mẹ", người đọc bắt gặp những dòng văn cảm động mà không sa vào cảm tính: "Tóc gần trắng hết như tóc Mẹ. Nhưng tôi vẫn cứ thấy mình như trẻ con trước Mẹ". Từ người mẹ riêng của mình, tác giả mở rộng suy nghĩ về người Mẹ Việt Nam, về lòng bao dung trước những chia rẽ và hơn thua của con người.
Nhà văn Phan Trang Hy, sinh ngày 03/02/1956 tại Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam (nay là TP. Đà Nẵng). Ông có những tác phẩm đã xuất bản như: “Nỗi niềm riêng”, “Người thầy dạy búp bê”, “Người hay là những cơn mơ mạo danh”, “Phóng sinh chữ nghĩa”, “Phạm Duy và lời ca lắng đọng”. Và mới nhất là tập tùy bút “Mắt đá, mắt cỏ cây và mắt thức” được Nhà xuất bản Văn học ấn hành năm 2026.
Anh Dũng
