Thương hiệu – “tấm hộ chiếu” của doanh nghiệp
Quá trình hội nhập đã giúp hàng hóa Việt Nam có mặt tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn đang tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu với vai trò gia công hoặc sản xuất theo đơn đặt hàng. Không ít sản phẩm do doanh nghiệp Việt làm ra nhưng khi xuất khẩu lại mang thương hiệu nước ngoài, khiến giá trị gia tăng và lợi thế cạnh tranh chưa tương xứng với năng lực sản xuất.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, lợi thế về chi phí lao động hay quy mô sản xuất không còn đủ để tạo nên khác biệt. Thay vào đó, thương hiệu trở thành yếu tố quyết định khả năng chinh phục người tiêu dùng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị doanh nghiệp. Một thương hiệu mạnh không chỉ giúp doanh nghiệp bán được sản phẩm với giá trị cao hơn mà còn tạo dựng niềm tin, gia tăng khả năng chống chịu trước biến động của thị trường.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp Việt đã thay đổi tư duy phát triển. Nếu trước đây mục tiêu là “làm được hàng”, thì nay là “làm chủ thương hiệu”. Đây cũng là xu hướng được Bộ Công Thương nhấn mạnh tại Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam 2026, khi xây dựng thương hiệu được xem là nền tảng để doanh nghiệp chuyển từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng.
Đáng chú ý, kỳ xét chọn Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm 2026 ghi nhận hơn 1.000 doanh nghiệp đăng ký tham gia – con số cao nhất từ trước đến nay. Điều này phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp về vai trò của thương hiệu trong chiến lược phát triển dài hạn.
Từ “Made in Vietnam” đến “Made by Vietnam”
Trong nhiều năm, cụm từ “Made in Vietnam” đã góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Song trong kỷ nguyên mới, mục tiêu không chỉ là sản xuất tại Việt Nam mà còn là sáng tạo tại Việt Nam, thiết kế tại Việt Nam và sở hữu thương hiệu Việt.
Đây chính là quá trình chuyển dịch từ mô hình OEM (gia công) sang ODM (thiết kế) và OBM (xây dựng thương hiệu riêng) - hướng đi được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.
Những năm gần đây, nhiều thương hiệu Việt đã tạo được dấu ấn trên thị trường quốc tế. Từ công nghệ, viễn thông, thực phẩm, nông sản đến sản xuất công nghiệp, ngày càng có nhiều doanh nghiệp không chỉ xuất khẩu hàng hóa mà còn xuất khẩu thương hiệu, từng bước khẳng định năng lực cạnh tranh bằng chất lượng, đổi mới sáng tạo và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Sự phát triển này cũng diễn ra trong bối cảnh kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. 6 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường đạt mức cao, cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng phát triển của nền kinh tế. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành những thương hiệu có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế.
Song song với đó, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và thương mại điện tử đang làm thay đổi cách doanh nghiệp xây dựng thương hiệu. Thương hiệu không còn được tạo dựng chỉ bằng các chiến dịch quảng bá truyền thống mà được hình thành từ trải nghiệm khách hàng, minh bạch thông tin, khả năng đổi mới và mức độ hiện diện trên môi trường số.
Theo ông Lại Tiến Mạnh, Chuyên gia thương hiệu, Giám đốc điều hành Mibrand Việt Nam, kỷ nguyên mới đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ tập trung mở rộng thị phần trong nước mà còn phải xây dựng năng lực cạnh tranh đủ mạnh để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Đòi hỏi tư duy thương hiệu mới
Nếu trước đây, thương hiệu chủ yếu được nhìn nhận như một công cụ marketing thì ngày nay, đó là tài sản chiến lược của doanh nghiệp. Trong môi trường kinh doanh số, một phản hồi tiêu cực trên mạng xã hội, một vụ việc liên quan đến chất lượng sản phẩm hay một thông tin sai lệch có thể ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp chỉ trong vài giờ.
Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư bài bản cho quản trị thương hiệu, từ bảo hộ sở hữu trí tuệ, quản lý chất lượng đến truyền thông và ứng dụng công nghệ để bảo vệ hình ảnh.
Cùng với đó, các tiêu chuẩn ESG, phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm xã hội đang trở thành “giấy thông hành” mới khi doanh nghiệp muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Người tiêu dùng quốc tế ngày càng quan tâm không chỉ sản phẩm được làm như thế nào mà còn được tạo ra ở đâu, bằng công nghệ gì và có thân thiện với môi trường hay không.
Đây cũng là lý do Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam tiếp tục lấy ba giá trị cốt lõi Chất lượng - Đổi mới sáng tạo - Năng lực tiên phong làm nền tảng để lựa chọn và đồng hành cùng doanh nghiệp. Không chỉ hướng đến việc quảng bá sản phẩm, chương trình còn khuyến khích doanh nghiệp xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững, tạo dựng uy tín lâu dài trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh những cơ hội, vẫn còn nhiều thách thức đặt ra. Phần lớn doanh nghiệp Việt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nguồn lực dành cho xây dựng thương hiệu còn hạn chế; nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại thị trường nước ngoài; kỹ năng quản trị thương hiệu số, khai thác dữ liệu khách hàng và ứng dụng AI trong truyền thông vẫn còn khoảng cách so với các tập đoàn quốc tế.
Khẳng định vị thế bằng sức mạnh thương hiệu
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu đang chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về giá trị, thương hiệu sẽ là nguồn lực mềm quyết định vị thế của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế.
Để thương hiệu Việt vươn xa, cần sự đồng hành của Nhà nước thông qua các chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học - công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ, xúc tiến thương mại và quảng bá thương hiệu quốc gia. Đồng thời, bản thân doanh nghiệp cũng phải thay đổi tư duy, coi đầu tư cho thương hiệu là đầu tư cho năng lực cạnh tranh dài hạn, thay vì chỉ là chi phí truyền thông.
Con đường từ thị trường nội địa đến sân chơi toàn cầu không chỉ được đo bằng kim ngạch xuất khẩu hay số lượng sản phẩm hiện diện ở nước ngoài, mà còn bằng số thương hiệu Việt được người tiêu dùng quốc tế tin tưởng, lựa chọn và ghi nhớ.
Kỷ nguyên mới đang mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt bước lên những nấc thang giá trị cao hơn của chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi chất lượng sản phẩm được kết hợp với đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại và một chiến lược thương hiệu bài bản, “Made by Vietnam” sẽ không chỉ là dấu ấn về nơi sản xuất mà còn trở thành biểu tượng của chất lượng, uy tín và khát vọng vươn lên của doanh nghiệp Việt trên bản đồ kinh tế thế giới.
Để thương hiệu Việt vươn ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào chiến lược thương hiệu, nghiên cứu thị trường, bảo hộ sở hữu trí tuệ, đồng thời ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong quản trị thương hiệu. Việc kết hợp hài hòa giữa bản sắc Việt Nam với các tiêu chuẩn quốc tế sẽ tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững, giúp thương hiệu khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.
Hà Trần
