Đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội

(TH&CL) Chính sách tín dụng hỗ trợ nhà ở là một chính sách mới, lần đầu tiên được triển khai thực hiện, vì vậy không tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc ban đầu. Phóng viên Thương hiệu & Công luận đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam xoay quanh vấn đề này.

Thưa Thứ trưởng, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả của gói 30.000 tỷ đồng tác động để hỗ trợ thị trường BĐS? Việc triển khai, tính tới thời điểm này đã đạt được kết quả cụ thể ra sao?

Sau 1 năm triển khai thực hiện 30.000 tỷ đồng, thị trường BĐS đã có những chuyển biến tích cực, giao dịch tăng, đặc biệt đối với phân khúc nhà ở có quy mô nhỏ, trung bình, giá thấp. Tổng hợp báo cáo từ các địa phương cho thấy, tồn kho BĐS đang giảm khoảng 25% so với đầu năm 2013. Tuy rằng còn khó khăn nhưng thị trường đã dần ấm lên. Có những dự án dù giá cao, song đã hoàn thành, hạ tầng đồng bộ đã có nhiều người mua và nhận bàn giao nhà. Nguồn cung đối với loại nhà xã hội, căn hộ trung bình và giá thấp thì đang tăng lên, có giao dịch tốt. Dự án mới xây xong móng bán ra đều hết. Điều đó khẳng định Nghị quyết 02 của Chính phủ để tháo gỡ khó khăn cho thị trường BĐS đã trúng và đang từng bước đi vào cuộc sống.

Tính đến 15/12/2013, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản xác nhận đăng ký hợp đồng cho vay đối với 11 DN với số tiền 1.127 tỷ đồng, các ngân hàng đã giải ngân được 205 tỷ đồng cho 06 DN; đã cam kết cho vay 1.450 khách hàng cá nhân với số tiền là 527,5 tỷ đồng; trong đó đã giải ngân cho 1.436 khách hàng với dư nợ 350,7 tỷ đồng. Như vậy cho thấy, việc giải ngân đối với các DN tham gia đầu tư xây dựng phát triển nhà ở xã hội còn rất chậm.

Thực tế hiện nay, rất nhiều người dân cũng như các DN cho rằng vẫn khó tiếp cận được gói 30.000 tỷ đồng, trong khi nhu cầu rất lớn. Theo Thứ trưởng, đâu là nguyên nhân chính?

Chính sách tín dụng hỗ trợ nhà ở là một chính sách mới, lần đầu tiên được triển khai thực hiện, vì vậy không tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc ban đầu. Muốn giải ngân nhanh gói này, theo tôi, chúng ta phải có nhiều căn hộ nhà ở xã hội hoặc căn hộ nhà ở thương mại có diện tích sàn dưới 70 m2, giá bán dưới 15 triệu đồng/m2, vì nhu cầu của người dân rất lớn. Cả nước hiện nay cần khoảng 1 triệu căn nhà xã hội, riêng TP. Hồ Chí Minh cần khoảng 134.000 căn, TP. Hà Nội cần khoảng 111.000 căn, chưa kể những đô thị lớn như Đồng Nai, Bình Dương, những tỉnh nằm trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ. Tuy vậy, việc cung cấp nhà ở xã hội cũng cần đáp ứng những yêu cầu về trình tự, thủ tục nhất định về đầu tư xây dựng, quy hoạch và giấy phép, vì thế cũng cần có thời gian. Việc phát triển nhà xã hội là một quá trình dài hạn.

Trong khi đó, một số địa phương vẫn chưa thực sự quan tâm đến việc giải quyết các trình tự, thủ tục về công tác chuẩn bị đầu tư của các dự án nhà ở xã hội, cũng như việc xem xét, cho phép chuyển đổi dự án nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội, cho phép điều chỉnh cơ cấu diện tích các căn hộ nhà ở thương mại cho phù hợp với nhu cầu của thị trường, phù hợp với tiêu chí cho vay theo quy định của Nghị quyết 02.

Thêm vào đó, một số ngân hàng thương mại được giao nhiệm vụ triển khai việc cho vay cũng còn quá thận trọng, dẫn đến việc chậm trễ trong việc xét duyệt, thẩm định đối tượng cho vay vốn. Theo phản ánh của các DN thì để được vay vốn ưu đãi, sau khi có văn bản giới thiệu của Bộ Xây dựng, các DN ngoài việc thực hiện một số thủ tục như ký bản ghi nhớ với ngân hàng cho vay về việc tài trợ vốn vay, cung cấp các hồ sơ pháp lý của DN và hồ sơ dự án để ngân hàng xem xét, đánh giá, thẩm định để xét duyệt hồ sơ vay vốn…, các ngân hàng còn đòi hỏi nhiều thủ tục khác không cần thiết gây kéo dài thời gian giải ngân.

Trong quá trình triển khai thực hiện, đã phát sinh một số vướng mắc liên quan đến công chứng hợp đồng thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai đối với nhà ở xã hội, xử lý tài sản thế chấp là nhà ở hình thành trong tương lai, thủ tục giao dịch bảo đảm trong việc cho vay vốn của các tổ chức tín dụng mà hiện nay chưa được điều chỉnh bởi pháp luật có liên quan.

Theo ông, cần phải thực hiện giải pháp gì để thúc đẩy tiến độ, phát huy mục tiêu của gói tín dụng hỗ trợ này?

Để khắc phục những vấn đề bất cập, tồn tại nêu trên, Bộ Xây dựng đã và đang tích cực phối hợp với các bộ, ngành có liên quan (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường...), thực hiện các giải pháp như sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy định của pháp luật về công chứng hợp đồng thế chấp tài sản hình thành trong tương lai; thủ tục thực hiện, công chứng hợp đồng; đăng ký, xử lý tài sản bảo đảm; nghiên cứu, ban hành theo thẩm quyền các văn bản hướng dẫn Nghị định số 188/2013/NĐ-CP ngày 20/11/2013 của Chính phủ về phát triển và quản lý nhà ở xã hội…; đôn đốc, hướng dẫn các địa phương đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, phê duyệt các dự án nhà ở xã hội, cho phép chuyển đổi hoặc điều chỉnh cơ cấu các dự án nhà ở thương mại theo đề xuất của chủ đầu tư để góp phần tăng nguồn cung về nhà ở xã hội, đặc biệt là tại các địa bàn trọng điểm; đẩy mạnh hợp tác quốc tế để huy động nguồn vốn vay nước ngoài, vốn ưu đãi của các tổ chức quốc tế nhằm bổ sung nguồn vốn phát triển nhà ở xã hội. Nhân đây, tôi cũng đề nghị, Ngân hàng Nhà nước tăng cường kiểm tra, hướng dẫn và có quy trình thống nhất để các ngân hàng thương mại nhà nước được giao nhiệm vụ, đẩy mạnh hơn nữa việc giải ngân cho cả dự án và người dân.

Theo Thứ trưởng, năm 2014, chúng ta cần phải thực hiện những giải pháp tổng thể nào nhằm tháo gỡ khó khăn, vực dậy thị trường BĐS cũng như giải quyết vấn đề nhà ở cho người dân có nhu cầu?

Trước những diễn biến phức tạp của thị trường, vai trò của Nhà nước cũng như các chủ thể tham gia thị trường cần phải được tăng cường, hoàn thiện để giúp các DN sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, vừa góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Để tháo gỡ được cơ bản các khó khăn của thị trường, thúc đẩy thị trường phát triển, đồng thời tăng khả năng đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người dân, trước hết cần tập trung hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến phát triển đô thị và nhà ở theo hướng tăng cường công tác quản lý nhà nước, thống nhất từ Trung ương đến địa phương đối với phát triển đô thị và thị trường BĐS, bảo đảm thị trường BĐS phát triển ổn định, theo quy hoạch, kế hoạch, cân đối cung cầu, để khắc phục tình trạng phát triển BĐS một cách tự phát, phong trào, lệch pha cung - cầu như những năm vừa qua.

Giải pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường BĐS cần phải gắn với việc thực hiện Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020 - đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; đảm bảo các sản phẩm BĐS, nhà ở có chất lượng đến với người dân, phù hợp với khả năng chi trả của người dân, nhất là các đối tượng người nghèo, thu nhập thấp, có khó khăn về nhà ở.

Các chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo khu vực nông thôn, hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng, hỗ trợ nhà ở cho vùng thường xuyên bão lũ, người già cô đơn cần được triển khai mạnh mẽ. Đặc biệt, cần đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội theo Nghị định số 188/2013/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành về phát triển và quản lý nhà ở xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở của các đối tượng là cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang...

Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đôn đốc, phối hợp với các địa phương, nhất là các địa phương trọng điểm có nhiều dự án đầu tư kinh doanh BĐS, thực hiện rà soát các dự án phát triển đô thị, phát triển nhà ở đang triển khai, các dự án đã giao chủ đầu tư nhưng chưa triển khai và tiến hành phân loại các dự án được tiếp tục triển khai, các dự án cần tạm dừng, các dự án cần điều chỉnh cơ cấu, loại hình nhà ở cho phù hợp với nhu cầu của thị trường và nguồn lực xã hội, phù hợp với kế hoạch phát triển nhà của địa phương.

Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

Tuyết Hoa (Thực hiện)