Việc tận dụng các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đang được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành lợi ích thực chất, bài toán về năng lực doanh nghiệp – đặc biệt là khả năng tiếp cận vốn – vẫn là điểm nghẽn lớn. Trong bối cảnh đó, đề xuất hỗ trợ lãi suất của Bộ Công Thương đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp.

Theo dự thảo Nghị định do Bộ Tư pháp công bố thẩm định, cơ quan soạn thảo đưa ra kế hoạch xây dựng “Hệ sinh thái tận dụng FTA” với hàng loạt cơ chế hỗ trợ đồng bộ. Trong đó, chính sách hỗ trợ lãi suất được đánh giá là một trong những giải pháp tài chính trực tiếp và thiết thực nhất.

Cụ thể, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh tham gia hệ sinh thái sẽ được hỗ trợ một phần lãi suất khi vay vốn trung và dài hạn để triển khai các dự án sản xuất – kinh doanh. Mức hỗ trợ dự kiến là 2%/năm, do ngân sách nhà nước cấp bù sau đầu tư. Đây là mức ưu đãi có ý nghĩa trong bối cảnh chi phí vốn vẫn là gánh nặng đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thực tế cho thấy, sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã chuyển từ vị thế hội nhập từng phần sang hội nhập toàn diện với mạng lưới 17 FTA, kết nối hơn 60 nền kinh tế lớn trên thế giới. Những hiệp định này đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thể hiện qua quy mô GDP năm 2025 ước đạt hơn 500 tỷ USD và kim ngạch xuất nhập khẩu tiệm cận 1.000 tỷ USD.

Tuy vậy, những hạn chế vẫn tồn tại. Tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước có xu hướng giảm, trong khi khu vực FDI chiếm ưu thế nhưng lại có mức độ liên kết nội địa chưa cao. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ FTA, dù cơ hội thị trường là rất lớn.

Chính vì vậy, việc xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện được xem là bước đi cần thiết. Ngoài hỗ trợ tài chính, dự thảo còn đề cập đến các chính sách về cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ công nghệ, đào tạo nhân lực, tư vấn tiêu chuẩn kỹ thuật và kết nối thị trường. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ dừng ở gia công hoặc xuất khẩu thô.

Đáng chú ý, cơ chế hỗ trợ lãi suất được thiết kế với các điều kiện cụ thể nhằm bảo đảm hiệu quả và tránh trùng lặp chính sách. Theo đó, mỗi doanh nghiệp chỉ được hỗ trợ cho một dự án trong cùng thời kỳ và không được đồng thời hưởng các ưu đãi lãi suất khác của Nhà nước. Đồng thời, các khoản vay phải được tổ chức tín dụng thẩm định chặt chẽ trước khi giải ngân.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của doanh nghiệp cũng được đặt ra rõ ràng. Các đơn vị tham gia phải cam kết cung cấp thông tin chính xác, sử dụng vốn đúng mục đích và hoàn trả phần hỗ trợ nếu vi phạm quy định. Điều này nhằm bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả của chính sách.

Có thể thấy, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực để tận dụng FTA không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn mang ý nghĩa chiến lược dài hạn. Nếu được triển khai hiệu quả, chính sách hỗ trợ lãi suất cùng hệ sinh thái FTA sẽ góp phần tạo động lực mới cho tăng trưởng, đồng thời giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Nam Sơn (t/h)