Theo ghi nhận, các doanh nghiệp sản xuất phân bón đang chịu tác động rõ rệt khi giá xăng dầu, than và chi phí logistics đồng loạt tăng. Ông Nguyễn Viết Hiến, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình cho biết, chi phí đầu vào leo thang đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất. Trong đó, than chiếm tới gần 80% giá thành sản xuất urê và phụ thuộc lớn vào cơ chế giá trong nước. Doanh nghiệp đề xuất Chính phủ xem xét giữ ổn định giá than, đồng thời kiến nghị giảm thuế xuất khẩu phân bón xuống 0% để hỗ trợ hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh giá thế giới biến động.
Một vấn đề lớn khác là sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Với phân DAP, khoảng 80% chi phí sản xuất đến từ lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit, trong khi nguồn cung apatit trong nước chỉ đáp ứng khoảng 17% nhu cầu. Vì vậy, doanh nghiệp đề xuất nâng hạn mức khai thác quặng apatit nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu và tăng tính chủ động.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền cho biết, dù đã nỗ lực ổn định nguồn cung, nhưng từ ngày 26/3 Công ty buộc phải điều chỉnh giá tăng từ 5–10% do chi phí đầu vào tăng cao. Dù vậy, mức giá vẫn được kiểm soát nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận của nông dân. Dự kiến từ ngày 6/4, doanh nghiệp sẽ tiếp tục điều chỉnh giá phù hợp với biến động chi phí, đồng thời phối hợp với đối tác để duy trì nguồn cung ổn định.
Đại diện Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo) cho rằng, cần tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và chuyên gia nông nghiệp để hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón hiệu quả, tiết kiệm chi phí và giảm tác động môi trường. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đẩy mạnh phát triển các dòng phân bón hữu cơ nhằm hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững. Bên cạnh đó, PVFCCo kiến nghị tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh phân bón giả, kém chất lượng.
Ông Nguyễn Hoàng Trung, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP DAP - VINACHEM cho biết, nhu cầu tiêu thụ DAP trong nước khoảng 1 triệu tấn mỗi năm, nhưng phần lớn chi phí sản xuất phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Đông, khiến giá thành tăng khoảng 1,97 triệu đồng/tấn (tương đương 12%). Do đó, doanh nghiệp đề xuất nâng hạn mức khai thác quặng apatit và triển khai các biện pháp bình ổn thị trường, kiểm soát phân phối, chia sẻ khó khăn với nông dân.
Từ góc độ quản lý, ông Huỳnh Tấn Đạt – Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) – nhận định xung đột địa chính trị đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến chi phí nguyên liệu và vận tải tăng cao, từ đó gây áp lực lớn lên giá phân bón.
Trước tình hình này, cơ quan quản lý đề xuất một số giải pháp trọng tâm: Cân đối cung – cầu trong nước, duy trì sản xuất ổn định, minh bạch thị trường và kiểm soát phân phối để hạn chế đầu cơ, giữ ổn định giá.
Nâng cao năng lực dự báo, theo sát biến động quốc tế về năng lượng, logistics và nguyên liệu; đồng thời đa dạng hóa nguồn cung.
Tăng cường phối hợp với địa phương và hợp tác xã để nắm bắt nhu cầu thực tế, xây dựng kế hoạch cung ứng phù hợp.
Ưu tiên nguồn hàng cho thị trường nội địa song song với xuất khẩu, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm.
Nhìn chung, trong bối cảnh biến động địa chính trị phức tạp, việc phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý được xem là yếu tố then chốt để giảm áp lực chi phí, ổn định thị trường và bảo đảm lợi ích cho nông dân.
Hoàng Phương (t/h)
