UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành Kế hoạch số 1553/KH-UBND ngày 14/10/2026 về triển khai thử nghiệm mô hình 90 ngày chuyển đổi hợp tác xã gắn với vùng nguyên liệu có tổ chức. Văn bản do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Phước Thiện ký, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì thực hiện.
Theo đánh giá của tỉnh, việc tổ chức sản xuất tại một số nơi còn thiếu đồng bộ. Dữ liệu chưa đầy đủ, năng lực điều phối mùa vụ, cung ứng dịch vụ và kết nối thị trường của hợp tác xã còn hạn chế. Quan hệ liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cũng chưa ổn định.
Đợt thử nghiệm hướng đến giải quyết những hạn chế này bằng các công việc cụ thể tại từng đơn vị. Hợp tác xã được củng cố để làm đầu mối điều phối vùng nguyên liệu, từ thống nhất lịch sản xuất, cung ứng dịch vụ đến chuẩn bị sản lượng, chất lượng và thời gian giao hàng phù hợp với nhu cầu thị trường.
Các ngành hàng được ưu tiên gồm lúa gạo, xoài, sầu riêng, mít, khóm, chanh, bưởi, sả, rau màu và cá tra. Hợp tác xã tham gia phải đang hoạt động thực tế, có bộ máy điều hành, có khả năng tổ chức vùng nguyên liệu và có thị trường hoặc tiềm năng liên kết tiêu thụ. Sự cam kết của hợp tác xã, thành viên và sự đồng hành của địa phương là những điều kiện để lựa chọn.
Giai đoạn đầu dự kiến từ ngày 20/10 đến 20/11/2026, tập trung đánh giá hiện trạng và lập hồ sơ cho từng hợp tác xã, từng vùng nguyên liệu. Toàn bộ hợp tác xã tham gia sẽ được đánh giá theo tám nhóm tiêu chí, bao quát các mặt quản trị, thành viên, tổ chức sản xuất, dịch vụ, tài chính, dữ liệu, thị trường và khả năng đổi mới, thích ứng.
Từ kết quả đánh giá, mỗi đơn vị phải xác định ba vấn đề ưu tiên, lựa chọn ít nhất ba nội dung có thể chuyển đổi trong thời gian thử nghiệm. Kế hoạch hành động cần làm rõ công việc, người phụ trách, chỉ số ban đầu và kết quả dự kiến, tạo cơ sở kiểm tra mức thay đổi sau khi triển khai.
Cùng thời điểm, cơ quan chuyên môn sẽ khảo sát doanh nghiệp, đơn vị thu mua về chủng loại sản phẩm, quy cách, tiêu chuẩn chất lượng, sản lượng, thời gian giao hàng và yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Những thông tin này được sử dụng để hợp tác xã xây dựng kế hoạch sản xuất sát hơn với nhu cầu tiêu thụ.
Từ ngày 21/11 đến 21/12/2026, mô hình chuyển sang tổ chức lại hoạt động của hợp tác xã và vùng nguyên liệu. Các đơn vị sẽ rà soát trách nhiệm điều hành, thống nhất giống, lịch thời vụ, quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn sản xuất; đồng thời củng cố những dịch vụ dùng chung như vật tư, cơ giới hóa, thu hoạch và vận chuyển.
Dữ liệu quản lý cũng phải được cập nhật, tối thiểu gồm thành viên, hộ liên kết, diện tích, lịch sản xuất, sản lượng dự kiến và nhu cầu dịch vụ chính. Nhật ký canh tác, thông tin truy xuất nguồn gốc được chuẩn hóa để phục vụ điều hành và liên kết với doanh nghiệp.
Giai đoạn cuối dự kiến từ ngày 22/12/2026 đến 22/1/2027, tập trung vận hành thử các quy trình đã thống nhất, tổ chức dịch vụ chung và hoàn thiện phương án tiêu thụ. Tùy điều kiện thực tế, hợp tác xã và doanh nghiệp sẽ xây dựng hoặc ký kết hợp đồng, biên bản ghi nhớ, thỏa thuận liên kết; đồng thời chuẩn bị kế hoạch thu hoạch, sơ chế và vận chuyển.
Xuyên suốt quá trình thực hiện, tỉnh ưu tiên kết nối doanh nghiệp ngay từ đầu khâu tổ chức vùng nguyên liệu. Nhu cầu của bên mua về chất lượng, sản lượng và thời gian cung ứng sẽ được trao đổi trực tiếp với hợp tác xã để thống nhất phương án sản xuất, thu hoạch và tiêu thụ.
Các giải pháp hỗ trợ được thiết kế theo nhu cầu thực tế của từng đơn vị, từ quản trị, quản lý tài chính đến ứng dụng kỹ thuật, chuyển đổi số và phát triển thị trường. Hợp tác xã được hướng dẫn hoàn thiện quy trình sản xuất theo VietGAP, GlobalGAP, SRP hoặc tiêu chuẩn phù hợp với ngành hàng; tiếp cận Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã, tín dụng và các chính sách hiện hành.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm hướng dẫn lựa chọn 10 hợp tác xã, theo dõi tiến độ và tổng hợp khó khăn để tham mưu xử lý. Liên minh Hợp tác xã tỉnh hỗ trợ củng cố tổ chức, dịch vụ thành viên và phương án kinh doanh. Sở Công Thương phối hợp kết nối doanh nghiệp, xúc tiến thương mại; Sở Khoa học và Công nghệ hỗ trợ chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và tiếp cận công nghệ phù hợp.
Tại các xã, phường, Tổ Khuyến nông cộng đồng được phân công làm đầu mối phối hợp trực tiếp trong suốt thời gian thử nghiệm. Hợp tác xã phải bố trí người phụ trách, cung cấp dữ liệu trung thực và huy động thành viên, hộ liên kết cùng tham gia.
Kết thúc đợt thử nghiệm, từng mô hình phải có báo cáo so sánh trước và sau chuyển đổi, hồ sơ vùng nguyên liệu được cập nhật, quy trình điều hành, dữ liệu quản lý và phương án liên kết thị trường. Kết quả thực tế sẽ là căn cứ để Đồng Tháp xem xét duy trì, điều chỉnh hoặc mở rộng mô hình trong vụ sản xuất tiếp theo.
L.T
