Từ câu chuyện 78.000 tỷ đồng đến cuộc đua về tỷ trọng
Việc Việt Nam được nâng tỷ trọng trong bộ chỉ số FTSE đang mở ra một nguồn cầu mới đối với nhóm cổ phiếu đáp ứng các tiêu chí của chỉ số. Theo ước tính được Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam đưa ra, quy mô vốn thụ động tiềm năng có thể lên tới khoảng 78.000 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với con số khoảng 22.000 tỷ đồng từng được dự báo trước đó.
Con số này nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của thị trường. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào tổng quy mô 78.000 tỷ đồng để dự báo mức tăng của VN-Index hoặc từng cổ phiếu, nhà đầu tư có thể bỏ qua một yếu tố quan trọng: dòng tiền theo chỉ số không được phân bổ đồng đều.
Theo lộ trình dự kiến, dòng vốn có thể được giải ngân thành bốn đợt, với tỷ trọng khoảng 10%, 20%, 35% và 35%, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và kéo dài tới ngày 20/9/2027.
Nếu lấy 78.000 tỷ đồng làm quy mô tham chiếu, các đợt tương ứng khoảng 7.800 tỷ đồng, 15.600 tỷ đồng, 27.300 tỷ đồng và 27.300 tỷ đồng. Những con số này chỉ mang tính quy đổi để hình dung quy mô từng giai đoạn, không đồng nghĩa với lượng tiền chắc chắn sẽ xuất hiện trên thị trường vào đúng từng thời điểm.
Điểm đáng chú ý nằm ở cơ chế phân bổ. Khi một quỹ mô phỏng chỉ số phải điều chỉnh danh mục, họ không chia tiền thành những phần bằng nhau cho tất cả cổ phiếu. Tỷ trọng của từng mã trong chỉ số mới là yếu tố quyết định quy mô vốn mà cổ phiếu đó có thể thu hút.
Vì vậy, việc số lượng cổ phiếu Việt Nam trong rổ FTSE tăng từ 23 lên 27 không có nghĩa dòng vốn sẽ được chia thành 27 phần. Những cổ phiếu có tỷ trọng lớn, thanh khoản tốt và vai trò quan trọng trong chỉ số có khả năng nhận được lực cầu đáng kể hơn.
Điều này tạo ra sự phân hóa ngay trong nhóm được hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng. Với nhà đầu tư, thay vì đặt cược đồng loạt vào toàn bộ rổ, việc theo dõi thay đổi tỷ trọng và cơ cấu danh mục sẽ quan trọng hơn nhiều.
Kỳ vọng có thể tạo sóng trước khi tiền thật xuất hiện
Một đặc điểm đáng chú ý của dòng vốn theo chỉ số là thị trường thường phản ứng trước khi dòng tiền thực tế được giải ngân.
Khi thông tin về việc nâng tỷ trọng Việt Nam được công bố, kỳ vọng về nhu cầu mua vào của các quỹ có thể nhanh chóng được phản ánh vào giá cổ phiếu. Nhà đầu tư chủ động có thể mua trước để đón đầu nhu cầu của các quỹ, khiến giá và thanh khoản tăng trước thời điểm các quỹ chính thức tái cơ cấu danh mục.
Thực tế, sau những thông tin liên quan đến FTSE, VN-Index từng có phiên tăng khoảng 30 điểm, trong khi giá trị giao dịch đạt gần 20.000 tỷ đồng. Diễn biến này cho thấy sức mạnh của kỳ vọng đối với thị trường.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa dòng tiền kỳ vọng và dòng tiền thực tế.
Một phiên thị trường tăng mạnh không có nghĩa hàng nghìn tỷ đồng vốn thụ động đã được giải ngân. Tương tự, việc khối ngoại mua ròng trong một vài phiên cũng chưa thể được xem là bằng chứng cho dòng vốn nâng hạng đã chính thức chảy vào Việt Nam.
Trong các phiên ngày 24 và 25/8, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng khoảng 200-300 tỷ đồng, với dòng tiền có xu hướng hướng vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Đây là tín hiệu đáng chú ý về sự thay đổi trong giao dịch của khối ngoại, nhưng vẫn cần được nhìn nhận độc lập với dòng vốn thụ động từ quá trình điều chỉnh chỉ số.
Bởi trên thực tế, quyết định mua bán của nhà đầu tư nước ngoài còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như lãi suất quốc tế, tỷ giá, triển vọng kinh tế và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Ngay cả khi dòng vốn FTSE được giải ngân đúng theo kỳ vọng, giá cổ phiếu cũng không mặc nhiên tăng. Nếu nhu cầu của các quỹ đã được thị trường phản ánh trước, một phần lợi ích có thể đã nằm trong giá. Ngược lại, những cổ phiếu có tỷ trọng lớn nhưng đồng thời có lượng cung đáng kể vẫn có thể biến động mạnh khi các quỹ thực hiện tái cơ cấu.
Do đó, câu chuyện 78.000 tỷ đồng nên được nhìn nhận như một nguồn cầu tiềm năng kéo dài theo nhiều giai đoạn, thay vì một lượng tiền khổng lồ cùng lúc đổ vào thị trường.
Trong trung hạn, việc nâng tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số quốc tế vẫn là yếu tố tích cực đối với thị trường chứng khoán. Nó không chỉ tạo thêm nhu cầu từ các quỹ thụ động mà còn góp phần nâng mức độ quan tâm của dòng vốn quốc tế đối với cổ phiếu Việt Nam.
Tuy nhiên, lợi ích sẽ không phân bổ đồng đều. Những cổ phiếu có tỷ trọng cao trong chỉ số có thể trở thành tâm điểm của dòng tiền, trong khi các mã khác có thể hưởng lợi ít hơn hoặc chủ yếu được hỗ trợ bởi hiệu ứng tâm lý.
Vì thế, thay vì hỏi “78.000 tỷ đồng sẽ kéo VN-Index tăng bao nhiêu điểm?”, câu hỏi đáng quan tâm hơn là: dòng tiền đó sẽ mua cổ phiếu nào, với tỷ trọng bao nhiêu và thị trường đã phản ánh kỳ vọng này vào giá đến mức nào?
Đây mới là yếu tố quyết định mức độ hưởng lợi thực tế của từng cổ phiếu trong câu chuyện nâng hạng FTSE.
Nam Sơn (t/h)
