THCL Đó là thắc mắc được đưa ra tại hội nghị Góp ý Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật thuế tiêu thụ đặc biệt do Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam vừa tổ chức tại Hà Nội.

Giá tính thuế nếu ở mức 5%, DN sẽ không đủ bù đắp chi phí

Tại Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật thuế tiêu thụ đặc biệt có hai nội dung liên quan đến ngành bia rượu. Cụ thể, hiện nay, việc giá tính thuế cho các DN được tính ở các đơn vị sản xuất nhưng trong Dự thảo Nghị định lại quy định tính thuế ở công ty thương mại với giá cao nhất trong khi hầu hết các công ty sản xuất đều có công ty thương mại. Đồng thời, giá tính thuế cũng đang được xem xét ở mức 5% thay vì 10%.

Khó kiểm soát giá, thuế

Ông Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam cho biết, nếu theo cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt này, chỉ riêng Habeco đã phải đóng thêm 235 tỷ đồng tiền thuế trong khi Habeco chiếm 20-22% tổng sản lượng bia cả nước.

Đại diện cho Nhà máy bia Việt Nam cũng như bia Châu Á – Thái Bình Dương lo ngại: “Việc thay đổi cách tính thuế sẽ làm tăng 2 lần thuế đối với DN. Nếu thực thi, giá bán có thể tăng thêm tới 10%. Nếu Từ  1/1/2016 đến năm 2018, mỗi năm thuế TTĐB đối với ngành bia tăng thêm 5% cộng thêm việc thay đổi cách tính thuế và giá tính thuế thì sẽ vô cùng khó khăn cho hoạt động của DN”.

Vị đại diện này đưa ra phân tích, giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt dựa trên giá công ty con bán ra thị trường là chưa phù hợp, đề xuất này làm việc kê khai thuế sẽ trở nên phức tạp và gây phiền hà cho công tác thực hiện tại đơn vị và cơ quan thuế. Bên cạnh đó, việc xác định thuế tính trên giá bán cao nhất của công ty thương mại là chưa phù hợp vì công ty sản xuất không thể kiểm soát giá bán tại công ty thương mại do chính sách mua đứt bán đoạn và nếu kiểm soát sẽ trái quy định của Luật Cạnh tranh.

Ngoài ra, dự thảo đưa ra có sự phân biệt giữa công ty liên kết và công ty không liên kết, sẽ tiềm ẩn nguy cơ bất bình đẳng. Hơn nữa, việc thay đổi cách tính thuế cũng sẽ làm tăng chi phí thuế đột ngột ảnh hưởng đến môi trường đầu tư của Việt Nam.

Từ đó, đại diện này đề xuất bỏ quy định xác định giá tính thuế TTĐB qua công ty con, công ty liên kết. Áp dụng nguyên tắc thuế thống nhất dựa trên giá bán ra của cơ sở sản xuất như hiện hành và bỏ mức khống chế 5% bởi mức này không đủ bù đắp chi phí.

Tiếp nối ý kiến trên, đại diện Habeco cho rằng “Việc tính thuế theo giá cao nhất của công ty thương mại thì công ty sản xuất không kiểm soát được giá bán. Bởi giá bán bia phụ thuộc vào thời điểm, mùa vụ và địa điểm bán. Nếu Nghị định quy định dẫn đến hiểu nhiều nghĩa sẽ khó cho DN trong quá trình thực hiện. Thu đúng, thu đủ nhưng cần rõ ràng minh bạch”.

Đại diện bia bia Carlsberg Việt Nam đồng tình với quan điểm trên khi cho rằng “Nếu áp dụng Nghị định trên, sẽ không thể kiểm soát được công ty thương mại bán với giá bao nhiêu. Nhất là đặc thù của Việt Nam công ty liên kết rất rộng, dài sẽ càng khó kiểm soát. Mong ban soạn thảo cân nhắc kỹ để DN không rơi vào tình trạng “có vấn đề” trong kê khai thuế sau này. Đặc biệt, giá tính thuế nếu ở mức 5%, chắc chắn, tính chuyên môn hóa trong ngành bia sẽ không còn”.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Công ty CP Cồn - Rượu Hà Nội bày tỏ: “Dự thảo Nghị định đưa ra khiến DN đã khó lại thêm khó. Giá tính thuế ở mức 10% vốn đã rất vất vả cân đối cho công ty thương mại. Nay giảm xuống 5% liệu có đủ chi phí hoạt động không? Không thể cứ tháo chỗ này lại trói chỗ kia. Đề nghị Bộ Tài chính xem xét cho hợp lý”.

Dự thảo cũng nêu rõ mức giá khống chế 10% áp dụng cho một cấp thương mại đại lý đầu tiên là quá cao, tạo kẽ hở để giảm giá tính thuế thông qua việc tổ chức nhiều cấp đại lý, kể cả đại lý có quan hệ liên kết. Về điều này, ông Việt sẵn sàng mời các đoàn thanh tra, kiểm toán đến các DN làm rõ. Bởi lẽ, trong ngành bia hiện nay đều là DN lớn (Habeco, Sabeco, Heineken, Carlsberg, Hương Sen…) với sản lượng sản xuất và tiêu thụ chiếm tới 95% thị phần, công tác quản lý tài chính kế toán chặt chẽ và được cơ quan thuế kiểm tra, giám sát thường xuyên.

Tác động xấu đến ngành

Theo đánh giá của Vụ công nghiệp nhẹ (Bộ Công thương), tại Việt Nam, hầu hết các DN sản xuất bia hoạt động kinh doanh có hiệu quả, thực hiện tốt nghĩa vụ cho ngân sách Nhà nước, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội. Các nhà máy được đầu tư công nghệ, thiết bị tiên tiến đã góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm tiêu hao nguyên, vật liệu, năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh với các sản phẩm nhập khẩu…

Để thúc đẩy ngành phát triển và tiếp tục đóng góp nhiều hơn nữa, Nhà nước cần có những chính sách phù hợp. Tuy nhiên, Dự thảo Nghị định đưa ra lại gây nhiều khó khăn, phiền phức cho các DN trong ngành.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà - đại diện Vụ Chính sách thuế (Tổng cục Thuế) nêu quan điểm: “Đây là luật quan trọng nhất đối với ngành rượu bia. Do đó, Ban soạn thảo cần xem lại cách đánh thuế chứ không thể tự nghĩ ra rồi đưa vào là được. Ý kiến càng chi tiết càng tốt và cần phải có lý lẽ. Đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế nhưng cần tạo điều kiện thuận lợi cho DN hoạt động”.

Ông Huỳnh Vương Nam – Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài Chính) cho biết, những nội dung trong dự thảo không do riêng Bộ Tài chính nghĩ và đề xuất đưa vào, nên mong nhận được ý kiến và lập luận để từ Nghị định đến Thông tư hướng dẫn chi tiết hơn. Với giá tính thuế, Bộ Tài chính cho biết đang làm việc với Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước để có quy định cho phù hợp.

Phản bác Dự thảo do Bộ Tài chính đưa ra, đại diện Vụ Kinh tế công nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) nhận định: “Cơ sở pháp lý của Dự thảo Nghị định hơi yếu vì bia không phải là ngành sản xuất kinh doanh có điều kiện”. Đồng thời thẳng thắn đặt câu hỏi với đại diện Bộ Tài chính (đơn vị chủ trì soạn thảo Nghị định): “Chúng ta xác định tận thu hay phát triển ngành? Tại sao phải đưa ra mức 5% hay 10%?”.

Vị đại diện này phân tích, DN thương mại phải hoạt động theo luật. Các DN sau khi sản xuất làm thương mại và bia cũng là ngành nghề kinh doanh nên không nên áp đặt mức thuế như vậy. Giá tính thuế nếu ở mức 5%, chắc chắn không thể đủ cho một công ty thương mại chi. Đồng thời khẳng định: “Chúng ta đang đi vào lối mòn cũ là không mở cho DN phát triển lên được”.

Thiết nghĩ, Nghị định, luật đưa ra một mặt giúp Nhà nước quản lý được thuế TTĐB đưa ra một cách tốt nhất. Mặt khác, phải đi vào cuộc sống, phát huy tác dụng, mang lại hiệu quả cho DN ổn định sản xuất, phát triển bền vững.

Gia Linh