Áp lực “xanh hóa” từ hội nhập quốc tế
Theo cơ quan soạn thảo, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, áp dụng kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ và tiêu chuẩn ESG không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế tất yếu.
Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, thực tế triển khai các dự án xanh và tuần hoàn tại Việt Nam vẫn còn nhiều vướng mắc, đặc biệt là thiếu một khung tiêu chí thống nhất để xác định, đánh giá và hỗ trợ.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP cùng các chính sách khắt khe từ Liên minh châu Âu như Thỏa thuận Xanh, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng (EUDR)… đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp.
Các yêu cầu không chỉ dừng ở chất lượng sản phẩm mà mở rộng sang toàn bộ quy trình sản xuất, nguồn gốc nguyên liệu, mức phát thải và trách nhiệm xã hội.
Đặc biệt, xu hướng chuẩn hóa báo cáo bền vững theo CSRD/ESRS của EU cho thấy tiêu chuẩn ESG đang chuyển từ “tự nguyện” sang “bắt buộc”. Nếu không có khung pháp lý tương thích, doanh nghiệp Việt Nam có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi giá trị toàn cầu.
Đề xuất khung tiêu chí dự án xanh và tuần hoàn
Dự thảo Quyết định đặt ra các tiêu chí cụ thể để xác định: Dự án xanh: được xây dựng trên cơ sở Luật Bảo vệ môi trường, bảo đảm hài hòa với thông lệ quốc tế.
Danh mục dự kiến gồm 45 loại dự án thuộc 7 lĩnh vực: năng lượng, giao thông, xây dựng, tài nguyên nước, nông - lâm - thủy sản và đa dạng sinh học, công nghiệp chế biến – chế tạo, dịch vụ môi trường.
Dự án tuần hoàn: chia thành 3 nhóm: Thiết kế tuần hoàn: tối ưu sử dụng tài nguyên, giảm phụ thuộc tài nguyên không tái tạo. Sử dụng tuần hoàn: kéo dài vòng đời sản phẩm thông qua tái sử dụng, sửa chữa, cho thuê, chia sẻ. Phục hồi tài nguyên: tái chế, xử lý chất thải, giảm phát sinh và tác động môi trường.
ESG trở thành điều kiện để hưởng hỗ trợ
Một điểm đáng chú ý, dự thảo quy định việc áp dụng khung tiêu chuẩn ESG là điều kiện quan trọng để xem xét hỗ trợ lãi suất từ Nhà nước.
Khung ESG gồm 3 trụ cột: Môi trường (E): quản lý phát thải, sử dụng hiệu quả năng lượng – tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm, ứng phó biến đổi khí hậu; Xã hội (S): đảm bảo quyền lợi người lao động, an toàn lao động, bình đẳng, bảo vệ người tiêu dùng và phát triển cộng đồng; Quản trị (G): minh bạch thông tin, kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro, phòng chống tham nhũng và bảo vệ dữ liệu.
Việc áp dụng ESG nhằm đảm bảo doanh nghiệp không chỉ “xanh” ở dự án mà còn bền vững trong toàn bộ hoạt động sản xuất – kinh doanh.
Kỳ vọng tạo “chuẩn chung” cho phát triển bền vững
Dự thảo áp dụng đối với: Doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân thực hiện dự án xanh, tuần hoàn. Tổ chức đánh giá dự án. Cơ quan nhà nước, ngân hàng thương mại, quỹ tài chính tham gia hỗ trợ. Các tổ chức, cá nhân liên quan.
Theo kế hoạch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành Quyết định vào tháng 6/2026.
Việc ban hành khung tiêu chí dự án xanh, tuần hoàn và ESG được kỳ vọng sẽ: Tạo chuẩn chung cho thị trường. Giúp doanh nghiệp định hướng đầu tư bền vững
Tăng khả năng tiếp cận vốn ưu đãi. Nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đây được xem là bước đi quan trọng trong quá trình “xanh hóa” nền kinh tế, hướng tới phát triển bền vững và thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.
Hoàng Phương (t/h)
