Đằng sau những thao tác tưởng như đơn giản trên chiếc điện thoại là một cách làm mới để người dân cùng tham gia giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.
Đưa mã QR về tận nhà văn hóa
Một người lính Biên phòng đứng trước nhà văn hóa bản, trên tay không phải là tập tài liệu dày như những buổi tuyên truyền trước đây mà là một tấm bảng nhỏ in nổi bật mã QR, phía dưới, người dân ngồi thành từng nhóm, chăm chú theo dõi và làm theo hướng dẫn.
Khung cảnh vẫn mộc mạc, gần gũi như những buổi phổ biến pháp luật ở vùng biên, nhưng chỉ một ô vuông đen trắng đã tạo nên sự khác biệt. Người dân có thể dùng điện thoại quét mã để xem nội dung tuyên truyền, tìm hiểu quy định pháp luật và gửi những thông tin cần thiết đến lực lượng Biên phòng.
Ở một điểm tuyên truyền khác, cán bộ Biên phòng đứng cạnh bảng thông tin, vừa chỉ vào nội dung trên pano vừa hướng dẫn người dân. Một số người cầm điện thoại quan sát, làm theo từng thao tác. Những chiếc điện thoại vốn quen thuộc với cuộc sống hằng ngày được sử dụng cho một việc mới là tiếp nhận và gửi thông tin đến lực lượng Biên phòng.
Nhìn từ những hình ảnh ấy, có thể thấy cách chuyển đổi số của Đồn Biên phòng Bắc Sơn không bắt đầu bằng những thiết bị hiện đại hay hệ thống phức tạp; nó bắt đầu bằng việc đưa một công cụ đơn giản đến đúng nơi người dân có thể nhìn thấy và sử dụng.
Đó cũng là cách đơn vị cụ thể hóa Hướng dẫn số 2342/HD-BCH ngày 30/5/2026 của Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh về thực hiện Mô hình “Bộ đội Biên phòng – đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”, nhằm giúp chính quyền địa phương, đồng bào các dân tộc ở khu vực biên giới phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
Để triển khai mô hình, Đồn Biên phòng Bắc Sơn đã ban hành Kế hoạch số 269/KH-ĐBP ngày 18/6/2026. Từ kế hoạch này, một trong những nhiệm vụ được đơn vị tập trung thực hiện là xây dựng “Hòm thư ẩn danh tố giác tội phạm” và đưa mã QR đến gần người dân.
Đơn vị thành lập 2 tổ với 6 cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đến các địa bàn tuyên truyền, dán mã QR tại 36 nhà văn hóa thôn, khu thuộc 4 xã, phường; hơn 600 người dân được trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn.
Nhà văn hóa được lựa chọn bởi đây là nơi gần với đời sống cộng đồng, người dân đến họp thôn, sinh hoạt hay tham gia các hoạt động chung đều có thể nhìn thấy tấm bảng.
Trên bảng, dòng chữ “Hòm thư ẩn danh tố giác tội phạm” được đặt nổi bật, bên dưới là thông điệp “Gắn kết biên cương - chung tay bảo vệ”. Phần hướng dẫn sử dụng được trình bày ngắn gọn bằng các bước: “Mở camera/Zalo → Quét → Gửi thông tin”.
Cách làm ấy cho thấy sự thay đổi trong tư duy tiếp cận. Thay vì chờ người dân tìm đến đơn vị, cán bộ Biên phòng đưa công cụ đến tận nơi người dân sinh hoạt. Thay vì chỉ tuyên truyền rằng người dân cần tham gia giữ gìn an ninh trật tự, đơn vị tạo thêm một phương thức để họ thực sự tham gia.
Mã QR vì thế không còn là một khái niệm công nghệ xa lạ mà trở thành một thao tác cụ thể trên chiếc điện thoại. Tuy nhiên, để hiểu giá trị của cách làm này, cần nhìn vào vai trò của thông tin từ cơ sở.
Để người dân cùng giữ bình yên nơi biên giới
Ở khu vực biên giới, người dân thường là những người ở gần nhất với những diễn biến xảy ra trong cộng đồng. Một người lạ xuất hiện, một hoạt động có dấu hiệu bất thường hay những hành vi liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại, xuất nhập cảnh trái phép, vi phạm khu vực biên giới… đôi khi được người dân phát hiện trước khi lực lượng chức năng nắm được thông tin.
Tuy nhiên, phát hiện là một chuyện, làm thế nào để thông tin đến đúng nơi lại là chuyện khác, không phải ai cũng biết cần liên hệ với lực lượng nào. Việc trực tiếp đến cơ quan chức năng cũng có thể khiến người dân ngại đi lại. Có người muốn cung cấp thông tin nhưng không muốn xuất hiện trực tiếp, cũng có người e ngại việc để lộ danh tính.
Từ thực tế đó, Đồn Biên phòng Bắc Sơn xây dựng “Hòm thư ẩn danh tố giác tội phạm”, tạo thêm một cách để người dân phản ánh những vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự trên địa bàn.
Thay vì phải tìm địa chỉ, số điện thoại hay trực tiếp gặp cán bộ, người dân có thể sử dụng điện thoại quét mã QR được đặt trên các pano tuyên truyền để gửi thông tin.
Các nội dung có thể phản ánh cũng được giới thiệu cụ thể trên pano, từ an ninh trật tự, buôn lậu, gian lận thương mại đến xuất nhập cảnh trái phép, vi phạm khu vực biên giới.
Cán bộ Biên phòng không chỉ giới thiệu các quy định pháp luật mà còn hướng dẫn người dân cách quét mã, cách gửi thông tin và những nội dung cần phản ánh.
Qua mỗi buổi tuyên truyền, người dân không chỉ biết cách quét mã mà còn hiểu mình có thể cung cấp những thông tin gì. Ngược lại, cán bộ Biên phòng cũng có thêm cơ hội lắng nghe, nắm bắt những vấn đề phát sinh từ chính địa bàn và đời sống của người dân. Từ đó, “Hòm thư ẩn danh tố giác tội phạm” không chỉ là một kênh tiếp nhận thông tin mà trở thành một điểm kết nối trong mối quan hệ quân dân vốn được xây dựng bằng sự gần gũi, tin tưởng và đồng hành.
Khi người dân chủ động cung cấp thông tin, lực lượng chức năng có thêm một nguồn tin tại cơ sở để kịp thời tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định. Người dân cũng không còn chỉ là những người được tuyên truyền về nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự và chủ quyền biên giới, mà trực tiếp trở thành một phần của quá trình giữ gìn địa bàn.
Chuyển đổi số bắt đầu từ những việc gần dân
Từ câu chuyện mã QR, có thể thấy rõ hơn cách Đồn Biên phòng Bắc Sơn đang tiếp cận chuyển đổi số. Đó không đơn thuần là đưa công nghệ vào công tác tuyên truyền, mà từng bước thay đổi phương thức làm việc, quản lý và kết nối với Nhân dân.
Trong đơn vị, Đồn Biên phòng Bắc Sơn đã triển khai chuyển văn bản bằng mạng quân sự, sử dụng chữ ký số, đồng thời quản lý, vận hành và khai thác phần mềm quản lý công tác giáo dục chính trị.
Những thay đổi này diễn ra phía sau các buổi tuyên truyền, nhưng lại là phần quan trọng của quá trình chuyển đổi số, bởi nếu chỉ đưa mã QR đến với người dân mà hoạt động bên trong vẫn theo cách cũ, chuyển đổi số sẽ chưa trọn vẹn.
Ở Đồn Biên phòng Bắc Sơn, công nghệ đang được triển khai theo hai hướng: phục vụ hiệu quả hơn công việc của đơn vị và tạo thêm kênh kết nối với Nhân dân. Chuyển văn bản bằng mạng quân sự, chữ ký số giúp thuận tiện hơn trong xử lý công việc; phần mềm quản lý giáo dục chính trị hỗ trợ công tác quản lý; còn mã QR và các nhóm Zalo giúp thông tin giữa người dân với lực lượng Biên phòng được kết nối nhanh hơn.
Ở địa bàn biên giới, một thông tin đến từ người dân, dù chưa phải là một vụ việc cụ thể, vẫn có thể giúp lực lượng chức năng có thêm căn cứ để theo dõi, nắm tình hình và kịp thời xử lý khi cần thiết. Khi việc cung cấp thông tin trở nên thuận tiện hơn, người dân cũng có điều kiện chủ động hơn trong việc phản ánh những vấn đề phát sinh tại địa bàn.
Một chiếc điện thoại giúp người dân gửi thông tin; một nhóm Zalo đưa thông tin đến gần cộng đồng; một chữ ký số giúp công việc trong đơn vị thuận tiện hơn; một phần mềm hỗ trợ quản lý hiệu quả hơn. Những việc ấy có thể nhỏ, nhưng khi được triển khai đồng bộ, chúng tạo ra một cách làm mới, gần dân hơn và hiệu quả hơn.
Từ một tấm bảng nhỏ ở nhà văn hóa, chuyển đổi số đang tìm được hướng đi vào đời sống vùng biên theo cách giản dị: một người lính, một người dân, một chiếc điện thoại cùng hướng đến mục tiêu chung là giữ cho bản, làng biên giới bình yên.
Từ 36 nhà văn hóa, hơn 600 người dân được trực tiếp hướng dẫn, những mã QR nhỏ đang mở thêm một kênh kết nối giữa người dân với lực lượng Biên phòng. Xa hơn, cách làm này cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ được đưa vào đúng công việc, đúng địa bàn và giúp giải quyết những nhu cầu cụ thể từ cơ sở.
Và khi một chiếc điện thoại của người dân có thể trở thành cầu nối với người lính biên phòng, chuyển đổi số khi ấy không còn là câu chuyện của công nghệ, đó là câu chuyện về cách những con người ở nơi biên giới cùng kết nối, cùng chia sẻ thông tin và cùng góp sức giữ vững bình yên cho bản, làng.
Chuyển đổi số không làm thay đổi bản chất công tác biên phòng, mà đang bổ sung thêm những cách thức để người lính gần dân và nắm địa bàn hiệu quả hơn. Người lính vẫn phải bám địa bàn, gần dân, tuyên truyền, vận động và nắm tình hình từ cơ sở. Chỉ khác là bên cạnh những cuộc gặp trực tiếp, người dân giờ đây có thêm một lựa chọn khác để tiếp tục kết nối với đơn vị thông qua mã QR hoặc các nhóm Zalo của thôn, khu.
Ngọc Linh
