Từ một cú nhấp chuột đến cổng trường
Thời gian gần đây, mạng xã hội trở thành kênh bán hàng quen thuộc của nhiều loại thực phẩm, đồ ăn, đồ uống. Người bán chỉ cần đăng hình ảnh sản phẩm bắt mắt, kèm những lời quảng cáo về chất lượng, nguồn gốc và mức giá hấp dẫn là có thể tiếp cận trực tiếp phụ huynh, học sinh.
Sự tiện lợi này cũng kéo theo một khoảng trống trong kiểm soát. Không phải sản phẩm nào được quảng cáo trên mạng cũng có thông tin đầy đủ để người mua kiểm chứng. Có sản phẩm không thể hiện rõ nguồn gốc, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần hoặc đơn vị chịu trách nhiệm. Một số loại được chế biến, đóng gói sơ sài nhưng vẫn được giới thiệu bằng những lời quảng cáo như “nhà làm”, “hàng sạch”, “đồ ăn cho bé”...
Đáng chú ý, không loại trừ trường hợp người bán sử dụng thông tin, hình ảnh hoặc giấy tờ không chính xác để tạo niềm tin.
Một trong những thủ đoạn cần cảnh giác là sử dụng hình ảnh giấy chứng nhận, hồ sơ kiểm định, hình ảnh bếp ăn sạch để quảng cáo suất ăn bán trú hoặc nguyên liệu thực phẩm. Nếu phụ huynh, nhà trường chỉ nhìn vào những hình ảnh này mà không xác minh trực tiếp, rất khó biết giấy tờ có đúng với cơ sở, sản phẩm và thời điểm cung cấp hay không.
Trong môi trường học đường, nguy cơ này càng đáng lưu ý. Thực phẩm được đặt mua qua mạng có thể được giao ngay tại khu vực cổng trường vào thời điểm học sinh nghỉ hoặc ăn bán trú. Những món ăn, thức uống giá rẻ, hình thức bắt mắt dễ đánh vào tâm lý thích khám phá, trong khi học sinh thường khó có đủ kỹ năng để nhận biết sản phẩm nào bảo đảm an toàn.
Từ một đơn hàng trên mạng, thực phẩm có thể đi thẳng đến tay học sinh mà không qua bất kỳ khâu kiểm tra nào của nhà trường.
Bếp ăn bán trú không thể chỉ “nhìn giấy, xem ảnh”
Với các cơ sở giáo dục tổ chức bán trú, việc kiểm soát an toàn thực phẩm phải bắt đầu từ nguồn cung cấp chứ không phải chờ đến khi món ăn được đưa lên bàn.
Nhà trường cần thẩm định trực tiếp đơn vị cung cấp thực phẩm; kiểm soát nguồn nguyên liệu, quá trình vận chuyển, tiếp nhận và chế biến. Các thông tin về cơ sở cung cấp phải được đối chiếu, xác minh thay vì chỉ dựa vào hình ảnh hoặc hồ sơ được gửi qua mạng.
Đồng thời, hoạt động mua bán, giao nhận thực phẩm quanh khu vực trường học cũng cần được quan tâm. Việc để thực phẩm không rõ nguồn gốc dễ dàng tiếp cận học sinh qua cổng trường sẽ làm tăng thêm một “cửa ngõ” khó kiểm soát đối với an toàn thực phẩm học đường.
Phó giám đốc Sở Y tế Lâm Đồng Huỳnh Thanh Huynh cho biết thời gian qua, cả nước vẫn xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tại các cơ sở giáo dục. Nguyên nhân chủ yếu liên quan công tác quản lý chưa nghiêm, thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên; sử dụng nguyên liệu, thực phẩm không bảo đảm an toàn. Một số hành vi vi phạm chưa được xử lý triệt để, thiếu tính răn đe.
Trong bối cảnh đó, việc quản lý thực phẩm học đường không thể chỉ trông chờ vào ý thức của từng học sinh hay phụ huynh. Đây là trách nhiệm của cả nhà trường, đơn vị cung cấp, người bán và cơ quan quản lý.
Phòng An ninh mạng Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo phụ huynh, nhà trường và học sinh cần nâng cao cảnh giác với hoạt động quảng cáo, mua bán thực phẩm trên mạng xã hội. Không nên vì giá rẻ, hình thức bắt mắt mà bỏ qua việc kiểm tra nguồn gốc và thông tin sản phẩm.
Với phụ huynh, trước khi đặt mua thực phẩm cho con, cần kiểm tra rõ tên sản phẩm, thành phần, ngày sản xuất, hạn sử dụng, nguồn gốc và đơn vị chịu trách nhiệm. Những sản phẩm không có nhãn mác, thông tin không đầy đủ hoặc có giá rẻ bất thường cần được cân nhắc kỹ.
Với học sinh, cần được hướng dẫn không mua hoặc sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, đặc biệt là những sản phẩm được giao nhận tự phát tại khu vực cổng trường.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường trong việc cung cấp, kinh doanh thực phẩm cho học sinh, phụ huynh và nhà trường cần kịp thời thông báo cơ quan chức năng để kiểm tra, xử lý.
Một bữa ăn an toàn không bắt đầu từ lúc học sinh cầm chiếc thìa. Nó bắt đầu từ việc biết thực phẩm ấy đến từ đâu, ai cung cấp và đã được kiểm soát như thế nào. Vì vậy, cổng trường cần là nơi đón học sinh, không nên trở thành điểm giao nhận của những món ăn mà không ai biết rõ nguồn gốc.
Hoàng Phương
