Theo hướng dẫn kỹ thuật mới được EU ban hành, mã PID sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp kết nối dữ liệu sản phẩm từ nhà sản xuất với hệ thống quản lý rủi ro tự động của cơ quan hải quan. Thông qua mã định danh này, cơ quan chức năng có thể nhanh chóng truy xuất các thông tin liên quan đến nguồn gốc sản phẩm, doanh nghiệp sản xuất, tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng nhận chất lượng cũng như lịch sử chuỗi cung ứng.
Sự thay đổi này đánh dấu bước chuyển từ mô hình kiểm tra dựa nhiều vào hồ sơ giấy sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu số. Cơ quan hải quan EU có thể chủ động đánh giá mức độ rủi ro của từng lô hàng, phát hiện các dấu hiệu bất thường trong khai báo và nâng cao khả năng kiểm soát đối với hàng hóa nhập khẩu.
Theo lộ trình triển khai, Italia sẽ là một trong những thị trường đầu tiên áp dụng quy định này đối với hàng hóa nhập khẩu. Từ ngày 1/7/2026, doanh nghiệp xuất khẩu vào Italia có thể bắt đầu khai báo mã PID trên cơ sở tự nguyện. Đây được xem là giai đoạn thử nghiệm để các doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống dữ liệu, phối hợp với đối tác nhập khẩu và kiểm tra khả năng đáp ứng yêu cầu mới.
Sau thời gian chuyển tiếp, từ ngày 1/11/2026, mã PID sẽ chính thức trở thành chứng từ điện tử bắt buộc trong hồ sơ khai báo hải quan nhập khẩu. Khi quy định có hiệu lực đầy đủ, những lô hàng không có mã định danh hoặc thông tin khai báo không chính xác có nguy cơ bị hệ thống tự động phân loại vào diện kiểm tra rủi ro cao.
Việc áp dụng công nghệ quản lý tự động tại các cảng biển, sân bay lớn của Italia đồng nghĩa với việc các sai lệch trong khai báo sẽ được phát hiện nhanh hơn. Những trường hợp khai báo không thống nhất giữa mã HS, thông tin kỹ thuật và dữ liệu sản phẩm có thể khiến hàng hóa bị kéo dài thời gian thông quan, phát sinh thêm chi phí lưu kho, kiểm tra và ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng.
Italia hiện là đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam trong Liên minh châu Âu. Trước những thay đổi trong quy trình quản lý nhập khẩu, các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu nhóm hàng điện tử, linh kiện, thiết bị điện, đồ gia dụng, đồ chơi và các sản phẩm công nghiệp cần chủ động chuẩn bị để tránh bị động khi quy định bắt buộc được áp dụng.
Các doanh nghiệp được khuyến nghị sớm rà soát lại toàn bộ dữ liệu sản phẩm, đặc biệt là sự thống nhất về mã HS với đối tác nhập khẩu. Việc xác định chính xác mã hàng hóa sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình đối chiếu với hệ thống PID, hạn chế nguy cơ phát sinh sai sót trong khai báo.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần phối hợp với nhà sản xuất để xây dựng bộ hồ sơ kỹ thuật số đầy đủ, bao gồm chứng nhận chất lượng, chứng nhận an toàn sản phẩm, thông tin về thành phần, đặc tính kỹ thuật và các tài liệu liên quan. Đây sẽ là nền tảng để đăng ký và quản lý mã định danh sản phẩm trong quá trình xuất khẩu sang EU.
Đối với các doanh nghiệp thương mại, yêu cầu mới cũng đòi hỏi sự thay đổi trong cách quản lý chuỗi cung ứng. Việc phụ thuộc vào dữ liệu từ nhà cung cấp khiến doanh nghiệp cần sớm thiết lập cơ chế kiểm soát thông tin ngay từ khâu sản xuất, bảo đảm dữ liệu sản phẩm được cập nhật đầy đủ và chính xác.
Việc EU triển khai mã PID phản ánh xu hướng chung của thương mại quốc tế khi các thị trường lớn ngày càng đặt ra yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, minh bạch dữ liệu và quản lý chuỗi cung ứng. Với doanh nghiệp Việt Nam, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ mới mà còn là cơ hội để đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị và tăng khả năng cạnh tranh tại thị trường châu Âu.
Minh Thành (t/h)
