Dư địa phát triển còn lớn
UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành Kế hoạch số 563/KH-UBND ngày 13/8/2026 về phát triển điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Tỉnh đặt mục tiêu mở rộng các hệ thống điện mặt trời phục vụ tự sản xuất, tự tiêu thụ, góp phần tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng sạch, giảm áp lực cho lưới điện và hướng tới mục tiêu trung hòa carbon.
Theo thống kê đến ngày 30/6/2026, Hà Tĩnh có 801 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt 158,466 MWp, tương đương khoảng 134,696 MW.
Trong số này, 158 hệ thống thuộc nhóm đối tượng trong Quy hoạch điện VIII đã được đưa vào vận hành, với tổng công suất 105,28 MWp, tương đương khoảng 89,488 MW. So với chỉ tiêu 313 MW được xác định đến năm 2030, công suất hiện tại mới đạt khoảng 28,6%, cho thấy dư địa phát triển còn khoảng 223,512 MW.
Tại các trụ sở công sở, việc triển khai điện mặt trời mái nhà vẫn còn hạn chế. Toàn tỉnh mới có 10/886 trụ sở được lắp đặt, đạt 1,13%. Để đạt mục tiêu 50% số trụ sở đủ điều kiện được đầu tư hệ thống vào năm 2030, Hà Tĩnh còn khoảng 433 trụ sở cần tiếp tục triển khai.
Đối với khu vực hộ gia đình, hiện mới có 633 hộ lắp đặt điện mặt trời mái nhà, chiếm khoảng 0,14% tổng số hộ sử dụng điện. Theo kế hoạch, tỉnh phấn đấu mở rộng việc lắp đặt đến khoảng 226.725 hộ đủ điều kiện trong những năm tới.
Việc phát triển nguồn điện tại chỗ được đánh giá có ý nghĩa trong điều kiện nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng. Trong cao điểm nắng nóng năm 2026, phụ tải cực đại trên địa bàn Hà Tĩnh đạt 501,9 MW. Các hệ thống điện mặt trời mái nhà đang vận hành đã góp phần bổ sung nguồn điện tại chỗ trong những khung giờ phụ tải cao, qua đó hỗ trợ giảm áp lực cho hệ thống lưới điện.
Phấn đấu 50% hộ đủ điều kiện lắp điện mặt trời
Theo kế hoạch đến năm 2030, tổng công suất điện mặt trời mái nhà có đấu nối vào lưới điện trên địa bàn tỉnh không vượt quá 313 MW, phù hợp với chỉ tiêu được phân bổ tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và các quy định liên quan.
Hà Tĩnh đặt mục tiêu 50% trụ sở cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện được đầu tư, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đồng thời, phấn đấu 50% số hộ gia đình đủ điều kiện được lắp đặt hệ thống hoặc hoàn thành chỉ tiêu công suất được UBND tỉnh phân bổ hằng năm.
Trong giai đoạn 2026-2027, UBND tỉnh phân bổ 81 MW công suất điện mặt trời mái nhà đợt 1 cho 69 xã, phường để triển khai đối với các hộ gia đình.
Việc phân bổ công suất được tính toán dựa trên số hộ có mức tiêu thụ điện bình quân từ 400 kWh/tháng trở lên, kết hợp với khả năng tiếp nhận của lưới điện và điều kiện thực tế tại từng địa phương.
Toàn tỉnh hiện có 51.170 hộ thuộc nhóm tiêu thụ điện này, trong tổng số 454.715 hộ sử dụng điện. Tuy nhiên, chỉ tiêu công suất được phân bổ mang tính định hướng, không phải yêu cầu bắt buộc đối với từng hộ. Người dân chỉ đầu tư khi có nhu cầu, phù hợp điều kiện thực tế và khả năng đáp ứng của hệ thống điện.
Kế hoạch của Hà Tĩnh xác định 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách; triển khai các nhiệm vụ thuộc Quy hoạch điện VIII; phát triển điện mặt trời mái nhà tại công sở và hộ gia đình; nâng cấp hạ tầng lưới điện; đẩy mạnh chuyển đổi số; tuyên truyền, đào tạo và nâng cao năng lực; bảo đảm an toàn kỹ thuật trong quá trình đầu tư, vận hành.
Tỉnh sẽ nghiên cứu các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ phù hợp như hỗ trợ lãi suất, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hỗ trợ kỹ thuật nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức, doanh nghiệp và người dân đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Song song với việc tăng số lượng hệ thống điện mặt trời mái nhà, Hà Tĩnh sẽ tập trung cải tạo, nâng cấp lưới điện trung áp và hạ áp tại những khu vực có tiềm năng phát triển. Khả năng tiếp nhận và giải tỏa công suất tại từng khu vực, trạm biến áp sẽ được cập nhật, công khai để người dân, doanh nghiệp chủ động phương án đầu tư. Tỉnh cũng định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ số về khả năng tiếp nhận công suất của lưới điện.
Hiện lưới điện Hà Tĩnh được đánh giá có khả năng tiếp nhận khoảng 626,94 MW, tạo cơ sở để tỉnh tiếp tục phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với năng lực hạ tầng và yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống.
Hà Tĩnh khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức tài chính, công ty dịch vụ năng lượng (ESCO) tham gia đầu tư, hợp tác đầu tư hoặc cung cấp dịch vụ phát triển điện mặt trời mái nhà. Đồng thời, tăng cường kết nối với các tổ chức tín dụng để mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh.
Lê Quyết
