Trước diễn biến leo thang của xung đột quân sự tại Trung Đông, Cục Hàng không Việt Nam cho biết, thị trường nhiên liệu hàng không đang chịu tác động mạnh khi giá tăng nhanh và nguồn cung có dấu hiệu gián đoạn. Tình hình này khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng đáng kể, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch bay của các hãng trong thời gian tới.
Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam gửi Bộ Xây dựng, từ cuối tháng 2/2026, căng thẳng quân sự tại khu vực Trung Đông đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực đóng cửa hoặc hạn chế không phận. Một số sân bay lớn phải tạm dừng hoạt động, làm gián đoạn nhiều tuyến bay quốc tế quan trọng nối châu Âu với châu Á.
Việc hạn chế không phận khiến nhiều chuyến bay buộc phải thay đổi lộ trình hoặc bay vòng để tránh khu vực xung đột. Điều này làm tăng thời gian bay, chi phí nhiên liệu, chi phí bảo dưỡng tàu bay, tiền lương tổ bay và phí điều hành. Hệ quả là hiệu quả khai thác của các hãng hàng không bị suy giảm đáng kể.
Cùng với đó, giá dầu thô thế giới tăng nhanh trong thời gian ngắn đã kéo theo giá nhiên liệu bay Jet A-1 tại thị trường Singapore tăng mạnh. Theo cơ quan quản lý, có thời điểm giá nhiên liệu bay tăng hơn 160% chỉ trong vài ngày đầu tháng 3.
Giá nhiên liệu tăng mạnh khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng từ 50% đến 60%. Trong trường hợp giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao, chi phí có thể tăng trên 70%, gây áp lực lớn đối với hoạt động vận hành của doanh nghiệp.
Không chỉ chi phí tăng, ngành hàng không còn đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu trong thời gian tới. Theo Cục Hàng không Việt Nam, Việt Nam hiện phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu nhiên liệu hàng không khi khoảng 70% nhu cầu phải nhập từ nước ngoài, chủ yếu từ Thái Lan, Trung Quốc và Singapore.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang hạn chế xuất khẩu hoặc giảm công suất sản xuất, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu từ đầu tháng 4/2026 được đánh giá là hiện hữu. Các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu cho biết hiện chỉ có thể bảo đảm nguồn cung theo các hợp đồng đã ký đến hết tháng 3/2026, trong khi việc tìm nguồn cung thay thế đang gặp nhiều khó khăn do thị trường khan hiếm và giá tăng cao.
Theo tính toán của ngành hàng không, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành của một hãng hàng không. Khi giá nhiên liệu tăng mạnh, nhiều đường bay có thể rơi vào tình trạng càng khai thác càng lỗ. Vì vậy, các hãng buộc phải rà soát lại kế hoạch bay, điều chỉnh tần suất khai thác hoặc thay đổi lịch bay nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu.
Trước áp lực chi phí ngày càng lớn, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét một số giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh chính sách thuế, phí đối với nhiên liệu bay nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí cho các hãng hàng không.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng đề xuất bổ sung cơ chế điều hành linh hoạt đối với giá vé máy bay trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động.
Một trong những giải pháp được đưa ra là cho phép các hãng hàng không áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa. Mức phụ thu này sẽ được điều chỉnh theo biến động thực tế của giá nhiên liệu, nhằm giúp các hãng hàng không bù đắp một phần chi phí và duy trì hoạt động khai thác trong giai đoạn khó khăn.
Ngoài ra, Cục Hàng không Việt Nam cũng kiến nghị xem xét giảm một số loại phí trong lĩnh vực hàng không, đồng thời có thể điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa khi cần thiết để tạo dư địa cho các hãng cân đối chi phí.
Cơ quan quản lý cũng cho biết, sẽ tiếp tục làm việc với các đối tác quốc tế và các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định cho thị trường trong nước, hạn chế nguy cơ gián đoạn hoạt động vận tải hàng không trong thời gian tới.
Phương Thảo (t/h)
