Tại Kỳ họp thứ 31, HĐND TP. Hà Nội khóa XV, nhiệm kỳ 2021 – 2026, HĐND thành phố đã thông qua nhiều báo cáo, đề án quan trọng, trong đó có Báo cáo đề xuất xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm; Báo cáo đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô; Đề án “Đô thị Hà Nội thông minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và Đề án khu đô thị đa mục tiêu trên địa bàn thành phố.
Theo báo cáo của UBND TP. Hà Nội, trong nhiệm kỳ 2020 – 2025, thành phố đã tổ chức lập hai quy hoạch lớn là Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Tuy nhiên, quá trình rà soát cho thấy, các quy hoạch này được phê duyệt trước thời điểm sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Vì vậy, nhiều nội dung như mô hình “thành phố trong thành phố”, tổ chức quận, huyện hay phương thức quản trị đô thị không còn phù hợp, cần được điều chỉnh để thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia theo Nghị quyết số 306/NQ-CP ngày 5/10/2025 và Nghị quyết số 252/2025/NQ-QH15 ngày 10/12/2025, cũng như các quy hoạch vùng và quy hoạch ngành có liên quan.
Trong khi đó, dù đã có 8 quy hoạch hạ tầng kỹ thuật chuyên ngành, Hà Nội vẫn đang đối mặt với nhiều vấn đề tồn tại kéo dài như úng ngập đô thị, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, thiếu không gian xanh, gia tăng mật độ dân số khu vực nội đô, trật tự đô thị chưa bảo đảm và quá trình phát triển đô thị thông minh còn chậm so với yêu cầu.
Trước thực tế đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025, cho phép Thủ đô chỉ lập một Quy hoạch tổng thể, tích hợp Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô, nhằm tháo gỡ tình trạng chồng chéo, nâng cao tính đồng bộ và hiệu quả trong phát triển.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, Quy hoạch tổng thể mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị – hành chính quốc gia mà còn trở thành cực tăng trưởng trung tâm của cả nước, tạo không gian và dư địa phát triển mới, hướng tới tăng trưởng hai con số, với tầm nhìn 100 năm và xa hơn, tương xứng với vị thế và vai trò của Thủ đô.
Theo định hướng chiến lược, Quy hoạch tổng thể Thủ đô chuyển từ tầm nhìn đến năm 2065 sang nghiên cứu định hướng dài hạn đến năm 2100, xây dựng các kịch bản phát triển theo những mốc 2030 – 2035 – 2045 – 2050 – 2065 – 2085 – 2100. Hà Nội được định hướng trở thành Thủ đô “Văn hóa – Bản sắc – Sáng tạo”, có năng lực cạnh tranh ngang tầm với các thủ đô phát triển trong khu vực và trên thế giới.
Quy hoạch xác định phạm vi toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội với 126 đơn vị hành chính cấp xã, tổng diện tích khoảng 3.359,84 km². Dân số được dự báo theo kịch bản mở, đến năm 2045 khoảng 15 – 16 triệu người và đến năm 2065 khoảng 17 – 19 triệu người, gắn với chiến lược trẻ hóa và hiện đại hóa nguồn nhân lực.
Đáng chú ý, quy hoạch định hình phát triển Thủ đô theo mô hình đô thị đa cực – đa trung tâm, đa tầng – đa lớp; cấu trúc vùng đô thị theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, với 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục không gian, hành lang kinh tế – đô thị gắn với các trục giao thông huyết mạch. Trong đó, chất lượng sống, mức độ hài lòng và hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo quan trọng nhất cho mọi quyết sách phát triển.
Quy hoạch cũng đặt mục tiêu tạo ra những “cuộc cách mạng” về kiến trúc cảnh quan, nhà ở và di sản, chuyển từ tư duy “bảo tồn – cải tạo” sang “tái thiết giá trị”, giải phóng nguồn lực đất đai, xử lý căn cơ các điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới xây dựng đô thị xanh, thông minh và bền vững.
Phạm vi tái cấu trúc đô thị dự kiến tập trung từ Vành đai 3 trở vào, ưu tiên khu vực trong Vành đai 1 và Vành đai 2, gắn với bảo tồn và tôn tạo các không gian lịch sử – văn hóa trọng điểm như Ba Đình, hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ, phố cũ, hồ Tây và trục cảnh quan sông Hồng. Song song với đó là lộ trình giãn dân nội đô, bố trí tái định cư linh hoạt tại chỗ và tại các khu đô thị mới như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc, nhằm bảo đảm điều kiện sống tốt hơn cho người dân.
Về nguồn lực, tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2026 – 2045 ước khoảng 64,84 triệu tỷ đồng, trong đó khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội đóng vai trò chủ đạo, bên cạnh đầu tư công cho hạ tầng thiết yếu và an sinh xã hội.
Cùng với Quy hoạch tổng thể, HĐND thành phố cũng thông qua Đề án “Đô thị Hà Nội thông minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Theo đó, UBND thành phố được giao tổ chức triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp; chỉ đạo Hội đồng điều phối phát triển đô thị Hà Nội thông minh thực hiện đề án đúng lộ trình, bảo đảm hiệu quả.
UBND thành phố có trách nhiệm thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, giám sát tiến độ, kịp thời phát hiện và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, những “điểm nghẽn” trong quá trình triển khai; đồng thời nghiên cứu xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp với Luật Thủ đô và pháp luật liên quan để bảo đảm thực hiện đề án thuận lợi, hiệu quả.
Theo nghị quyết, Công an thành phố Hà Nội được giao làm đầu mối giúp UBND thành phố xây dựng kế hoạch tổng thể triển khai đề án theo từng giai đoạn; phối hợp, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc các sở, ban, ngành và UBND cấp xã; định kỳ báo cáo kết quả thực hiện. Thường trực HĐND thành phố và các Ban của HĐND thực hiện giám sát việc triển khai nghị quyết.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn nhấn mạnh, việc ban hành nghị quyết thông qua Đề án đô thị thông minh là cơ sở quan trọng để cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc”.
Đề án khẳng định quyết tâm của Hà Nội trong việc tháo gỡ các “điểm nghẽn”, hình thành phương thức quản trị đô thị mới, định hướng “đi tắt, đón đầu” để Thủ đô trở thành đô thị thông minh có tầm vóc trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Việc triển khai đề án không làm tăng biên chế, không phát sinh yêu cầu bổ sung nhân lực, nguồn lực thực hiện được bảo đảm từ ngân sách Nhà nước, các quỹ tài trợ, xã hội hóa và những nguồn vốn hợp pháp khác.
Phương Thảo(t/h)
