Theo kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý IV/2026 của Vụ Dự báo, Thống kê (Ngân hàng Nhà nước), các tổ chức tín dụng dự kiến dư nợ tín dụng trong quý IV tăng bình quân 5,3%, cao hơn 1,1 điểm % so với kỳ vọng đưa ra cho quý III. Trong khi đó, huy động vốn được dự báo tăng 4,1%, thấp hơn nhẹ so với mức kỳ vọng của quý trước.
Khoảng cách giữa tốc độ tín dụng và huy động cho thấy nhu cầu vốn đang được kỳ vọng cải thiện rõ rệt trong giai đoạn cuối năm. Các ngân hàng cũng nâng dự báo tăng trưởng tín dụng bình quân cả năm 2026 lên 16,4%, tăng 1,9 điểm % so với kỳ điều tra trước. Trong khi đó, kỳ vọng tăng trưởng huy động vốn được giữ nguyên ở mức 14,3%.
Dòng vốn tăng, áp lực quản trị cũng lớn hơn
Tín dụng tăng tốc thường tạo thêm dư địa cho thu nhập lãi, nhất là khi nền kinh tế bước vào giai đoạn cao điểm sản xuất, kinh doanh cuối năm. Tuy nhiên, tốc độ mở rộng dư nợ càng cao thì yêu cầu kiểm soát chất lượng tín dụng càng trở nên quan trọng.
Khảo sát của NHNN cho thấy các tổ chức tín dụng vẫn nhìn nhận rủi ro khách hàng có xu hướng tăng. Dù mức tăng trong quý IV được dự báo chậm lại so với quý III, rủi ro tổng thể trong cả năm 2026 vẫn được đánh giá tăng nhẹ so với năm trước. Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng một số loại hình doanh nghiệp khác tiếp tục nằm trong nhóm có mức độ rủi ro đáng lưu ý.
Điều này đặt các ngân hàng trước bài toán cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng dư nợ và yêu cầu bảo toàn chất lượng tài sản. Nếu chạy theo tốc độ giải ngân mà nới lỏng chuẩn tín dụng, lợi nhuận có thể chịu tác động ngược từ chi phí dự phòng và nợ xấu trong các kỳ tiếp theo.
Áp lực này càng đáng chú ý trong bối cảnh chi phí vốn và chi phí tín dụng vẫn là những biến số cần theo dõi. Tăng trưởng tín dụng chỉ thực sự tạo ra hiệu quả nếu ngân hàng duy trì được biên lợi nhuận và kiểm soát được rủi ro sau giải ngân.
Lợi nhuận rộng cửa nhưng không đồng nghĩa “dễ kiếm”
Bức tranh lợi nhuận của ngành ngân hàng vẫn được đánh giá tích cực. Có 86,1% tổ chức tín dụng tham gia khảo sát kỳ vọng lợi nhuận năm 2026 tăng so với năm trước, cao hơn mức 84,1% của kỳ điều tra trước. Chỉ 10,4% dự kiến lợi nhuận giảm và 3,5% cho rằng lợi nhuận không thay đổi.
Các dự báo của VPBankS Research cũng cho thấy kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận khá rộng. Tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm ngân hàng trong danh mục theo dõi được dự báo đạt 67.699 tỷ đồng trong quý III/2026, tăng 17,7% so với cùng kỳ. Cả năm, lợi nhuận sau thuế được dự phóng đạt 281.356 tỷ đồng, tăng 21,5%.
Một số ngân hàng được kỳ vọng tăng trưởng nổi bật. HDBank được dự báo lợi nhuận sau thuế quý III tăng 45,5%, trong khi MB tăng 35,8%. Ở nhóm ngân hàng vốn nhà nước, lợi nhuận sau thuế quý III của BIDV, VietinBank và Vietcombank lần lượt được dự báo tăng 24,3%, 20,1% và 12,6%.
Tính cả năm, VPBankS dự báo lợi nhuận sau thuế VPBank tăng 30,5%, Vietcombank tăng 22,8%, VietinBank tăng 22,2%, Techcombank tăng 19,9% và BIDV tăng 18,4%.
Những con số này cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành vẫn lớn, nhưng “sóng lợi nhuận” cuối năm sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng chuyển hóa tăng trưởng tín dụng thành thu nhập thực chất. Trong bối cảnh rủi ro khách hàng chưa giảm rõ rệt, ngân hàng có lợi thế không nhất thiết là nhà băng tăng dư nợ nhanh nhất, mà là đơn vị vừa mở rộng tín dụng vừa giữ được chất lượng tài sản và kiểm soát tốt chi phí vốn.
Minh Thành (t/h)
