Hà Nội vừa cho phép Công ty cổ phần Phenikaa-X triển khai dự án thử nghiệm có kiểm soát hệ thống giao thông tự hành thông minh cấp độ cao tại Hòa Lạc. Không chỉ thử nghiệm phương tiện chở người, dự án còn đưa các loại robot phục vụ đô thị vào vận hành trong môi trường thực tế, qua đó kiểm chứng khả năng hoạt động của một hệ sinh thái giao thông tự hành do doanh nghiệp Việt Nam phát triển.
Theo phương án được chấp thuận, các phương tiện tham gia thử nghiệm gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng. Mỗi loại phương tiện đảm nhiệm một chức năng khác nhau, từ vận chuyển hành khách đến cung cấp các dịch vụ phục vụ đời sống, đô thị.
Hoạt động thử nghiệm được thực hiện trên các tuyến đường cố định tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội. Các tuyến đường phục vụ phương tiện tự hành được thiết lập bản đồ số độ phân giải cao (HD) và bố trí hệ thống giám sát để theo dõi quá trình vận hành.
Việc lựa chọn Hòa Lạc làm nơi triển khai tạo điều kiện thử nghiệm đồng bộ nhiều thành phần của hệ thống trong một không gian có hạ tầng phù hợp. Thay vì chỉ kiểm tra từng phương tiện trong môi trường riêng biệt, dự án hướng tới đánh giá khả năng vận hành khi phương tiện tự hành tham gia vào điều kiện giao thông thực tế.
Thời gian thử nghiệm kéo dài 24 tháng kể từ ngày quyết định có hiệu lực. Trong khoảng thời gian này, doanh nghiệp sẽ có điều kiện thu thập dữ liệu từ quá trình vận hành, đánh giá độ an toàn, tính ổn định và khả năng sẵn sàng của phương tiện trước các tình huống giao thông khác nhau.
Đằng sau khả năng tự di chuyển của các phương tiện là hệ thống công nghệ gồm nhiều lớp được tích hợp đồng bộ. Xe và robot sử dụng LiDAR, camera, bản đồ số HD 2D/3D, hệ thống định vị GPS độ chính xác cao cùng các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) để nhận biết môi trường, xác định vị trí và hỗ trợ đưa ra quyết định trong quá trình vận hành.
Trong đó, LiDAR và camera đóng vai trò thu nhận dữ liệu về không gian, phương tiện, con người và các vật thể xung quanh. Dữ liệu này được kết hợp với bản đồ số và hệ thống định vị để phương tiện xác định vị trí, nhận biết tuyến đường cũng như những thay đổi trong môi trường di chuyển.
Các thuật toán AI tiếp tục xử lý dữ liệu từ hệ thống cảm biến để hỗ trợ phương tiện nhận diện tình huống và thực hiện các thao tác phù hợp. Việc kết hợp nhiều công nghệ thay vì phụ thuộc vào một loại cảm biến giúp hệ thống có thêm nguồn thông tin để đối chiếu trong quá trình vận hành.
Đáng chú ý, các công nghệ cốt lõi của hệ thống được doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu, phát triển và làm chủ. Đây là yếu tố quan trọng bởi thử nghiệm không chỉ nhằm đánh giá một sản phẩm giao thông mới mà còn kiểm chứng năng lực phát triển, tích hợp và vận hành công nghệ tự hành trong nước.
Với xe buýt tự hành và robotaxi, quá trình thử nghiệm sẽ cung cấp dữ liệu về khả năng vận chuyển hành khách trên những tuyến đường được xác định trước. Trong khi đó, robot giao hàng và robot dọn vệ sinh mở rộng phạm vi ứng dụng công nghệ tự hành sang các dịch vụ đô thị, cho thấy khả năng sử dụng chung nền tảng công nghệ cho nhiều nhu cầu khác nhau.
Một trong những giá trị quan trọng của giai đoạn thử nghiệm là dữ liệu thực tế. Công nghệ tự hành liên quan trực tiếp đến an toàn giao thông nên việc đánh giá không thể chỉ dựa trên các thử nghiệm trong phòng nghiên cứu. Phương tiện cần được kiểm chứng qua quá trình vận hành để đánh giá khả năng nhận biết môi trường, phản ứng trước tình huống và duy trì hoạt động ổn định.
Kết quả trong 24 tháng thử nghiệm sẽ là nguồn dữ liệu phục vụ đánh giá mức độ an toàn và tính sẵn sàng của hệ thống giao thông tự hành. Qua đó, cơ quan quản lý có thêm cơ sở thực tiễn để nghiên cứu các yêu cầu quản lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện vận hành đối với loại hình phương tiện còn tương đối mới tại Việt Nam.
Việc thử nghiệm có kiểm soát cũng cho phép công nghệ mới được đưa vào môi trường thực tế trong phạm vi xác định, đồng thời tạo điều kiện nhận diện những vấn đề phát sinh trước khi xem xét khả năng ứng dụng ở quy mô lớn hơn.
Từ xe buýt, taxi đến robot phục vụ đô thị, dự án tại Hòa Lạc là bước thử nghiệm đáng chú ý đối với việc đưa công nghệ tự hành từ nghiên cứu sang vận hành thực tế. Nếu đáp ứng các yêu cầu đặt ra, kết quả thử nghiệm sẽ góp phần tạo cơ sở cho việc phát triển các giải pháp giao thông thông minh, giao thông xanh và ứng dụng công nghệ tự hành tại Hà Nội trong những giai đoạn tiếp theo.
Minh Thắm
