Giải bài toán ngập đô thị bằng hạ tầng ngầm quy mô chưa từng có
Trong định hướng quy hoạch dài hạn, Hà Nội đang chuyển mạnh sang phát triển không gian ngầm như một giải pháp cốt lõi để xử lý các điểm nghẽn đô thị. Đây không chỉ là câu chuyện chống ngập đơn thuần, mà là cách tiếp cận tổng thể nhằm giảm áp lực hạ tầng, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống.
Tâm điểm của chiến lược là đề xuất xây dựng hệ thống “siêu bể ngầm” dung tích khoảng 125 triệu m³, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2036–2045. Quy mô này tương đương khoảng 50.000 bể bơi Olympic, vượt xa các công trình chống ngập hiện có trên thế giới.
Việc đặt ra quy mô lớn xuất phát từ thực tế Hà Nội thường xuyên ghi nhận các trận mưa 300–500 mm trong thời gian ngắn, trong khi tốc độ bê tông hóa nhanh khiến khả năng thấm và thoát nước tự nhiên suy giảm. Nếu được triển khai hiệu quả, hệ thống này có thể giúp giảm đáng kể thiệt hại kinh tế do ngập úng – vốn đang ở mức hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.
So với hệ thống G-Cans của Tokyo – công trình ngầm nổi tiếng với dung tích khoảng 670.000 m³ – quy mô mà Hà Nội hướng tới lớn hơn khoảng 180 lần. Điều này cho thấy yêu cầu điều tiết nước tại Hà Nội không chỉ cao hơn mà còn phức tạp hơn, đòi hỏi một giải pháp mang tính đột phá.
Không gian ngầm đa chức năng: Từ chống ngập đến động lực phát triển đô thị
Điểm đáng chú ý trong quy hoạch không nằm ở con số dung tích, mà ở cách Hà Nội định hình không gian ngầm như một hệ sinh thái đa chức năng. Bên cạnh nhiệm vụ trữ và điều tiết nước, hệ thống này được định hướng tích hợp giao thông ngầm, bãi đỗ xe, trung tâm thương mại và các dịch vụ đô thị.
Cách tiếp cận này phù hợp với mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, giúp giảm tải cho mặt đất và khai thác hiệu quả quỹ không gian dưới lòng đô thị. Khi vận hành đồng bộ, không gian ngầm không chỉ giải quyết vấn đề hạ tầng mà còn tạo ra giá trị kinh tế mới.
Song song với “siêu bể ngầm”, thành phố cũng đặt mục tiêu xây dựng thêm khoảng 20 hồ điều hòa, mở rộng các trục thoát nước lớn như sông Nhuệ – Đáy và nâng cấp hệ thống cống hộp. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ dự báo mưa và điều hành bằng trí tuệ nhân tạo sẽ giúp hệ thống vận hành linh hoạt, chuyển từ phản ứng sang chủ động kiểm soát.
Có thể thấy, đây là bước đi mang tính chiến lược, không chỉ nhằm xử lý tình trạng ngập úng trước mắt mà còn đặt nền móng cho mô hình đô thị hiện đại trong dài hạn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa, Hà Nội sẽ cần chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực, công nghệ và cơ chế vận hành, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong toàn bộ hệ thống.
Minh Thắm
