Hai công ty vàng lớn nhất Việt Nam kêu cứu

Hai công ty vàng lớn nhất Việt Nam là Công ty TNHH Vàng Phước Sơn (PSGC) và Công ty TNHH Khai thác vàng Bồng Miêu (BMGMC) có nguy cơ buộc phải tạm ngừng hoạt động nếu thuế suất tài nguyên tăng lên 22%. Những hệ lụy khi cả hai công ty này đóng cửa thực sự không hề nhỏ. Hơn 1.600 lao động sẽ có nguy cơ thất nghiệp; ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương sẽ thất thu; tổn thất kinh doanh với các nhà thầu; mọi dự án tài trợ cộng đồng ngừng hoạt động; môi trường bị ảnh hưởng...

Besra phối hợp với Trung Tâm Y tế dự phòng Đà Nẵng đã tổ chức khám bệnh và tư vấn miễn phí cho người dân

Khó khăn rất lớn

PSGC và BMGMC là hai nhà máy tuyển luyện vàng tiên tiến vào bậc nhất khu vực Đông Nam Á đồng thời cũng là hai công ty khoáng sản chế biến sâu lớn nhất ở Việt Nam do tập đoàn Besra (Canada) đầu tư vốn. Chỉ riêng dự án vàng Phước Sơn, Besra đã đầu tư 65 triệu USD để thăm dò và khai thác.

Tính đến tháng 2 năm 2013, PSGC và BMGMC đã nộp ngân sách cho nhà nước gần 731 tỷ đồng. Báo cáo của hai công ty cho thấy hơn 45 tỷ đồng (2,3 triệu USD) đã được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng từ đường sá đến hệ thống xử lý và cung cấp nước sạch, xây dựng phòng học, hỗ trợ xây nhà cho các hộ nghèo và các dự án phát triển khác. Ngoài ra, hai công ty này đã tạo công ăn việc làm ổn định cho khoảng 1.600 lao động mà đa số họ là người dân địa phương.

Besra làm mới và sửa chữa đường

Lãnh đạo huyện Phước Sơn, Phú Ninh và tỉnh Quảng Nam đánh giá cao vai trò xã hội của nhà đầu tư bởi đã tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, xây dựng cơ sở hạ tầng và các giá trị phúc lợi xã hội khác. Ông Đỗ Văn Xuân, Bí thư huyện Phước Sơn cho biết, trên địa bàn huyện Phước Sơn có 13 doanh nghiệp được cấp phép khai thác vàng. Riêng PSGC nộp ngân sách cho nhà nước khoảng 330 tỷ đồng/năm, tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động. Vì vậy, nếu chính sách thuế quá cao, doanh nghiệp đóng cửa hoạt động sẽ ảnh hưởng lớn tới nguồn thu ngân sách và lao động bị thất nghiệp là điều không thể tránh khỏi, càng tăng thêm gánh nặng cho địa phương.

Trong những ngày qua, nhiều công nhân và người làm công ở PSGC và BMGMC đã rất lo lắng nếu 2 nhà máy vàng tạm ngừng hoạt động. Những công nhân này cho biết kinh tế gia đình của họ được cải thiện rất nhiều kể từ khi họ vào làm việc ở PSGC và BMGMC. Họ có được thói quen làm việc trong môi trường lao động an toàn, nghiêm ngặt về quy chế, quy trình sản xuất và nhất là thu nhập luôn đảm bảo ổn định.

Không những vậy, với hệ thống an ninh tuyệt đối và hệ thống xử lý  nước thải, công ty đã hạn chế đáng kể nạn khai thác vàng trái phép, chặt phá rừng tự phát, đốt rừng làm nương rẫy, bảo vệ môi trường sinh thái tại vùng mỏ và các vùng lân cận.

Việc đầu tư của Besra vào 2 dự án vàng ở Phước Sơn và  Bồng Miêu đã tạo nên sự giao thương thông suốt giữa các địa bàn vùng núi của Quảng Nam đồng thời nâng cao tri thức và tay nghề cho người lao động.

Người dân vô tư “mót” quặng bất chấp đây là khu vực khai thác đã có chủ

Nguyện vọng duy trì đầu tư

Được biết, PSGC và BMGMC đang cần một khoản đầu tư đáng kể để có thể duy trì hoạt động sản xuất liên tục. Số vốn này sẽ được đầu tư trực tiếp vào việc tìm kiếm những mỏ mới, đánh giá trữ lượng của các mỏ đó để đưa vào khai thác. Besra dự tính sẽ điều chỉnh quy mô nhà máy nhằm chế biến và xử lý quặng khai thác được từ các mỏ mới trong những năm tới và sẽ đầu tư thêm 25 triệu đô la để khai thác mỏ Hố Ráy.

Tuy nhiên việc tăng thuế liên tục của nhà nước áp dụng với ngành khoáng sản, đặc biệt là khoáng sản vàng thực sự khiến 2 công ty vàng lớn nhất Việt Nam phải gánh chịu những áp lực rất lớn.

Ông David Seton, chủ tịch tập đoàn Besra cho biết: Khi Besra đầu tư vào Bồng Miêu, thuế tài nguyên, được xem như là cơ sở đầu tư, được áp dụng là 3% và thuế thu nhập doanh nghiệp là 18%. Mặc dù Luật Đầu tư nước ngoài quy định khuyến khích đầu tư vào các dự án công nghệ cao và ở các khu vực miền núi, nhưng sau đó, giấy phép đầu tư của Phước Sơn được cấp với thuế tài nguyên đến 6% và thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức cao nhất là 40%. Vào năm 2009 và 2010 thuế tài nguyên tăng lần lượt là 9% và 15%.

Giai đoạn đầu, công ty còn có khả năng xoay sở vì công ty khai thác đoạn trên của hầm lò, vì vậy chi phí khai thác, hoạt động, vận chuyển chưa nhiều. Tuy nhiên càng khai thác vào sâu bên trong, chí phí vận chuyển và chi phí nhân công nhiều hơn, giá xăng dầu tăng cao cộng với giá vàng thế giới giảm mạnh làm cho doanh nghiệp mất cân đối dòng tiền. Do vậy, nên nếu chính phủ tăng thuế tài nguyên lên 22% thì Besra buộc phải cân nhắc tạm dừng sản xuất”, Ông David Seton giải thích thêm.

Trong khi đó, mức thuế tài nguyên và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đang được áp dụng ở Indonesia tương ứng là 3,25% và 25%; ở Lào là 5% và 28%; Đông Malaysia thậm chí không thu thuế tài nguyên mà chỉ thu thuế thu nhập doanh nghiệp là 28%. Mức thuế suất tài nguyên ở Việt Nam hiện nay được cho là nằm trong nhóm cao nhất thế giới. Besra cho cũng rằng sẽ rất khó để có thể tiếp tục đầu tư vào Việt Nam khi công ty hoàn toàn có cơ hội đầu tư tại các nước khác với thuế suất thuế tài nguyên và thuế TNDN thấp hơn. Cụ thể, Besra đang trong quá trình hoàn thành một nghiên cứu khả thi cho dự án khai thác vàng ở Bàu, Đông Malaysia (không áp dụng thuế Tài nguyên) theo đó tỉ lệ hoàn vốn đầu tư được dự đoán sẽ cao hơn PSGC và BMGMC khá nhiều.

Với mong muốn tiếp tục tuy trì hoạt động sản xuất tại Việt Nam sau hơn 25 năm đầu tư khai thác những dự án khoáng sản vàng, trong thư gửi Ủy ban thường vụ Quốc Hội, ông David Seton xin cơ chế được áp dụng mức thuế tài nguyên như thời điểm năm 2006 là 6%, trong khi đó vẫn giữ nguyên thuế Thu nhập doanh nghiệp 40%. Theo ông David Seton, việc này không hề giảm nguồn thu cho nhà nước mà còn giúp doanh nghiệp này tháo gỡ khó khăn trong tình hình kinh tế suy thoái như thời điểm hiện tại để công ty tiếp tục duy trì việc làm cho 1.600 người lao động Việt nam, hỗ trợ các nhà thầu và nhà cung cấp địa phương, tiếp tục đóng góp từ 10 đến 20 triệu đô la Mỹ hằng năm vào ngân sách nhà nước và đầu tư thêm vào việc mở rộng phát triển mỏ, tạo thêm 400 cơ hội việc làm trực tiếp cho người lao động, đồng thời công ty sẽ giúp địa phương bảo vệ khu vực thăm dò, bảo vệ môi trường và giúp địa phương ngăn chặn nạn khai thác vàng trái phép.

Besra Gold Inc. là một Tập đoàn niêm yết  đại chúng chuyên về hoạt động khai thác, thăm dò và chế biến vàng cũng như các kim loại quý khác. Hoạt động chính của Besra là ở  Việt Nam thông qua việc nắm giữ 85% vốn điều lệ của Công ty TNHH Vàng Phước Sơn và 80% vốn điều lệ của Công ty TNHH Khai thác Vàng Bồng  Miêu.

Lệ Hằng