Không chỉ là câu chuyện tăng kim ngạch
Sau 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và 27 nước thành viên EU đạt khoảng 65,5 tỷ USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 50,7 tỷ USD sang EU, tăng 21,7% so với cùng kỳ; nhập khẩu gần 15 tỷ USD, qua đó duy trì mức xuất siêu khoảng 36 tỷ USD.
Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đang cho thấy sức cầu tại thị trường châu Âu vẫn còn dư địa, dù kinh tế khu vực này đối mặt nhiều thách thức. Nếu duy trì nhịp độ hiện tại, thương mại hai chiều Việt Nam – EU có thể đạt khoảng 87-88 tỷ USD trong cả năm.
Tuy nhiên, quy mô thương mại lớn chưa đồng nghĩa dư địa thị trường đã được khai thác hết. Xuất khẩu của Việt Nam hiện vẫn tập trung đáng kể tại một số nền kinh tế lớn như Hà Lan, Đức, Pháp, Italia, Bỉ và Tây Ban Nha. Nhóm thị trường này chiếm hơn 70% kim ngạch xuất khẩu sang EU.
Điều này cho thấy cơ hội tăng trưởng không chỉ nằm ở việc bán thêm hàng tại các thị trường truyền thống, mà còn ở khả năng đưa sản phẩm Việt tiếp cận sâu hơn những quốc gia thành viên còn lại. Đây có thể là hướng đi giúp doanh nghiệp giảm mức độ phụ thuộc vào một số thị trường lớn và mở rộng quy mô xuất khẩu bền vững hơn.
Theo Bộ Công Thương, EVFTA tiếp tục tạo nền tảng quan trọng cho hoạt động thương mại khi lộ trình cắt giảm thuế quan được triển khai ngày càng sâu. Khi thực hiện đầy đủ cam kết, khoảng 99% số dòng thuế sẽ được xóa bỏ.
Lợi thế thuế quan vì vậy vẫn là một trong những động lực quan trọng, nhưng để chuyển ưu đãi thành đơn hàng thực tế, doanh nghiệp phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu về chất lượng, môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
EVFTA mở cửa, doanh nghiệp phải nâng sức cạnh tranh
Sau gần 6 năm thực thi EVFTA, thương mại Việt Nam – EU đã hình thành nền tảng tương đối rõ nét. Theo EuroCham, trong 6 năm, kim ngạch thương mại hai chiều đạt gần 400 tỷ USD, chiếm gần một nửa tổng kim ngạch thương mại giữa hai bên kể từ năm 1995.
Việc Việt Nam và EU nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện từ tháng 1/2026 cũng mở thêm không gian hợp tác, không chỉ trong thương mại mà còn ở khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Với doanh nghiệp Việt, đây là cơ hội để chuyển từ khai thác lợi thế chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị gia tăng. Thị trường EU có yêu cầu cao về tiêu chuẩn sản phẩm, môi trường và trách nhiệm của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, những doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, kiểm soát nguồn nguyên liệu và xây dựng hệ thống truy xuất sẽ có lợi thế lớn hơn.
Đáng chú ý, dư địa hợp tác không chỉ nằm ở xuất khẩu hàng hóa. Việc tăng cường liên kết với doanh nghiệp châu Âu còn có thể giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận công nghệ, tiêu chuẩn quản trị và mạng lưới phân phối mới.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Bỉ, Trưởng Phái đoàn Việt Nam bên cạnh EU Nguyễn Hương Trà, Việt Nam tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN, trong khi EU thuộc nhóm bốn đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Hai bên đang hướng tới khai thác tốt hơn thế mạnh bổ trợ, trong đó có khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trong bối cảnh đó, con số 65,5 tỷ USD sau 9 tháng không chỉ phản ánh đà tăng của thương mại song phương mà còn cho thấy dư địa phát triển vẫn còn lớn. Nếu doanh nghiệp tận dụng tốt ưu đãi thuế quan, mở rộng sang các thị trường thành viên còn ít khai thác và nâng chất lượng sản phẩm, EU có thể tiếp tục trở thành một trong những động lực quan trọng cho xuất khẩu Việt Nam trong những năm tới.
Nam Sơn (t/h)
