Lâm Đồng sau hợp nhất: Từ thách thức đến vị thế mới
Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Lâm Đồng mới chính thức vận hành theo Quyết định số 759/QĐ-TTg ngày 14/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc hợp nhất ba tỉnh: Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông. Việc tổ chức lại bộ máy chính quyền hai cấp trong bối cảnh mới đặt ra không ít khó khăn ban đầu.
Tuy nhiên, với sự quan tâm sát sao của Trung ương cùng quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, Lâm Đồng đã nhanh chóng ổn định tổ chức và duy trì đà phát triển. Năm 2025 đánh dấu nhiều kết quả nổi bật: Thu ngân sách Nhà nước lần đầu tiên đạt 32.000 tỷ đồng, xếp thứ 15 toàn quốc; thu nhập bình quân đầu người đạt 105 triệu đồng; lượng khách du lịch đạt gần 21 triệu lượt. Các lĩnh vực văn hóa – xã hội được đảm bảo, quốc phòng – an ninh giữ vững.
Những con số này cho thấy nền tảng kinh tế đang được củng cố, tạo tiền đề cho bước chuyển sang mô hình tăng trưởng xanh.
Công nghiệp xanh: Cơ hội từ tài nguyên và năng lượng tái tạo
Lâm Đồng sở hữu hơn 30 loại khoáng sản, trong đó nổi bật là bô xít với trữ lượng khoảng 7 tỷ tấn quặng nguyên khai, chiếm 73% tổng trữ lượng cả nước. Hai dự án lớn – Tổ hợp Bô xít – Nhôm Tân Rai và Nhà máy Alumin Nhân Cơ – mỗi năm sản xuất khoảng 650.000 tấn alumin, đóng góp đáng kể cho ngân sách.
Bên cạnh đó, tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời tại khu vực ven biển và cao nguyên, đang mở ra hướng đi mới cho công nghiệp xanh. Nhiều nhà đầu tư đã hoàn tất thủ tục và chờ chủ trương đầu tư các dự án quy mô hàng tỷ USD, hứa hẹn đưa Lâm Đồng tiến gần hơn tới vị thế trung tâm công nghiệp nhôm và năng lượng sạch của quốc gia.
Nông nghiệp công nghệ cao: Trụ cột bền vững
Với diện tích đất sản xuất nông nghiệp thuộc nhóm lớn nhất cả nước, Lâm Đồng tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm nông nghiệp công nghệ cao. Đặc biệt, diện tích hoa hơn 9.000 ha đã đưa địa phương trở thành “thủ phủ hoa” của Việt Nam.
Chuyển đổi sang mô hình canh tác tiết kiệm nước, sử dụng năng lượng tái tạo, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải đang giúp nông sản Lâm Đồng đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn xuất khẩu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.
Kinh tế biển, lâm nghiệp và du lịch xanh: Lợi thế kép rừng – biển - Giá trị từ hệ sinh thái đa dạng
Với 192 km bờ biển và khoảng 760 km² đất ven biển, Lâm Đồng có lợi thế lớn về kinh tế biển: khai thác thủy sản, dịch vụ cảng biển, logistics và năng lượng tái tạo ngoài khơi.
Song song đó, tỉnh sở hữu 1,1 triệu ha rừng với tỷ lệ che phủ 45,52%. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững, kinh tế dưới tán rừng và du lịch sinh thái, đồng thời đóng vai trò hấp thụ carbon – yếu tố then chốt trong chiến lược tăng trưởng xanh.
Lâm Đồng là địa phương hiếm hoi hội tụ cả rừng và biển. Các mô hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, nông trại, chữa bệnh… đang ngày càng thu hút du khách.
Khu du lịch quốc gia hồ Tuyền Lâm tiếp tục giữ vai trò điểm nhấn thương hiệu. Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông với 65 điểm di sản địa chất, cùng hồ Tà Đùng – được ví như “vịnh Hạ Long giữa đại ngàn” – mở rộng không gian phát triển du lịch bền vững. Khu du lịch quốc gia Mũi Né và hệ sinh thái du lịch biển Phan Thiết cũng góp phần hoàn thiện bức tranh du lịch xanh toàn tỉnh.
Kinh tế xanh: Từ cam kết đến áp lực thực tiễn
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản đang siết chặt tiêu chuẩn về phát thải, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội và tiêu chí ESG. Điều này khiến “xanh hóa” không còn là lựa chọn mà trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì năng lực cạnh tranh.
Doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp FDI đã chủ động đầu tư công nghệ sạch, quản trị phát thải và báo cáo bền vững. Tuy nhiên, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về vốn, công nghệ và nhân lực chuyên môn.
Nếu thiếu chính sách hỗ trợ đồng bộ, quá trình chuyển đổi xanh có thể làm gia tăng phân hóa trong nền kinh tế: nhóm doanh nghiệp tiên phong mở rộng thị phần, trong khi nhóm chậm thích ứng bị thu hẹp không gian hoạt động.
Bài toán chính sách năm 2026: Từ “nói xanh” sang “làm xanh”
Để kinh tế xanh thực sự trở thành động lực tăng trưởng, Lâm Đồng cần: Lộ trình chuyển đổi rõ ràng, khả thi cho từng ngành. Chính sách tín dụng và tài chính xanh hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hệ thống tiêu chuẩn minh bạch, đồng bộ, tránh chồng chéo. Cơ chế khuyến khích đổi mới công nghệ và đầu tư dài hạn.
Năm 2026 được xem là thời điểm bản lề. Dòng chảy kinh tế xanh đã hình thành; vấn đề còn lại là biến định hướng thành hành động cụ thể, để tăng trưởng không chỉ nhanh mà còn bền vững, thích ứng với bối cảnh cạnh tranh toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ. Kinh tế xanh vì thế không chỉ là một chiến lược phát triển, mà đang trở thành lựa chọn tất yếu cho tương lai của Lâm Đồng.
Vì vậy, kinh tế xanh không còn dừng lại ở một định hướng mang tính khẩu hiệu hay chiến lược dài hạn, mà đang dần trở thành con đường phát triển bắt buộc và thực tiễn đối với Lâm Đồng. Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn môi trường, dòng vốn đầu tư ưu tiên yếu tố bền vững và áp lực thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao giá trị gia tăng là lựa chọn mang tính sống còn.
Đối với Lâm Đồng – địa phương sở hữu lợi thế rừng, biển, khoáng sản và nông nghiệp công nghệ cao – kinh tế xanh không chỉ giúp bảo vệ nền tảng tài nguyên lâu dài mà còn mở rộng dư địa cạnh tranh, thu hút dòng vốn chất lượng cao và nâng cao thu nhập cho người dân. Nói cách khác, phát triển xanh không chỉ để “bền vững hơn”, mà để Lâm Đồng có thể phát triển nhanh hơn, thông minh hơn và vững vàng hơn trong một môi trường kinh tế toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ.
Hoàng Phương
