Ngày 15/1, tại buổi họp báo kinh tế - xã hội TP. HCM, bà Trương Thiết Hà, Phó Trưởng Phòng Nghiên cứu phát triển kinh tế Viện nghiên cứu phát triển TP. HCM đã chia sẻ nhiều thông tin liên quan đến tình hình tăng trưởng trên địa bàn.
Bà Hà nhìn nhận, TP. HCM đang đối mặt với 4 điểm nghẽn mang tính cấu trúc, làm kìm hãm động lực tăng trưởng trong thời gian qua.
Thứ nhất, điểm nghẽn về quy hoạch. Công tác quy hoạch và tổ chức thực hiện trong giai đoạn trước chưa theo kịp yêu cầu phát triển, thiếu tầm nhìn dài hạn và chiến lược lấy con người làm trung tâm.
Chất lượng một số quy hoạch còn thấp, thiếu đồng bộ, phải điều chỉnh nhiều lần, có trường hợp điều chỉnh tùy tiện theo lợi ích nhà đầu tư, ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan, hạ tầng và quyền lợi hợp pháp của cộng đồng.
Bên cạnh đó, những bất cập của pháp luật đất đai, hạn chế nguồn lực giải phóng mặt bằng, cùng khó khăn phát sinh sau sáp nhập địa giới hành chính đã làm chậm tiến độ triển khai quy hoạch, kéo dài tình trạng quy hoạch treo, gây lãng phí nguồn lực xã hội.
Thứ hai, hạ tầng giao thông. Mặc dù TP. HCM đã tập trung đầu tư nhiều công trình trọng điểm như các tuyến vành đai, cao tốc, quốc lộ và đưa vào vận hành tuyến Metro số 1, song hệ thống giao thông vẫn quá tải, thiếu đồng bộ, thường xuyên ùn tắc tại các cửa ngõ đô thị.
Kết cấu hạ tầng liên kết vùng, liên vùng chưa được đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch, làm gia tăng chi phí logistics, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp và chất lượng sống của người dân.
Thứ ba, điểm nghẽn về đầu tư toàn xã hội. Giải ngân đầu tư công còn chậm, mới đạt khoảng 78% kế hoạch vốn năm 2025; huy động đầu tư tư nhân chưa đạt mục tiêu, trong khi tổng vốn đầu tư xã hội của TP. HCM chỉ chiếm 17,4% cả nước, chưa tương xứng với quy mô nền kinh tế.
Nhu cầu đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 rất lớn nhưng khả năng cân đối ngân sách còn hạn chế, đòi hỏi thành phố phải có khuôn khổ thể chế đủ mạnh, minh bạch và linh hoạt để huy động nguồn lực xã hội. Dù vốn FDI tiếp tục tăng trưởng, hiệu quả chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế.
Thứ tư, tạo đột phá trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong khu vực công đã đạt những kết quả ban đầu nhưng còn nhiều thách thức về thể chế, công nghệ, dữ liệu và con người.
Việc thiếu nguồn lực đầu tư xây dựng văn hóa số, thiếu kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, cùng khung pháp lý khoa học công nghệ chưa đồng bộ đã làm chậm tiến độ triển khai các chủ trương lớn.
Về vai trò của yếu tố con người, bà Hà nhấn mạnh, con người là động lực trung tâm quyết định hiệu quả của mọi chính sách phát triển.
Theo đó, TP. HCM cần tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức theo hướng “đúng người, đúng việc, đúng thời điểm”, gắn quản trị hiện đại với các chỉ số đo lường hiệu quả (KPI), tăng cường trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, cần thực thi thực chất các cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung.
Song song đó, TP. HCM sẽ tiếp tục triển khai các chính sách đặc thù để thu hút, đãi ngộ và giữ chân nhân tài, nhất là trong các lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ cao, bán dẫn, logistics, công nghệ sinh học, kinh tế số; đồng thời mở rộng cơ chế thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia các chương trình, dự án trọng điểm của thành phố.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2030, TP. HCM xác định nhiều định hướng chính sách dài hạn cần triển khai ngay từ hôm nay.
Trong đó, ưu tiên hàng đầu là giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn về quy hoạch và hạ tầng giao thông, xây dựng một quy hoạch tổng thể duy nhất cho toàn Thành phố theo tinh thần Nghị quyết 260/2025/QH15, gắn với bố trí đủ nguồn lực thực hiện.
TP. HCM cũng sẽ đẩy mạnh các động lực tăng trưởng truyền thống như tiêu dùng, xuất khẩu và đầu tư; đồng thời tạo đột phá trong phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và các mô hình kinh tế mới.
Hoàng Bách(t/h)
