Từ tiềm năng địa phương đến tầm nhìn quốc gia
Tỉnh Lâm Đồng - nơi được biết đến với khí hậu mát mẻ, cao nguyên Langbiang hùng vĩ và những đồi chè, vườn cà phê trải dài - đang dần khẳng định mình trên bản đồ năng lượng của Việt Nam. Với địa hình đa dạng, độ cao trung bình trên 800 m, 192 km đường biển, nguồn nước phong phú và hệ sinh thái rừng bền vững, Lâm Đồng có lợi thế tự nhiên rất lớn để phát triển các nguồn năng lượng tái tạo: thủy điện nhỏ, điện gió, điện mặt trời áp mái, và tiềm năng địa nhiệt.
Theo Quy hoạch điện lực Quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII), tổng công suất các nguồn điện năng lượng tái tạo được phân bổ trên địa bàn tỉnh là 5.625,6MW; công suất thủy điện tăng thêm là 338,6MW; công suất thủy điện tích năng là 300MW.
Cùng với đó, công suất điện gió trên bờ tăng thêm là 642MW; công suất điện gió ngoài khơi được định hướng phát triển là 2.000MW; công suất điện mặt trời tăng thêm là 2.195MW; công suất điện mặt trời mái nhà tăng thêm là 150MW.
Theo báo cáo từ Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện đang vận hành 104 dự án nguồn điện với tổng công suất lên đến 8.241,89MW.
Trong đó, có 6 dự án nhiệt điện, chiếm gần 53% tổng công suất toàn tỉnh; 58 dự án thủy điện, chiếm hơn 28%; 11 dự án điện gió chiếm 4,9%; 28 dự án điện mặt trời tập trung, chiếm hơn 14% và 1 dự án điện diesel tại Đặc khu Phú Quý có công suất 10MW.
Hệ thống lưới điện tại Lâm Đồng gồm các đường dây 500kV, 220kV và 110kV, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo cung cấp điện không chỉ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, mà còn cho cả khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Khẳng định tiềm năng đặc biệt của Lâm Đồng trong lĩnh vực năng lượng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên cho biết, tỉnh đã xác định rõ mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng của khu vực, đặc biệt tập trung phát triển năng lượng tái tạo.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cho rằng, với quyết tâm chính trị cao và tầm nhìn chiến lược, Lâm Đồng không những chủ động trong việc cập nhật, bổ sung danh mục dự án vào Quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia và Quy hoạch tỉnh, mà còn mở rộng cửa đón các nhà đầu tư trong các lĩnh vực năng lượng.
Lâm Đồng đã và đang chủ động phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để tháo gỡ những nút thắt về quy hoạch, thủ tục đầu tư, đất đai, nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án năng lượng thiết yếu.
Chính quyền tỉnh đã xác định chiến lược năng lượng không chỉ là một ngành kinh tế, mà còn là bệ phóng cho tăng trưởng xanh, ổn định điện năng cho khu vực Tây Nguyên và góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Chính sách và đầu tư: “đòn bẩy” thúc đẩy chuyển dịch năng lượng
Lâm Đồng không chỉ dựa vào lợi thế tự nhiên - tỉnh đã chủ động trong việc xây dựng chính sách thu hút đầu tư: Ưu đãi thuế cho các dự án năng lượng tái tạo; Đơn giản hóa thủ tục hành chính; Liên kết với các trường đại học, viện nghiên cứu để phát triển công nghệ sạch; Hỗ trợ nông dân ứng dụng năng lượng trong sản xuất. Nhờ đó, nhiều tập đoàn trong nước và quốc tế đã ký kết đầu tư dài hạn, góp phần làm thay đổi cơ cấu kinh tế địa phương.
Giám đốc Sở Công Thương Lâm Đồng Nguyễn Bá Út cho biết: “Tỉnh Lâm Đồng đã tập trung tổ chức triển khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp để khai thác tiềm năng, đẩy mạnh phát triển điện, năng lượng.
Trên địa bàn tỉnh đã thu hút được nhiều thành phần kinh tế phát triển nguồn điện này. Các dự án năng lượng tái tạo được phát huy, sản xuất và phân phối điện tăng trưởng cao, là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng tại địa phương.
Tỉnh đang đẩy mạnh thu hút, phát triển mạnh các dự án điện gió ngoài khơi trên địa bàn tỉnh theo Quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia, kết hợp với các loại hình năng lượng tái tạo khác phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Mục tiêu của tỉnh Lâm Đồng là thu hút đầu tư nguồn điện gió ngoài khơi khoảng 2.000MW giai đoạn 2025 - 2030 và khoảng 2.300MW trong giai đoạn 2031 - 2035”.
Mặc dù sở hữu tiềm năng lớn, quá trình phát triển ngành năng lượng tại Lâm Đồng cũng đối mặt với nhiều khó khăn; trong đó, phổ biến nhất là các vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai và đặc biệt là sự chồng lấn giữa quy hoạch năng lượng với các quy hoạch khoáng sản.
Thời gian qua, ngành Công thương Lâm Đồng cũng đã chuyển tải nhiều kiến nghị qua Bộ Công thương nhằm báo cáo Chính phủ và tìm kiếm sự hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.
Ông Phạm Nguyên Hùng, Cục trưởng Cục Điện lực cho rằng, một số dự án trọng điểm như Thủy điện tích năng Đơn Dương - dự án quan trọng theo Quy hoạch điện Quốc gia có vai trò điều tiết hệ thống năng lượng khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng. Do đó, cần được tỉnh phối hợp rà soát kỹ càng về quy hoạch đất đai, kế hoạch sử dụng đất và giải phóng mặt bằng. Đây được xem là nhiệm vụ trọng yếu, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đánh giá về việc tháo gỡ khó khăn trong phát triển năng lượng tại Lâm Đồng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long cho biết, nhiều kiến nghị của tỉnh đã được Chính phủ giải quyết căn bản nhờ Nghị quyết số 253. Nghị quyết này quy định cơ chế rút gọn thủ tục đầu tư, đặc biệt đối với các dự án lưới điện truyền tải trọng điểm, với thời hạn chấp thuận chủ trương đầu tư chỉ còn 30 ngày dành cho EVN và các đơn vị trực thuộc.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long, Lâm Đồng cần quyết liệt trong triển khai các dự án theo đúng Quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia, tránh tình trạng “giữ" dự án nhưng chậm tiến độ, cũng như cần kịp thời rà soát các dự án không bảo đảm tiến độ để đề xuất phương án thay thế.
Đặc biệt, các dự án trong danh mục Quy hoạch sau năm 2030 cũng cần chủ động khởi động thủ tục đầu tư từ ngay bây giờ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế lâu dài.
Đối với lĩnh vực điện gió ngoài khơi, Thứ trưởng chỉ rõ, đây là mảng cạnh tranh gay gắt giữa các địa phương. Vì vậy, các tỉnh, thành nào làm tốt công tác quy hoạch, chuẩn bị đất đai, hạ tầng đấu nối và tạo môi trường đầu tư thuận lợi sẽ có ưu thế thu hút các dự án lớn.
Trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện trong giai đoạn 2027 - 2029 đang được cảnh báo, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh: “Tỉnh cần ưu tiên triển khai nhanh các dự án nguồn điện có khả năng phát huy hiệu quả sớm để góp phần vào an ninh năng lượng quốc gia”.
Bộ Công thương cũng lưu ý, tỉnh Lâm Đồng làm việc trực tiếp với các nhà đầu tư dự án lớn, yêu cầu cam kết cụ thể về tiến độ. Trường hợp không đáp ứng được, cần kiên quyết thay thế để tránh lãng phí nguồn lực quý báu.
Với một hệ sinh thái nguồn điện đa dạng và quy mô, việc phát triển thành một trung tâm năng lượng của khu vực và hàng đầu quốc gia là hoàn toàn khả thi đối với tỉnh Lâm Đồng. Cùng với đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa địa phương, Bộ Công thương và các bộ, ngành Trung ương thể hiện quyết tâm chính trị và sự vào cuộc đồng bộ, giúp tỉnh từng bước tháo gỡ những khó khăn, trở ngại trong quá trình triển khai dự án.
Tích cực phát huy tinh thần “dám làm, dám chịu trách nhiệm” và tận dụng tối đa lợi thế thiên nhiên về nguồn năng lượng tái tạo, Lâm Đồng đang vững bước trên con đường trở thành trung tâm năng lượng năng động, bền vững, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của cả khu vực.
Lâm Đồng không chỉ đi theo mà đang tự định hình mình trong cuộc chuyển dịch năng lượng quốc gia. Năng lượng sạch, Năng lượng bền vững, Năng lượng của tương lai, chính là những gì Lâm Đồng hướng tới, với niềm tin mạnh mẽ vào khả năng trở thành trung tâm năng lượng xanh của Việt Nam, đóng góp tích cực vào an ninh năng lượng và phát triển kinh tế bền vững cho toàn quốc.
Hoàng Phương (t/h)
