Hình thành 2 cơ sở chế biến gắn với vùng nguyên liệu
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai vừa có Văn bản số 9227/SNNMT-CLPTNT đề nghị Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh phối hợp thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến dược liệu và xây dựng bảo tàng dược liệu trên địa bàn.
Trong đó, tỉnh Lào Cai định hướng thu hút 2 doanh nghiệp đầu tư xây dựng 2 cơ sở chế biến dược liệu, tập trung vào các khu vực có vùng nguyên liệu lớn, khả năng mở rộng diện tích trồng và phát triển các sản phẩm chế biến sâu. Các doanh nghiệp được mời gọi nghiên cứu đầu tư gồm Tập đoàn Hetero Labs (Ấn Độ), Công ty Cổ phần Dược phẩm OPC và các doanh nghiệp khác có năng lực chế biến dược liệu.
Trên cơ sở phân bố vùng nguyên liệu, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất 2 cụm đầu tư tại khu vực phía Bắc và phía Nam tỉnh, với định hướng công nghệ, sản phẩm phù hợp đặc điểm từng vùng.
Tại khu vực phía Bắc, cơ sở chế biến số 1 được đề xuất bố trí trong cụm Bắc Hà - Lùng Phình - Si Ma Cai - Mường Khương. Đây là khu vực tập trung nhiều loại dược liệu như cát cánh, đương quy, gừng, sa nhân, tam thất và một số cây dược liệu quý. Trong đó, Lùng Phình có khoảng 24 ha cát cánh, 25 ha gừng và 7 ha đương quy; Bắc Hà có khoảng 42,7 ha đương quy và 17 ha cát cánh; Si Ma Cai có khoảng 101 ha gừng. Riêng sa nhân, tổng diện tích trên toàn tỉnh khoảng 3.000 ha, tập trung tại Mường Khương, Si Ma Cai và Văn Bàn.
Với nguồn nguyên liệu đa dạng, cơ sở này được định hướng phát triển theo mô hình chế biến đa nguyên liệu, từ sơ chế, làm sạch, phân loại, sấy và đóng gói đến chiết xuất, sản xuất cao dược liệu, trà thảo dược và nguyên liệu phục vụ sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Đồng thời, nghiên cứu chế biến sâu các loại dược liệu quý như sâm và tam thất.
Tại khu vực phía Nam, cơ sở chế biến số 2 được đề xuất nghiên cứu đầu tư tại Hưng Khánh, gắn với vùng nguyên liệu tại Văn Yên, Tân Hợp, Mỏ Vàng và các địa bàn phụ cận.
Riêng Hưng Khánh hiện có khoảng 66 ha mạch môn, 48 ha thiên niên kiện cùng một số diện tích sa nhân, khôi nhung. Khu vực Púng Luông có 43,1 ha sa nhân và 4,6 ha sâm Ngọc Linh.
Khác với cơ sở phía Bắc, cơ sở chế biến tại Hưng Khánh được định hướng ưu tiên công nghệ chế biến sâu, chiết xuất hoạt chất, sản xuất cao dược liệu và nguyên liệu trung gian phục vụ công nghiệp dược, mỹ phẩm, sản phẩm chăm sóc sức khỏe.
Cùng với việc thu hút đầu tư vào chế biến, Lào Cai cũng kêu gọi doanh nghiệp nghiên cứu xây dựng Bảo tàng Dược liệu tỉnh với quy mô sử dụng đất dự kiến khoảng 20.000 m². Trong đó, nhà bảo tàng chiếm khoảng 5.000 m², công viên và vườn trình diễn dược liệu khoảng 10.000 m², phần còn lại dành cho hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan phụ trợ.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Tập đoàn Hetero Labs, Công ty Cổ phần Dược phẩm OPC và Công ty Cổ phần VietRap quan tâm khảo sát tiềm năng, điều kiện đầu tư tại Lào Cai; nghiên cứu khả năng xây dựng cơ sở bảo quản, chế biến dược liệu, sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và đầu tư bảo tàng dược liệu.
Các doanh nghiệp được đề nghị trao đổi bằng văn bản với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan chuyên môn để được phối hợp, hỗ trợ trong quá trình nghiên cứu và triển khai dự án.
Mở rộng vùng nguyên liệu, thúc đẩy chế biến sâu
Đến hết 6 tháng đầu năm 2026, tổng diện tích cây dược liệu trên địa bàn tỉnh Lào Cai đạt khoảng 6.150 ha, bằng 90,4% kế hoạch năm; sản lượng thu hoạch lũy kế khoảng 9.975 tấn, giá trị sản xuất ước đạt 239,4 tỷ đồng.
Trong tổng diện tích hiện có, cây dược liệu hằng năm chiếm khoảng 1.230 ha, cây dược liệu lâu năm khoảng 4.920 ha. Tỉnh đang duy trì 9 loài dược liệu được chứng nhận GACP-WHO.
Lào Cai đặt mục tiêu nâng diện tích dược liệu lên 6.800 ha vào cuối năm 2026 và đạt 8.500 ha vào năm 2030. Cùng với mở rộng vùng trồng, tỉnh định hướng phát triển các nhóm sản phẩm phục vụ công nghiệp chế biến sâu, chăm sóc sức khỏe, xuất khẩu và du lịch sinh thái gắn với văn hóa bản địa.
Đối với nhóm dược liệu phục vụ công nghiệp chế biến sâu, tỉnh tập trung phát triển vùng nguyên liệu theo chuỗi liên kết, ưu tiên các loại cây chủ lực như atiso, chè dây, cát cánh và đương quy.
Các sản phẩm phục vụ xuất khẩu được định hướng tiêu chuẩn hóa vùng nguyên liệu, mở rộng áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Trong khi đó, nhóm sản phẩm chăm sóc sức khỏe và du lịch tiếp tục khai thác giá trị các loài cây thuốc, tri thức y học bản địa, trong đó có bài thuốc tắm truyền thống của người Dao đỏ, để phát triển sản phẩm chăm sóc sức khỏe và quà tặng du lịch.
Trước đó, để tạo điều kiện thu hút đầu tư, HĐND tỉnh Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND ngày 11/8/2026 quy định một số chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển dược liệu trên địa bàn. Cùng với đó là Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND về chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản.
Ngày 17/9/2026, UBND tỉnh Lào Cai tiếp tục ban hành Quyết định số 3361/QĐ-UBND về danh mục 53 loài cây dược liệu khuyến khích, hỗ trợ phát triển trên địa bàn tỉnh.
Việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào 2 cơ sở chế biến và bảo tàng dược liệu nằm trong định hướng phát triển chuỗi giá trị dược liệu của Lào Cai, từ sản xuất giống, mở rộng vùng nguyên liệu đến bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, gắn với mục tiêu nâng cao giá trị kinh tế của cây dược liệu trên địa bàn tỉnh.
Hải Minh
