Khai thác tiềm năng, khắc phục những “điểm nghẽn”
Lào Cai được đánh giá là địa phương có lợi thế lớn về tài nguyên thiên nhiên với trữ lượng khoáng sản lên tới hàng tỷ tấn, tiêu biểu như apatit, đồng, sắt; nguồn tài nguyên nước phong phú và tổng diện tích tự nhiên hơn 1,3 triệu ha. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp, xây dựng và kinh tế - xã hội của địa phương trong nhiều năm qua.
Tuy nhiên, trong giai đoạn 2021–2025, công tác quản lý và khai thác tài nguyên vẫn còn một số tồn tại, hạn chế. Tình trạng ô nhiễm môi trường không khí và nguồn nước tại một số khu vực chưa được xử lý triệt để; hệ thống dữ liệu quản lý đất đai, tài nguyên nước chưa đồng bộ, thiếu tính kết nối. Bên cạnh đó, nguồn cung vật liệu xây dựng có thời điểm chưa đáp ứng kịp nhu cầu thị trường, ảnh hưởng đến tiến độ các dự án đầu tư.
Trong bối cảnh đó, việc ban hành Đề án số 13 được xem là giải pháp cấp thiết nhằm khắc phục các hạn chế, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi mô hình phát triển từ “tăng trưởng nâu” sang “tăng trưởng xanh”, giảm dần sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thô và nhiên liệu hóa thạch.
Đề án số 13 của Tỉnh ủy Lào Cai xác định các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 trên từng lĩnh vực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác tài nguyên.
Theo đó, trong lĩnh vực đất đai, tỉnh phấn đấu hoàn thành đăng ký lần đầu đối với 100% thửa đất, đồng thời duy trì nguồn thu ngân sách từ đất đai trung bình trên 10.000 tỷ đồng mỗi năm.
Đối với tài nguyên nước, mục tiêu là 100% công trình khai thác, sử dụng nước quy mô lớn được giám sát trực tuyến, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ nguồn nước, với nguồn thu ngân sách dự kiến trên 2.000 tỷ đồng mỗi năm.
Trong lĩnh vực khoáng sản, tỉnh đặt mục tiêu 100% hoạt động cấp phép khai thác phải gắn với chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô. Nguồn thu ngân sách từ khoáng sản phấn đấu đạt trung bình trên 3.250 tỷ đồng mỗi năm.
Về môi trường, Lào Cai hướng tới 100% khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn, đồng thời xử lý 95% chất thải nguy hại phát sinh, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm và suy thoái môi trường.
Triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp trọng tâm
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, tỉnh Lào Cai xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết, tỉnh Lào Cai tập trung hoàn thiện thể chế, trong đó ban hành các quy trình đấu giá đất công, tài sản công theo hướng công khai, minh bạch; đồng thời trích tối thiểu 10% nguồn thu tiền sử dụng đất để tái đầu tư cho công tác quản lý đất đai.
Song song với đó, Lào Cai đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường, phấn đấu hoàn thành hệ thống cơ sở dữ liệu về đất đai, tài nguyên nước và khoáng sản vào năm 2030, tạo nền tảng cho quản lý thông minh, hiệu quả.
Về hạ tầng môi trường, tỉnh Lào Cai dự kiến đầu tư xây dựng 24 cơ sở xử lý rác thải sinh hoạt, đồng thời đóng cửa 55 bãi chôn lấp không hợp vệ sinh, từng bước cải thiện chất lượng môi trường sống.
Công tác thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm cũng được tăng cường, với yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu nếu để xảy ra sai phạm trong quản lý tài nguyên và môi trường.
Ngoài ra, tỉnh Lào Cai cũng đẩy mạnh hợp tác liên vùng và quốc tế, đặc biệt là phối hợp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và các địa phương lân cận nhằm giải quyết các vấn đề môi trường xuyên biên giới, hướng tới phát triển bền vững.
Tổng nhu cầu vốn thực hiện Đề án số 13 là 6.046 tỷ đồng, được huy động từ nhiều nguồn, bao gồm ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và nguồn vốn xã hội hóa từ doanh nghiệp.
Việc ban hành và triển khai Đề án số 13 được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng tăng trưởng và đưa Lào Cai phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026–2030 và những năm tiếp theo.
Hải Minh
