Luật Dầu khí (sửa đổi) được Quốc hội biểu quyết thông qua sáng 23/8/2026 sau quá trình tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung theo ý kiến đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra.
Thay vì chỉ tập trung vào hoạt động thăm dò, khai thác truyền thống, luật sửa đổi mở rộng dư địa cho những lĩnh vực đang trở thành xu hướng mới của ngành năng lượng như khai thác các mỏ có điều kiện phức tạp, công nghệ thu giữ carbon và phát triển các công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí.
Ưu tiên khai thác những nguồn tài nguyên khó và kém hiệu quả
Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Dầu khí (sửa đổi) là bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy khai thác những mỏ trước đây khó thu hút đầu tư.
Theo Chính phủ, hoạt động dầu khí đang có xu hướng dịch chuyển ra các vùng nước sâu, xa bờ, nơi điều kiện địa chất phức tạp hơn, đòi hỏi vốn đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài. Trong khi đó, nhiều mỏ nhỏ, mỏ cận biên nếu áp dụng các điều kiện đầu tư thông thường sẽ khó đạt hiệu quả kinh tế.
Luật vì vậy bổ sung cơ chế ưu đãi đối với mỏ nhỏ, mỏ cận biên, các dự án nước sâu, xa bờ; đồng thời khuyến khích gia tăng hệ số thu hồi dầu và khai thác tận thu đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí.
Việc mở rộng chính sách ưu đãi được kỳ vọng giúp đưa vào khai thác những nguồn tài nguyên có quy mô không lớn hoặc điều kiện khai thác khó khăn, qua đó gia tăng sản lượng, kéo dài vòng đời các mỏ và bổ sung nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Cùng với ưu đãi đầu tư, luật cũng điều chỉnh các quy định liên quan đến hợp đồng dầu khí, kế hoạch phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm và kế hoạch đại cương phát triển mỏ theo hướng tăng tính chủ động trong quá trình triển khai dự án.
Phân quyền mạnh hơn, mở đường cho công nghệ carbon
Một thay đổi quan trọng khác là tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý hoạt động dầu khí, đồng thời giao thêm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).
Việc đơn giản hóa thủ tục được đặt song song với yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát. Một số vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh và các trường hợp bất khả kháng vẫn thuộc thẩm quyền phê duyệt của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm bảo đảm kiểm soát trực tiếp của Nhà nước.
Luật cũng làm rõ hơn vai trò của Petrovietnam, phân định giữa chức năng nhà thầu, nhà đầu tư với những nhiệm vụ đặc thù được Nhà nước giao. Cách tiếp cận này nhằm giảm sự chồng chéo về vai trò, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động dầu khí.
Đáng chú ý, Luật Dầu khí sửa đổi đã bổ sung khung quy định cho hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm áp và lưu trữ CO2 (CCS) gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí.
Đây là hướng đi mới khi ngành dầu khí không chỉ đóng vai trò cung cấp nhiên liệu mà còn có thể tham gia sâu hơn vào quá trình giảm phát thải và hình thành các mô hình kinh doanh liên quan đến tín chỉ carbon.
Chính phủ cho biết phạm vi điều chỉnh đối với CCS được xác định theo hướng chỉ áp dụng cho những hoạt động gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí. Dự thảo cũng bổ sung quy định về tín chỉ carbon, trách nhiệm sau khi đóng mỏ và cơ chế sử dụng chung hạ tầng, đồng thời đặt yêu cầu bảo đảm an toàn và không làm ảnh hưởng đến hoạt động dầu khí.
Bên cạnh đó, luật mở thêm cơ sở pháp lý cho việc phát triển công trình năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao gắn với hoạt động dầu khí. Những lĩnh vực này được kỳ vọng tạo thêm không gian cho doanh nghiệp trong nước tham gia vào các chuỗi giá trị có hàm lượng công nghệ cao hơn.
Với việc kết hợp giữa tháo gỡ thủ tục, tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp, ưu đãi các dự án khó triển khai và mở cửa cho công nghệ mới, Luật Dầu khí (sửa đổi) được kỳ vọng tạo chuyển biến trong cách khai thác và sử dụng nguồn lực dầu khí.
Tuy nhiên, hiệu quả của đạo luật sẽ phụ thuộc lớn vào quá trình triển khai sau khi luật có hiệu lực. Việc cụ thể hóa các cơ chế ưu đãi, phân quyền và CCS bằng các văn bản hướng dẫn, đồng thời bảo đảm kiểm soát chặt chẽ về môi trường, an toàn, quốc phòng và hiệu quả sử dụng tài nguyên sẽ là yếu tố quyết định khả năng biến những quy định mới thành động lực tăng trưởng thực tế.
Luật Dầu khí (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, mở ra một giai đoạn mới trong quản lý và phát triển ngành dầu khí, với trọng tâm không chỉ là khai thác thêm tài nguyên mà còn hướng tới khai thác hiệu quả hơn, công nghệ cao hơn và thích ứng với xu thế chuyển dịch năng lượng.
Minh Thành (t/h)
