Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.
Nghị định gồm 5 chương, 42 điều, quy định về tổ chức, hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa, thương nhân môi giới, giao dịch hàng hóa trong nước và nước ngoài cùng các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp.
Sau gần 20 năm hình thành, thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam đã trở thành một kênh giao dịch và cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro giá cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển của thị trường và yêu cầu hội nhập đặt ra nhu cầu cập nhật các quy định về quản lý, thanh toán và giám sát.
Tăng an toàn hệ thống, giám sát bằng dữ liệu
Một điểm mới đáng chú ý là quy định về Trung tâm thanh toán bù trừ độc lập với Sở giao dịch hàng hóa. Trung tâm thực hiện thanh toán bù trừ, quản lý ký quỹ và quản trị rủi ro, qua đó tăng tính minh bạch và an toàn cho hoạt động giao dịch.
Nghị định cũng yêu cầu Sở giao dịch hàng hóa kết nối, chia sẻ dữ liệu với Bộ Công Thương về ký quỹ, giới hạn vị thế, biên độ giá và quản trị rủi ro. Cơ chế này giúp cơ quan quản lý theo dõi diễn biến thị trường trên nền tảng dữ liệu điện tử, phát hiện sớm nguy cơ bất thường.
Trong trường hợp khẩn cấp, Bộ Công Thương được điều chỉnh giới hạn vị thế và biên độ giá đối với hàng hóa niêm yết tại Việt Nam trên cơ sở dữ liệu giám sát và báo cáo của Sở giao dịch hàng hóa.
Nghị định đồng thời tiếp tục định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường phân cấp và đơn giản hóa một số quy định đối với thành viên Sở giao dịch hàng hóa.
Tạo thêm công cụ phòng ngừa biến động giá
Một nội dung đáng chú ý khác là quy định về lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam. Qua đó, Sở giao dịch hàng hóa có thêm điều kiện phát huy vai trò hình thành giá minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Việc đưa các mặt hàng sản xuất trong nước lên sàn cũng có thể giúp doanh nghiệp từng bước tiếp cận các công cụ giao dịch hiện đại, nhất là với những ngành hàng chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá quốc tế.
Để thị trường phát triển hiệu quả, bên cạnh hành lang pháp lý, doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro, minh bạch thông tin và chuẩn hóa hàng hóa.
Nghị định số 302/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, thay thế Nghị định số 158/2006/NĐ-CP và Nghị định số 51/2018/NĐ-CP.
Việc hoàn thiện khung pháp lý được kỳ vọng đưa hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch phát triển theo hướng chuyên nghiệp, an toàn và hội nhập hơn, đồng thời tăng thêm công cụ giúp doanh nghiệp chủ động trước những biến động của thị trường.
Minh Thành (t/h)
