Thành tựu từ sự kết tinh văn hóa và tài nguyên bản địa
Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã ghi nhận hơn 18.200 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên với sự góp mặt của hàng nghìn hợp tác xã năng động. Chương trình không chỉ khai thác hiệu quả tài nguyên đất đai mà còn là nơi hội tụ những giá trị văn hóa truyền thống được nâng tầm bằng tư duy thị trường và sáng tạo. Thành công của OCOP còn thể hiện qua việc xuất khẩu hàng hóa tới hơn 60 quốc gia, giúp khẳng định vị thế của nông sản Việt trên bản đồ quốc tế.
Bên cạnh giá trị kinh tế, chương trình đã tạo ra một hệ sinh thái đa giá trị khi kết nối nông nghiệp với công nghiệp chế biến và dịch vụ du lịch. Khoảng 1.200 hợp tác xã đã chủ động chuyển đổi số và tham gia phát triển du lịch nông thôn, giúp cư dân vùng sâu vùng xa giảm dần sự phụ thuộc vào canh tác thuần túy. Đặc biệt, sự tham gia đông đảo của phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số trong các chủ thể OCOP đã minh chứng cho vai trò thúc đẩy phát triển bao trùm và nâng cao thu nhập bền vững cho cộng đồng.
Giải quyết điểm nghẽn thị trường để phát triển bền vững
Mặc dù đạt được những con số ấn tượng về quy mô, chương trình OCOP hiện đang đứng trước áp lực phải chuyển dịch mạnh mẽ theo chiều sâu để tránh tình trạng dàn trải và hình thức. Thực tế cho thấy nhiều sản phẩm dù đã được đầu tư bài bản về bao bì và truy xuất nguồn gốc nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc thâm nhập các hệ thống phân phối hiện đại. Việc quá phụ thuộc vào các hội chợ hay triển lãm ngắn hạn khiến nhiều sản phẩm chưa thể duy trì doanh số ổn định và tạo ra sức cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường.
Tại phiên họp triển khai nhiệm vụ năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở khâu kết nối thị trường và xây dựng thương hiệu. Thước đo thành công trong giai đoạn tới không còn là số lượng "sao" được cấp mà là khả năng đứng vững và mở rộng quy mô sản xuất của sản phẩm. Một chuỗi giá trị hoàn chỉnh chỉ có thể hình thành khi có sự liên kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học công nghệ và sự dẫn dắt của các doanh nghiệp, hợp tác xã đủ mạnh.
Định hướng chiến lược cho giai đoạn 2026 - 2035
Trong thập kỷ tới, mục tiêu trọng tâm của ngành nông nghiệp là đưa OCOP trở thành công cụ phát triển kinh tế nông thôn theo định hướng thị trường thực thụ. Các chủ thể cần chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy bán những gì mình có sang sản xuất những gì thị trường yêu cầu. Điều này đòi hỏi sự đầu tư bài bản hơn vào quản trị chất lượng và kỹ năng tiếp thị hiện đại trên các sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng không gian phát triển.
Nhà nước cam kết sẽ tiếp tục đóng vai trò kiến tạo thông qua việc hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các khó khăn về tài chính cho các chủ thể. Với tinh thần đồng hành cùng người dân đến nơi đến chốn, các cơ quan quản lý sẽ tập trung hỗ trợ xây dựng những thương hiệu mạnh có khả năng dẫn dắt thị trường nội địa và vươn tầm quốc tế. Chỉ khi chinh phục được lòng tin của người tiêu dùng bằng chất lượng thực chất, OCOP mới có thể đóng góp hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng chung và tạo ra sự thịnh vượng bền vững cho khu vực nông thôn.
Tâm An (t/h)
