Mỗi sản phẩm mang một câu chuyện
Sau sáp nhập, Lâm Đồng có thêm dư địa phát triển các sản phẩm đặc trưng trên không gian kinh tế đa dạng, từ vùng rau, hoa, chè, cà phê đến cây ăn quả, dược liệu và các sản phẩm thủy sản ven biển. Đây là nền tảng để chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) phát huy vai trò trong nâng cao giá trị nông sản, thúc đẩy sản xuất hàng hóa và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Mỗi vùng đất có điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, khí hậu và tập quán sản xuất riêng. Chính những khác biệt ấy tạo nên đặc trưng của sản phẩm. Nếu cà phê gắn với hương vị cao nguyên, chè mang dấu ấn những đồi trà Bảo Lộc, thì nước mắm, hải sản chế biến lại kể câu chuyện về đời sống và nghề truyền thống của vùng biển. Dâu tây Đà Lạt, hồng treo gió, atiso hay các sản phẩm dược liệu cũng có thể trở thành những dấu ấn nhận diện của từng vùng miền.
Điều quan trọng là không để những sản vật ấy chỉ dừng lại ở vai trò hàng hóa thông thường. Khi được đầu tư về chất lượng, quy trình sản xuất, chế biến, bao bì và cách thức tiếp cận thị trường, một đặc sản địa phương có thể phát triển thành thương hiệu riêng, tạo lợi thế cạnh tranh và nâng cao thu nhập cho người sản xuất.
OCOP vì thế không đơn thuần là câu chuyện đưa sản phẩm đạt chuẩn, mà còn là quá trình nhận diện, gìn giữ và phát huy những giá trị vốn có của nông thôn. Những sản phẩm từng chủ yếu tiêu thụ trong phạm vi địa phương có cơ hội tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử và thị trường du lịch.
Từ bản sắc đến sức cạnh tranh
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, chất lượng và tính bền vững, câu chuyện phía sau sản phẩm trở thành một phần quan trọng của thương hiệu. Một gói chè không chỉ cần thơm ngon mà còn có thể tạo dấu ấn bằng thông tin về vùng nguyên liệu, người trồng và phương thức canh tác. Một sản phẩm nước mắm không chỉ cần bảo đảm chất lượng mà còn cần làm rõ nguồn cá, nơi sản xuất và giá trị của nghề truyền thống.
Khi người tiêu dùng hiểu sản phẩm đến từ đâu, được làm ra như thế nào và mang lại giá trị gì cho cộng đồng, sự khác biệt của địa phương sẽ trở thành lợi thế trên thị trường.
Tuy nhiên, bản sắc chỉ có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế khi đi cùng chất lượng thực tế. Tên gọi địa phương hay câu chuyện truyền thống không đủ để bảo đảm sức sống lâu dài nếu sản phẩm thiếu tính ổn định, chưa đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hoặc chưa có hệ thống nhận diện chuyên nghiệp. 
Do đó, các chủ thể OCOP cần chú trọng hoàn thiện tiêu chuẩn sản xuất, cải tiến bao bì, bảo vệ thương hiệu, đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng kênh phân phối. Đặc biệt, chế biến sâu cần được xem là hướng đi quan trọng để gia tăng giá trị nông sản, giảm phụ thuộc vào việc bán nguyên liệu thô và nâng khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Cùng với đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học sẽ tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Sản xuất tiết kiệm tài nguyên, giảm sử dụng hóa chất, tận dụng phụ phẩm và sử dụng bao bì thân thiện môi trường cũng là những yếu tố giúp sản phẩm OCOP thích ứng với xu hướng tiêu dùng xanh.
Để sản phẩm trở thành đại sứ vùng miền
Một sản phẩm OCOP có thương hiệu mạnh không chỉ mang lại doanh thu cho cơ sở sản xuất, mà còn có thể góp phần quảng bá hình ảnh địa phương. Từ sản phẩm, người tiêu dùng có thể biết đến vùng nguyên liệu, cảnh quan, văn hóa và con người nơi sản phẩm được tạo ra.
Đây cũng là cơ hội để Lâm Đồng kết nối OCOP với du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và trải nghiệm văn hóa bản địa. Những đồi chè, vườn cà phê, trang trại dâu tây, cơ sở chế biến nông sản hay làng nghề truyền thống có thể trở thành điểm đến, nơi du khách vừa trải nghiệm quy trình sản xuất, vừa tìm hiểu câu chuyện địa phương và mua sản phẩm tại chỗ.
Khi các giá trị này được kết nối, lợi ích kinh tế không còn giới hạn trong một sản phẩm riêng lẻ. Nông dân có thêm cơ hội tiêu thụ nông sản; hợp tác xã mở rộng hoạt động; doanh nghiệp phát triển thị trường; còn địa phương gia tăng sức hấp dẫn đối với du khách và nhà đầu tư.
Bởi vậy, thước đo thành công của OCOP không nên chỉ là số lượng sản phẩm được công nhận, mà phải là khả năng duy trì chất lượng, tạo dựng niềm tin và mở rộng thị trường qua thời gian.
Với lợi thế đa dạng về sinh thái, sản vật và văn hóa sau sáp nhập, Lâm Đồng có điều kiện để phát triển những thương hiệu OCOP mang dấu ấn riêng. Khi mỗi sản phẩm kể được câu chuyện quê hương bằng chất lượng, sự khác biệt và trách nhiệm với môi trường, những giá trị bình dị của nông thôn sẽ trở thành nguồn lực cho kinh tế xanh, nâng cao sinh kế người dân và đưa thương hiệu địa phương vươn xa.
Hoàng Phương
