Lâm Đồng hiện sở hữu nhiều nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý, tạo nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc hỗ trợ phát triển nhãn hiệu cộng đồng đang được tỉnh chú trọng nhằm gia tăng giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Riêng chỉ dẫn địa lý, trên địa bàn tỉnh có một số sản phẩm được bảo hộ ở nước ngoài như “Thanh long Bình Thuận”, nhờ đó đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường châu Á, tiếp cận thị trường châu Mỹ (Hoa Kỳ, Canada), châu Đại Dương (Australia, New Zealand) và Liên minh châu Âu (EU). Trong khi “Nước mắm Phan Thiết” từng bước khẳng định uy tín, chất lượng nên khá thuận lợi trong mở rộng thị trường và hiện có 6 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu sang Hàn Quốc, Philippines, Hoa Kỳ, Nhật Bản… “Cà phê Lâm Đồng” thì xuất khẩu đến nhiều thị trường lớn, khó tính như: Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU, Australia, Nga, Trung Đông và một số nước châu Á khác. Bên cạnh đó, “Hạt tiêu Đắk Nông” đã xuất khẩu sang Hoa Kỳ, EU và mở rộng sang các thị trường khác như: Trung Quốc, Ấn Độ, UAE.
Thời gian qua, với sự đồng hành của các ngành chức năng, nông sản địa phương từng bước khẳng định vị thế, vươn ra nhiều thị trường mới. Tuy nhiên, định hướng xuất khẩu không chỉ dừng lại ở việc mở rộng đầu ra, mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế.
Xác định mục tiêu phát triển bền vững, các doanh nghiệp và người nông dân trong tỉnh đang từng bước chuẩn hóa quy trình từ vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản và vận chuyển. Nhiều mô hình đã chuyển từ tư duy “sản xuất cái mình có” sang “sản xuất cái thị trường cần”, chú trọng giảm sử dụng hóa chất, mở rộng sản xuất hữu cơ, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động xuất khẩu sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Các rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn môi trường, kiểm dịch thực vật và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Ngoài ra, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết và nguồn nguyên liệu chưa ổn định cũng là những yếu tố hạn chế khả năng đáp ứng đơn hàng lớn.
Đáng chú ý, việc sắp xếp đơn vị hành chính thời gian qua đã tác động đến hơn 50 nhãn hiệu cộng đồng trên địa bàn tỉnh, gây phát sinh một số vướng mắc trong xác định khu vực địa lý, quản lý và khai thác nhãn hiệu. Một số trường hợp thất lạc hồ sơ, giấy chứng nhận cũng ảnh hưởng đến quá trình điều chỉnh, hoàn thiện thủ tục pháp lý.
Trước thực tế này, ngành khoa học và công nghệ địa phương đã kiến nghị các cơ quan trung ương hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong đăng ký, bảo hộ và quản lý nhãn hiệu. Đồng thời, tỉnh tăng cường phối hợp liên ngành nhằm xây dựng cơ chế đồng bộ trong sản xuất, chế biến và phát triển thị trường nông sản, hướng đến tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, lấy thị trường làm trung tâm và giá trị gia tăng làm mục tiêu. 
Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc ký kết quy chế là bước đi quan trọng nhằm hình thành cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các ngành. Qua đó góp phần chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm định hướng, giá trị gia tăng làm mục tiêu…
Song song đó, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng và hình ảnh sản phẩm địa phương. Các sản phẩm OCOP không chỉ đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm mà còn được đầu tư về mẫu mã, bao bì thân thiện môi trường, phù hợp với xu hướng tiêu dùng trong nước và quốc tế.
Nhiều chủ thể OCOP đã chủ động đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình chế biến, chú trọng xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường. Việc ứng dụng khoa học – công nghệ giúp nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản và tăng khả năng cạnh tranh cho sản phẩm.
Cùng với đó, hoạt động xúc tiến thương mại được đẩy mạnh thông qua các kênh hội chợ, thương mại điện tử, mạng xã hội và hệ thống phân phối hiện đại. Các địa phương cũng ưu tiên nguồn lực đầu tư thiết bị sản xuất, chế biến nhằm từng bước hình thành nền sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Thực tế cho thấy, khi sản xuất được tổ chức bài bản, gắn với liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, sản phẩm nông nghiệp không chỉ nâng cao giá trị mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân. Việc phát triển sản phẩm OCOP gắn với khai thác giá trị bản địa đang mở ra hướng đi hiệu quả trong phát triển kinh tế nông thôn.
Trong thời gian tới, với định hướng đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của Lâm Đồng được kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng tầm, mở rộng thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Hoàng Phương
