Giá xuất khẩu tăng nhưng đơn hàng chưa phục hồi như kỳ vọng
Trong 5 tháng đầu năm 2026, ngành điều Việt Nam vẫn ghi nhận điểm sáng khi giá xuất khẩu bình quân tiếp tục duy trì ở mức cao, giúp kim ngạch xuất khẩu đạt gần 1,87 tỷ USD. Tuy nhiên, đà tăng giá chưa đủ bù đắp cho sự sụt giảm về sản lượng tại một số thị trường chủ lực, đặc biệt là những khu vực đang chịu ảnh hưởng từ bất ổn địa chính trị.
Theo số liệu từ cơ quan hải quan, xuất khẩu điều trong tháng 5 đạt hơn 74 nghìn tấn, mang về trên 528 triệu USD. Giá xuất khẩu bình quân đạt trên 7.100 USD/tấn, tăng so với cùng kỳ năm trước. Một số thị trường như Trung Quốc, Đức, Hà Lan, Canada hay Australia vẫn duy trì nhu cầu khá tích cực đối với hạt điều Việt Nam.
Đáng chú ý, Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất khi kim ngạch nhập khẩu tăng nhờ giá bán cải thiện. Nhiều doanh nghiệp cho biết nhu cầu đối với các sản phẩm hạt điều chế biến sâu vẫn tương đối ổn định, nhất là tại các thị trường có xu hướng tiêu dùng thực phẩm dinh dưỡng và tiện lợi.
Tuy nhiên, thị trường Hoa Kỳ lại ghi nhận xu hướng chững lại. Sức mua giảm cùng với việc các nhà nhập khẩu thận trọng hơn trong việc ký kết đơn hàng mới khiến lượng xuất khẩu sang thị trường này giảm so với cùng kỳ năm trước.
Ngoài ra, chi phí logistics, vận tải biển và lưu kho vẫn duy trì ở mức cao, tạo thêm áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất và kinh doanh để thích ứng với diễn biến thị trường.
Trung Đông suy giảm khiến ngành điều hạ mục tiêu xuất khẩu
Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), khó khăn lớn nhất hiện nay đến từ sự suy giảm mạnh của thị trường Trung Đông - khu vực từng đóng góp khoảng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu điều của Việt Nam.
Từ quý II/2026, những diễn biến căng thẳng tại khu vực này đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giao thương. Nhiều doanh nghiệp phản ánh đơn hàng giảm mạnh, trong khi việc vận chuyển hàng hóa gặp không ít trở ngại do chi phí tăng và thời gian giao nhận kéo dài.
Sự gián đoạn của chuỗi logistics cùng tâm lý thận trọng từ phía đối tác nhập khẩu khiến nhiều giao dịch bị trì hoãn hoặc tạm dừng. Điều này tác động đáng kể đến hoạt động xuất khẩu của toàn ngành trong những tháng đầu năm.
Theo đánh giá của Vinacas, việc tìm kiếm thị trường mới để bù đắp phần sụt giảm từ Trung Đông không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Hiện hạt điều Việt Nam đã có mặt tại hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, khiến dư địa mở rộng thị trường ngày càng thu hẹp. Việc xây dựng một thị trường mới đòi hỏi thời gian dài để phát triển hệ thống phân phối và tạo dựng niềm tin với khách hàng.
Trước những khó khăn trên, Vinacas đã điều chỉnh mục tiêu xuất khẩu điều năm 2026 xuống còn khoảng 5 tỷ USD, thấp hơn so với kết quả đạt được trong năm 2025. Hiệp hội cho rằng đây là mức mục tiêu phù hợp với bối cảnh hiện tại và giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác điều hành sản xuất.
Về dài hạn, ngành điều vẫn đối mặt với bài toán nguyên liệu khi phần lớn điều thô phục vụ chế biến phải nhập khẩu từ châu Phi và Campuchia. Trong khi đó, nhiều quốc gia sản xuất điều đang đẩy mạnh chế biến tại chỗ, làm giảm nguồn cung nguyên liệu cho Việt Nam.
Các chuyên gia nhận định, để duy trì vị thế dẫn đầu xuất khẩu điều thế giới, ngành điều cần tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu trong nước, nâng cao tỷ lệ chế biến sâu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng khả năng thích ứng trước những biến động của thương mại toàn cầu.
Minh Thành (t/h)
