Cục Thuế vừa phát thư ngỏ gửi các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán, tư vấn thuế, đề nghị nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp, không tiếp tay hoặc hỗ trợ các hành vi gian lận thuế, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công khai, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh.
Nhiều vụ việc bị phát hiện từ thủ đoạn lập hai hệ thống sổ sách
Một trong những phương thức gian lận thuế phổ biến thời gian qua là việc doanh nghiệp duy trì đồng thời hai hệ thống sổ sách hoặc phần mềm quản lý riêng biệt. Một hệ thống được sử dụng để theo dõi hoạt động kinh doanh thực tế, trong khi hệ thống còn lại phục vụ việc kê khai với cơ quan thuế.
Theo kết luận điều tra bổ sung của Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an), tại Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng và Cung ứng nhân lực Hoàng Long, bị can Nghiêm Quốc Hưng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc công ty, bị xác định đã chỉ đạo bộ phận kế toán sử dụng đồng thời hai phần mềm quản lý là Misa và Smart Soft.
Trong đó, phần mềm Misa được sử dụng để hạch toán các khoản thu, chi có hóa đơn nhằm phục vụ công tác kê khai thuế; còn Smart Soft được dùng để theo dõi toàn bộ hoạt động kinh doanh thực tế, bao gồm cả các khoản thu dịch vụ không xuất hóa đơn.
Kết quả điều tra cho thấy, giai đoạn 2020 - 2024, doanh nghiệp này đã đưa hơn 15.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài, thu về trên 1.808 tỷ đồng. Tuy nhiên, hơn 1.206 tỷ đồng doanh thu đã không được kê khai đầy đủ, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 241 tỷ đồng.
Một vụ việc khác cũng thu hút sự quan tâm là sai phạm xảy ra tại Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Bảo Tín Minh Châu. Cơ quan điều tra xác định doanh nghiệp đã sử dụng các phần mềm Hivi Gold, Hivi Gold Pro cùng dữ liệu Excel để quản lý hoạt động kinh doanh thực tế, trong khi chỉ sử dụng phần mềm Misa để phục vụ kê khai thuế.
Dữ liệu được trích xuất trong giai đoạn 2020 - 2023 cho thấy, doanh thu thực tế của doanh nghiệp đạt khoảng 13.700 tỷ đồng, nhưng doanh thu kê khai với cơ quan thuế thấp hơn khoảng 9.700 tỷ đồng. Hành vi này được xác định đã gây thất thu ngân sách khoảng 150 tỷ đồng.
Không chỉ xuất hiện ở các doanh nghiệp quy mô lớn, thủ đoạn lập hai hệ thống sổ sách còn được ghi nhận trong lĩnh vực kinh doanh dược phẩm và mỹ phẩm trực tuyến.
Tại vụ án liên quan đến Công ty TNHH Dược phẩm công nghệ cao NAC, được Tòa án nhân dân TP Hà Nội đưa ra xét xử vào đầu tháng 4 vừa qua, Giám đốc Vũ Đăng Thái cùng các đồng phạm bị xác định đã quản lý doanh số thực tế thông qua phần mềm Tuha, đồng thời điều chuyển tiền bán hàng vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản doanh nghiệp.
Theo hồ sơ vụ án, nhóm đối tượng sử dụng một hệ thống dữ liệu nội bộ để theo dõi doanh thu thực tế và một hệ thống khác để kê khai thuế với số liệu thấp hơn nhiều lần. Hành vi này gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 4,1 tỷ đồng.
Kết quả xét xử, bị cáo Vũ Đăng Thái bị tuyên phạt 5 năm tù; các bị cáo liên quan nhận mức án từ án treo đến 3 năm tù.
Liên quan đến thủ đoạn lập hai sổ kế toán, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, đây là hành vi thường được thực hiện một cách có hệ thống, sử dụng nhiều phương thức tinh vi nhằm che giấu doanh thu và gây khó khăn cho công tác kiểm tra, thanh tra.
Tăng cường kiểm soát dòng tiền và dữ liệu giao dịch
Theo các chuyên gia về thuế và kế toán, quá trình gian lận thường bắt đầu từ việc bán hàng không xuất hóa đơn hoặc ghi nhận doanh thu không đầy đủ. Sau đó, dòng tiền được chuyển vào tài khoản cá nhân của chủ doanh nghiệp hoặc người có liên quan nhằm tránh bị phát hiện.
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas cho rằng, việc tồn tại đồng thời “sổ nội bộ” và “sổ thuế” cho thấy một phần doanh thu thực tế đã không được xuất hóa đơn theo quy định mà được theo dõi riêng thông qua tiền mặt hoặc tài khoản cá nhân.
Tuy nhiên, cùng với quá trình chuyển đổi số trong quản lý thuế, cơ quan thuế hiện đã tăng cường đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Trong trường hợp phát sinh dấu hiệu nghi vấn, cơ quan chức năng có thể yêu cầu cung cấp thông tin, sao kê tài khoản để phục vụ công tác xác minh.
Ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng Ban Kiểm tra thuế thuộc Cục Thuế cho rằng, cần phân biệt rõ giữa sai sót trong kê khai và hành vi cố ý trốn thuế.
Theo ông Trung, một số trường hợp phát sinh sai sót do nhầm lẫn nghiệp vụ, trong khi những hành vi như lập hai hệ thống sổ sách, ký kết hợp đồng với nhiều mức giá khác nhau hoặc cố tình kê khai doanh thu thấp hơn thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế đều là các hành vi vi phạm pháp luật.
Ông nhấn mạnh, ngành thuế đang tiếp tục đẩy mạnh minh bạch hóa dữ liệu, giao dịch và dòng tiền; đồng thời tăng cường phối hợp với hệ thống ngân hàng và các cơ quan chức năng nhằm phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi gian lận thuế có tổ chức.
Phương Di
