THCL Trước đây, các DN khi XK dăm gỗ sẽ phải chịu mức chi phí kiểm dịch lên tới hàng chục triệu đồng/lô hàng – mức chi phí có khi bằng cả tiền lãi. Tuy nhiên, tới đây, các DN này có thể yên tâm bởi chi phí vô lý đó đã được gỡ bỏ.

Dăm gỗ “thoát” kiểm dịch
Cách đây vài ngày, như thường lệ, nhân viên Công ty TNHH Phú Cát Vũng Tàu (một DN trong ngành chế biến dăm gỗ XK) làm thủ tục kiểm dịch thực vật cho lô hàng dăm gỗ. Nhưng khi đến nơi, nhân viên này được thông báo là Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) đã có quyết định các lô hàng XK dăm gỗ không phải làm thủ tục kiểm dịch thực vật nữa. Công ty TNHH Phú Cát Vũng Tàu có lẽ là đơn vị đầu tiên vui mừng, phấn khởi khi nghe thông tin trên. Đây cũng là DN đi đầu trong việc lên tiếng về những bất cập liên quan đến phí kiểm dịch dăm gỗ XK quy định tại Thông tư 30/2014/TT-BNNPTNT ngày 5/9/2014.
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Công Cẩn, Giám đốc Công ty TNHH Cát Phú Vũng Tàu cho biết, mỗi lô hàng kiểm dịch thực vật bị tính phí là 500 đồng/kg. Trung bình một lô hàng, công ty mất 20 - 40 triệu đồng phí kiểm dịch, chưa kể chi phí thuê xe để đưa đón nhân viên kiểm dịch… khiến chi phí của DN đội lên rất lớn. Đáng chú ý là hiện nay, trong số các thị trường NK dăm gỗ chính của Việt Nam (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan…) thì duy chỉ có Trung Quốc yêu cầu phải có kiểm dịch. Thế nhưng, các DN XK vẫn phải tiến hành kiểm dịch theo quy định của Thông tư 30, gây ra lãng phí thời gian và tốn kém nhiều chi phí.
Thực tế, câu chuyện về phí kiểm dịch dăm gỗ XK mới thực sự “nóng” lên trong một hội thảo của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương vào giữa tháng 6/2015. Tại hội thảo, ông Phạm Thanh Bình, chuyên gia Dự án thuộc USAID GIG đã nhắc đến việc nộp phí kiểm dịch XK dăm gỗ lên đến hơn 40 triệu đồng/lô hàng. Ông Bình nói: Có hàng loạt sản phẩm XK phải chịu mức phí hơn 40 triệu đồng/lô hàng. Mức phí này quá lớn, mà nhiều khi bằng cả lợi nhuận của một lô hàng. Thu phí thế này sẽ giảm năng lực cạnh tranh của DN, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của DN.
Nghe con số này, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương tỏ ra “choáng”: Một lô hàng XK mà thu phí 43 triệu đồng thì DN còn đâu lợi nhuận?
Không nên đặt thêm những tiêu chuẩn…
Câu chuyện thu phí kiểm dịch đối với mặt hàng dăm gỗ XK đã có một kết thúc “có hậu” với văn bản trả lời hợp lòng DN của Cục Bảo vệ thực vật.
Song, dăm gỗ chỉ là một lát cắt nhỏ trong số nhiều mặt hàng XK phải trải qua các quy trình kiểm dịch gắt gao, tốn kém. Thực tế, xung quanh việc kiểm dịch hàng XK, cũng có nhiều ý kiến trái chiều. Còn nhớ, để bảo vệ cho lập luận cần thiết kiểm dịch hàng XK với dăm gỗ trong Hội thảo hôm 19/6 của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, một cán bộ của Cục Bảo vệ thực vật đưa ra quan điểm: Nhiều nước, NK vẫn có hệ thống giám sát, sau một số lần nhất định phát hiện nguy cơ gây hại, trục xuất lô hàng, họ sẽ ra lệnh cấm nhập với toàn thị trường đó. Như vậy, một số DN làm ăn gian dối sẽ ảnh hưởng đến các DN làm ăn nghiêm túc. Quy định này là để bảo vệ các DN.
Nhiều DN XK cũng có quan điểm tương tự. Trò chuyện với phóng viên, ông Trần Quang Luận, Tổng giám đốc Công ty TNHH Thanh Thành Đạt (Nghệ An) cho rằng: Việc kiểm dịch với hàng XK là cần thiết để những DN làm ăn chộp giật, không bảo đảm chất lượng không làm ảnh hưởng đến uy tín của các nhà XK Việt Nam.
Lập luận nào nghe ra cũng đều có vẻ hợp lý. Song, như chia sẻ của TS. Nguyễn Đình Cung: "Không nên một người đau bụng bắt cả làng uống thuốc, kẻo chính sách thì vì DN, nhưng DN lại nói là gây khó”. Dẫn chứng câu chuyện kiểm dịch dăm gỗ, ông Cung cho rằng Cục Bảo vệ thực vật hoàn toàn có thể áp dụng quy trình quản lý rủi ro, kiểm dịch chặt với các DN từng vi phạm và thông thoáng hoặc miễn kiểm dịch với những DN nghiêm túc.
Còn ở tầm nhìn rộng hơn liên quan đến lợi ích của toàn DN, của quốc gia, việc kiểm dịch nói riêng và công tác kiểm tra chuyên ngành với hàng XK đang bị ví như “rào cản” cho hàng XK. Các DN XK của Việt Nam lâu nay đều phải đáp ứng đầy đủ những tiêu chuẩn, hàng rào kỹ thuật của nước NK. Những tiêu chuẩn đó cao hơn nhiều của Việt Nam thì chúng ta không nên đặt thêm những tiêu chuẩn, rào cản để làm tăng chi phí rủi ro cho hoạt động kinh doanh của DN, làm khó cho hoạt động XK của DN Việt Nam.
Bùi Quyền ( Thương hiệu & Công luận)























