Ngày 15/3/1962, trong bài phát biểu trước Thượng viện Hoa Kỳ, cố Tổng thống Hoa Kỳ John F. Kennedy đã khẳng định: “Người tiêu dùng bao gồm tất cả chúng ta. Đây là nhóm lớn nhất trong nền kinh tế, có ảnh hưởng đến hầu hết các quyết định kinh tế, nhưng tiếng nói của họ thường chưa được lắng nghe đúng mức.”
Trong bài phát biểu này, ông đã đưa ra 4 quyền cơ bản của người tiêu dùng, gồm: Quyền được an toàn: Hàng hóa, dịch vụ không được gây nguy hại cho sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng. Quyền được cung cấp thông tin: Người tiêu dùng phải được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác để lựa chọn sản phẩm phù hợp và tránh các thông tin quảng cáo gây nhầm lẫn.
Quyền được lựa chọn: Người tiêu dùng có quyền tự do lựa chọn sản phẩm và doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Quyền được lắng nghe: Người tiêu dùng có quyền phản ánh, khiếu nại và được giải quyết thỏa đáng các vấn đề liên quan đến quyền lợi của mình.
Đến năm 1985, Liên Hợp quốc đã mở rộng thành 8 quyền cơ bản của người tiêu dùng trong “Hướng dẫn của Liên Hợp quốc về bảo vệ người tiêu dùng”. Từ đó, Tổ chức Người tiêu dùng quốc tế (Consumer International) đã công nhận ngày 15/3 là Ngày Quyền của người tiêu dùng thế giới, được tổ chức hằng năm nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ người tiêu dùng tại các quốc gia.
Chính sách của Nhà nước Việt Nam về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Theo Điều 7 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, Nhà nước Việt Nam thực hiện nhiều chính sách nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong đó tập trung vào các nội dung chính: Tạo điều kiện thuận lợi để người tiêu dùng và các tổ chức, cá nhân liên quan thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ; khuyến khích sự tham gia của xã hội vào hoạt động bảo vệ người tiêu dùng.
Khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đầu tư cơ sở vật chất và phát triển nguồn nhân lực cho các cơ quan, tổ chức thực hiện công tác bảo vệ người tiêu dùng; đẩy mạnh hoạt động tư vấn, hỗ trợ và phổ biến kiến thức pháp luật.
Gắn bảo vệ người tiêu dùng với kinh doanh có trách nhiệm, phát triển các kênh phân phối hiện đại và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ. Tăng cường hợp tác quốc tế, trao đổi thông tin và kinh nghiệm trong lĩnh vực bảo vệ người tiêu dùng.
Nâng cao đạo đức kinh doanh, xây dựng văn hóa tiêu dùng an toàn, văn minh và bền vững; xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.
Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, khuyến khích sản phẩm thân thiện môi trường, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, mã số – mã vạch nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng.
Ý nghĩa của Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam
Việc công nhận Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam nhằm: Khẳng định vai trò và tầm quan trọng của công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đối với sự phát triển bền vững của nền kinh tế và xã hội.
Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật và chính sách liên quan đến người tiêu dùng. Huy động sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và toàn thể người dân trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng lành mạnh, minh bạch và an toàn, thúc đẩy sự phát triển của thị trường.
Hàng năm, Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam được tổ chức với nhiều chủ đề và hoạt động thiết thực như tuyên truyền pháp luật, chương trình khuyến mại, hỗ trợ người tiêu dùng và kết nối doanh nghiệp với thị trường.
Hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2026
Trong năm 2026, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức xã hội tiếp tục triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng như: Tuyên truyền và phổ biến pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Hướng dẫn người tiêu dùng cách nhận biết hàng thật - hàng giả, hàng kém chất lượng. Cảnh báo các hành vi lừa đảo, xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ.
Tổ chức các chương trình khuyến mại, xúc tiến thương mại nhằm kết nối doanh nghiệp với người tiêu dùng. Thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh, khiếu nại và tư vấn pháp lý cho người tiêu dùng.
Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam không chỉ là hoạt động tuyên truyền pháp luật mà còn trở thành động lực thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, đồng thời bảo đảm các quyền cơ bản của người tiêu dùng, đặc biệt là quyền được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác và an toàn khi tham gia các giao dịch trên thị trường.
Hoàng Phương
