Nghị định 49 quy định cụ thể thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh trong quản lý đất đai, đặc biệt ở các khâu thu hồi, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và cấp sổ đỏ.
UBND cấp tỉnh nắm quyền quyết định toàn diện
Thay vì phải đợi các hướng dẫn cứng nhắc từ trung ương thì nay UBND cấp tỉnh đã được trao quyền tự quyết trong hầu hết các lĩnh vực trọng yếu. Thẩm quyền này bao gồm việc thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người dân. Đồng thời tỉnh cũng có toàn quyền trong việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và gia hạn thời hạn sử dụng đất cho các tổ chức, cá nhân.
Đặc biệt căn cứ theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương thì UBND cấp tỉnh có thể phân cấp hoặc ủy quyền lại các nhiệm vụ này cho cơ quan chuyên môn hoặc cấp dưới. Điều này cho phép mỗi tỉnh thành tự xây dựng một bộ máy quản lý đất đai linh hoạt và phù hợp với đặc thù kinh tế xã hội của riêng mình.
Bước đột phá từ thẩm quyền cấp sổ đỏ của Chủ tịch xã
Điểm mới gây chú ý nhất và mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân là việc trao quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Tại cấp xã: Chủ tịch xã được quyền cấp hoặc xác nhận thay đổi trên Sổ đỏ đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp mình. Điều này bao gồm cả một thủ tục vốn rất phức tạp trước đây là xác định lại diện tích đất ở. Quy định này giúp người dân không phải di chuyển xa lên huyện hay tỉnh, giảm bớt thời gian và chi phí đi lại đáng kể.
Tại cấp tỉnh: Cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh sẽ thực hiện việc cấp giấy chứng nhận đối với các dự án hoặc trường hợp do cấp tỉnh quyết định đầu tư.
Văn phòng đăng ký đất đai: Vẫn đảm nhiệm vai trò cấp lần đầu hoặc đăng ký biến động cho các trường hợp còn lại để đảm bảo tính chuyên môn hóa.
Các cơ quan được giao quyền này cũng đồng thời chịu trách nhiệm hoàn toàn trong việc đính chính sai sót hay thu hồi và cấp lại giấy chứng nhận khi cần thiết.
Tự chủ trong xây dựng thủ tục hành chính
Nghị định 49 yêu cầu các địa phương phải tự ban hành trình tự và thủ tục hành chính về đất đai của riêng mình chậm nhất là vào ngày 1/7/2026. Mục tiêu tối thượng của việc này là cắt giảm tối đa các thủ tục rườm rà, quy định rõ thời gian giải quyết và trách nhiệm của từng cá nhân trong bộ máy.
Trong giai đoạn chuyển tiếp đến trước tháng 7 năm 2026 thì UBND cấp tỉnh có thể chọn áp dụng các quy định hiện hành hoặc ban hành các thủ tục tạm thời cho từng trường hợp cụ thể để không làm gián đoạn việc giao dịch của người dân. Mọi quy trình mới đều phải được công khai minh bạch trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường để người dân dễ dàng giám sát.
Nếu người dân đang có nhu cầu xác định lại diện tích đất ở hoặc cập nhật biến động trên sổ đỏ thì liên hệ trực tiếp với Bộ phận một cửa của UBND xã nơi có đất để được hướng dẫn. Với quy định mới thì nhiều thủ tục sẽ được giải quyết ngay tại cơ sở thay vì phải chờ đợi luân chuyển hồ sơ lên cấp huyện như trước đây.
Tâm An
