Bệnh Whitmore (còn gọi là Melioidosis) là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra, tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nguồn nước bề mặt bị ô nhiễm. Con người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với môi trường chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở; hít phải bụi hoặc giọt nước nhiễm khuẩn; hoặc sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Whitmore là bệnh hiếm gặp, không lây lan phổ biến từ người sang người nhưng có thể diễn tiến nặng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bệnh có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho việc chẩn đoán sớm. Một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm phổi, áp xe nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, thậm chí sốc nhiễm trùng với nguy cơ tử vong cao.
Bệnh được ghi nhận nhiều tại các nước khu vực Đông Nam Á và Bắc Australia. Tại Việt Nam, mỗi năm vẫn xuất hiện các ca bệnh rải rác, song nguy cơ có xu hướng tăng lên sau các đợt mưa lớn, bão lũ hoặc ngập úng kéo dài, khi môi trường đất và nước bị ô nhiễm nặng hơn.
Giới chuyên môn cho biết, những người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn như nông dân, người làm vườn, công nhân môi trường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Đặc biệt, nhóm người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, thận, phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch là đối tượng dễ bị nhiễm bệnh và có nguy cơ diễn biến nặng.
Để chủ động phòng bệnh, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, nhất là tại khu vực ô nhiễm hoặc sau mưa lũ. Khi buộc phải làm việc trong môi trường này, cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ như giày, ủng, găng tay.
Các vết thương hở, vết loét hoặc vết bỏng cần được che chắn cẩn thận, tránh tiếp xúc với đất, nước bẩn. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc, cần băng kín bằng vật liệu chống thấm và vệ sinh sạch sẽ ngay sau đó để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
Người dân cũng được khuyến cáo không đi chân trần tại khu vực bùn lầy, vùng ngập nước; hạn chế tắm, bơi, ngụp lặn ở ao hồ, sông suối hoặc khu vực nước đọng nghi bị ô nhiễm, đặc biệt khi trên da có vết trầy xước.
Bên cạnh đó, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi lao động, sau khi tiếp xúc với môi trường ô nhiễm và trước khi ăn uống giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn. Người dân cần sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt, đảm bảo an toàn thực phẩm, không sử dụng nước hoặc thực phẩm nghi bị ô nhiễm.
Đối với người có bệnh nền, cần đặc biệt chú ý thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh, đồng thời chủ động bảo vệ các vết thương trên da để hạn chế nguy cơ xâm nhập của vi khuẩn.
Cơ quan y tế cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận biết sớm triệu chứng. Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, nếu xuất hiện các biểu hiện như sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Trước thông tin một số quốc gia trong khu vực ghi nhận số ca mắc Whitmore gia tăng, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không hoang mang, nhưng cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Thiên Trường
