Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản hướng dẫn Sở Xây dựng TP.HCM về việc thực hiện thủ tục miễn giấy phép xây dựng đối với các dự án nhà ở xã hội, mở thêm một hướng đi linh hoạt cho doanh nghiệp trong quá trình chuẩn bị đầu tư.
Theo hướng dẫn mới, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội có thể chủ động lựa chọn một trong hai phương án thủ tục để được miễn giấy phép xây dựng, tùy theo điều kiện thực tế của từng dự án.
Phương án thứ nhất là thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng. Nếu dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định và phê duyệt theo đúng quy định, chủ đầu tư sẽ không phải xin giấy phép xây dựng trước khi khởi công.
Phương án thứ hai là thực hiện trực tiếp thủ tục xin cấp giấy phép xây dựng. Trong trường hợp này, chủ đầu tư sẽ được miễn bước thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, giúp rút gọn một phần quy trình chuẩn bị hồ sơ.
Cơ sở pháp lý cho hướng dẫn này được Bộ Xây dựng viện dẫn từ Nghị quyết số 201/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.
Theo nghị quyết, các dự án nhà ở xã hội không bắt buộc phải thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng như quy trình thông thường. Thay vào đó, chủ đầu tư hoặc người quyết định đầu tư được quyền tự tổ chức thẩm định, phê duyệt và chịu trách nhiệm toàn diện về việc bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật xây dựng.
Điểm đáng chú ý là nếu chủ đầu tư chọn phương án xin giấy phép xây dựng, thủ tục thẩm định thiết kế phòng cháy chữa cháy sẽ được tích hợp ngay trong quá trình cấp phép.
Theo quy định, cơ quan có thẩm quyền phải hoàn thành việc giải quyết hồ sơ trong thời hạn tối đa 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Ở chiều ngược lại, nếu doanh nghiệp lựa chọn phương án thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, cơ quan chuyên môn về xây dựng vẫn có trách nhiệm tổ chức thẩm định theo quy định hiện hành để bảo đảm dự án đủ điều kiện miễn giấy phép xây dựng.
Ngoài ra, Nghị quyết 201/2025 cũng cho phép áp dụng linh hoạt các cơ chế có lợi hơn cho nhà đầu tư.
Điều này đồng nghĩa, nếu trong hệ thống pháp luật hiện hành tồn tại quy định khác thuận lợi hơn so với nghị quyết, chủ đầu tư hoàn toàn có quyền lựa chọn áp dụng phương án tối ưu hơn cho dự án của mình.
Bộ Xây dựng đánh giá việc mở rộng quyền lựa chọn thủ tục sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể áp lực hành chính, tiết kiệm thời gian hoàn thiện hồ sơ và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội trong bối cảnh nhu cầu nhà ở giá phù hợp đang tăng mạnh tại các đô thị lớn.
Trong bối cảnh nhiều dự án nhà ở xã hội hiện vẫn chậm tiến độ do vướng thủ tục pháp lý, động thái này được xem là bước tháo gỡ đáng chú ý, tạo thêm dư địa để tăng nguồn cung trong giai đoạn tới.
Phương Thảo(t/h)
