Vì dăm mười mét vỉa hè, thậm chí ít hơn, để kinh doanh, để lấy lối cho ô tô… một số người đã và đang “bức tử” những cây cổ thụ trên địa bàn thành phố Hà Nội. Điều này không chỉ làm mất cảnh quan thiên nhiên đô thị, mà những cây nghiêng, cây chết còn là hiểm họa rình rập đối với người dân thành phố.

Ý thức bảo vệ môi trường yếu kém

Án ngữ trước cửa số nhà 1128 đường Đê La Thành, cây cổ thục hơn 40 năm tuổi chết khô, héo quắt, cành lá chung quanh đã bị rụng cụt hết, dù đã chết được một thời gian nhưng cây hoàn toàn không có vết mối mọt, sâu bệnh, vùng quanh gốc đen sì. Hỏi một số hộ dân chung quanh thì được biết cây này vốn trước đây rất xanh tốt, được sơn quanh gốc và đánh số cẩn thận nhưng có một thời gian đột nhiên khô héo, lá vàng dần rồi chết. Ngôi nhà bán đồ gỗ số 1128 Đê La Thành cũng theo đó được “hưởng lợi”, từ việc bị cây to che khuất mặt tiền giờ chỉ chờ công ty cây xanh đến chặt bỏ là thành “mặt tiền thông thoáng”.

Trước cửa hàng nội thất và đồ gia dụng số 831 Đê La Thành, hai cây cổ thụ lớn ít nhất 30 năm tuổi có dấu hiệu bị nhiễm độc, một cây đã chết khô, một cây đã rụng hết lá ở những cành lớn, chỉ còn lại một ít trên ngọn. Gốc và thân cây đều trơn nhẵn, không có vết mối mọt hay sau bệnh, viền quanh gốc bị trát xi-măng đặc kín. Điều đặc biệt nhất là hai cây này cũng “vô tình” nằm án ngữ hai bên mặt tiền của số nhà 831. Tiếp tục kiểm tra cây cổ thụ bị chết nằm giữa mặt tiền cửa hàng nội thất lớn Quân Tú số 702 Đê La Thành, các biểu hiện cũng giống với những cây chết gần đó, quanh thân và gốc hoàn toàn không có vết mỗi mọt sâu bệnh. Đặc biệt ở gốc cây có một đoạn bị vết thâm đen lớn có thể do bị đổ chất độc như muối, acid.

Theo anh M, một người dân sống lâu năm ở đây thì cây xanh phát triển ở đoạn đường này là tốt nhất, đơn giản vì ở đoạn này không có nhà cao tầng che khuất (do toàn bộ một bên đường là bãi ô tô) ảnh hưởng đến ánh nắng, mật độ cây xanh và dây điện ít nên cây có thể tự do phát triển. Một cây cổ thụ lớn trên 50 năm tuổi bỗng chết khô quắt là điều rất khó lý giải vì thông thường những cây lâu năm, đã được sơn chống bệnh, lại không bị mưa lớn quật đổ thì sống rất bền, bỗng nhiên “lăn ra chết” thì chỉ có một nguyên nhân là bị nhiễm độc.

Ngoài những cây trên, hầu hết những cây cổ thụ trên đường Đê La Thành đều bị trát xi-măng kín quanh gốc, nhiều cây cổ thụ bị quấn chặt chung quanh bởi dây đèn, vải bó nhiều vòng, thậm chí có cây lớn còn bị gắn ống nước thải xuyên qua thân để nước thải chảy từ thân xuống lòng đường. Bà H, một người bán nước trên đường Đê La Thành chia sẻ: “Do một số cây cổ thụ gốc to ở đây gây chướng mặt tiền, che mất biển hiệu nên có không ít hộ dân nghĩ đến việc “giết” cây để tránh ảnh hưởng đến việc buôn bán. Không phải ngẫu nhiên mà từ số nhà 700 đến số nhà 900 đường Đê La Thành có đến bốn cây cổ thụ hàng chục năm tuổi chết khô không rõ lý do”.

Hiểm họa lơ lửng trên mỗi con phố

Theo thống kê của Công ty công viên cây xanh, Hà Nội hiện có 45.000 cây xanh các loại, tập trung chủ yếu ở các quận như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Thanh Xuân và trong số đó, 90% cây xanh trên địa bàn đều ở tư thế mọc nghiêng, ngả ra đường do nhà cửa nằm sát mặt đường, các mái hiên, mái di động đua nhau che kín vỉa hè “chắn” hết không gian khiến cây xanh phải “đổ” ra đường đón nắng. Cũng theo thống kê trên, từ đầu năm 2013 đến nay, để bảo đảm an toàn cho người và phương tiện tham gia giao thông trên các tuyến phố, Công ty Công viên cây xanh đã phải cắt, sửa 4.000 cây và chặt hạ trên 300 cây chết, cây sâu mục. Tuy nhiên, một phần vì sự tác động của người dân, một phần vì có những giai đoạn mưa lớn kéo dài nhiều ngày, khiến cành và tán cây phát triển nhanh, làm tăng số lượng cây bị gãy đổ, đặc biệt là loại cây có bộ rễ chùm.

Giữa tháng 8/2012, khi hoàn lưu bão số 5 đi qua Thủ đô đã gây ra một “kỷ lục buồn” chưa từng có bằng việc quật ngã hơn 200 cây xanh. Trong số đó, có không ít cây cổ thụ bị bật tung rễ, có tuổi đời từ vài chục đến ngót nghét trăm năm. Đáng buồn hơn khi mưa to kèm theo gió lớn từ cơn bão số 5 đó đã làm một cây cổ thụ lớn bật rễ đè bẹp một chiếc xe taxi đậu trước số nhà 95F, phố Lò Đúc, làm lái xe ngồi trong xe tử vong ngay sau đó. Chiều 17/8/2012, do mưa lớn kèm hoàn lưu bão đã quật đổ một cây cổ thụ đè bẹp chiếc xe ô tô bốn chỗ trên phố Bà Triệu, rất may không có người bị thương. Tại đầu phố Trần Huy Liệu cắt đường Kim Mã, gió to đã quật đổ cây cổ thụ đè nát đầu một chiếc taxi mang BKS 30L-4649 của hãng ABC, làm hỏng một xe máy và một xe đạp. Khoảng 6 giờ sáng ngày 19/8, một cây xà cừ hàng chục năm tuổi đã bị bật gốc tại ngã tư Lý Thường Kiệt – Phan Bội Châu. Cây lớn nằm chắn ngang đường, trực tiếp tạo thành barie chắn toàn bộ dòng xe lưu thông qua khu vực này. Cách đó không xa, tại trước cửa số nhà 48 Hai Bà Trưng, một cây xanh lớn cũng bị gió đẩy bật gốc, ngả dọc trên vỉa hè. Một phần ngọn cây bị đè lên mái hiên của các căn nhà lân cận.

Rạng sáng ngày 8/8/2013, một cây muồng trước số nhà 101 phố Bà Triệu (phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng) bất ngờ gãy đổ khiến một người đi đường tử nạn. Tiếp theo đó là vụ đổ cây xà cừ cũng trên phố Bà Triệu, bị bật gốc do trận mưa lớn kéo dài vào rạng sáng 5/9, kéo theo một cây bàng và một cột điện chiếu sáng trước cửa số nhà 262, đổ xuống chắn ngang đường và đè trúng đuôi xe buýt trên đường. Rất may, khoảng 10 hành khách đều ngồi hàng ghế trên nên an toàn. Trưa ngày 2/10/2013, trên đường Hoàng Hoa Thám, khu vực Công viên Bách Thảo (quận Ba Đình), một cây xà cừ bị gãy cành, cũng làm một người đi đường tử nạn. Trên địa bàn thủ đô trong năm 2012 và 2013 đã có hàng chục vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan đến cây đổ, gây thiệt hại lớn, đặc biệt là những vụ cây đổ thương tâm khiến ba người thiệt mạng.

Trong đêm 27/4 vừa rồi, cơn mưa kéo dài tại Hà Nội đã làm một số cây xanh tại Liên Trì bị đổ chắn ngang đường, gây ách tắc giao thông cục bộ. Theo Công ty Công viên cây xanh, trận mưa lớn này cũng làm bảy cây xanh bị đổ. Lúc 7h30 cùng ngày, tại phố Sơn Tây, phường Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội, cây xà cừ có đường kính tới 70 cm đã đổ ngang đường đè lên số nhà 73 và 75 ở bên đường. Rất may số cây bị đổ không gây thiệt hại về người và của.

Theo Thời Nay