Về bản chất, các ký hiệu E5 hay E10 đại diện cho tỷ lệ cồn sinh học (bioethanol) được pha trộn vào xăng truyền thống. Xăng E10 chứa 10% thể tích cồn sinh học và 90% xăng khoáng, trong khi tỷ lệ này ở xăng E5 là 5% cồn và 95% xăng khoáng. Nguồn cồn sinh học tại Việt Nam hiện nay chủ yếu được lên men từ sắn lát khô và các phế phẩm nông nghiệp. Nhằm đảm bảo lộ trình chuyển đổi mượt mà và phù hợp với các dòng xe máy đời cũ, dòng xăng sinh học E5 RON 92 vẫn được phép phối trộn, lưu hành song song đến hết năm 2030.
Đối với câu hỏi về tính tương thích của phương tiện, hầu hết ô tô và xe máy sản xuất từ năm 2011 trở lại đây đều được thiết kế với vật liệu chịu được xăng E10. Để đảm bảo an toàn, chủ xe nên chủ động kiểm tra sách hướng dẫn sử dụng, nhãn dán mặt trong nắp bình xăng hoặc liên hệ trực tiếp với hãng. Việc kiểm tra này rất quan trọng bởi nếu đổ nhầm xăng E10 cho xe không tương thích, đặc tính của cồn sinh học sẽ ăn mòn các phớt cao su, chi tiết nhựa và kim loại trong hệ thống nhiên liệu sau thời gian dài tiếp xúc. Đây cũng là cơ sở để các hãng xe thực hiện quyền miễn trừ trách nhiệm bảo hành nếu hỏng hóc xảy ra do dùng sai nhiên liệu.
Trong trường hợp xe hoàn toàn tương thích với xăng E10, người lái có thể trực tiếp bơm xen kẽ hoặc trộn lẫn với lượng xăng A92 hay A95 còn sót lại trong bình mà không cần xả sạch. Cẩm nang Xăng sinh học của Bộ Công Thương xác nhận các hệ thống phun xăng điện tử hay chế hòa khí đều vận hành bình thường khi trộn lẫn các loại nhiên liệu này do chúng có cùng nền tảng xăng không chì, không gây xung đột như việc trộn lẫn xăng với dầu diesel.
Tuy nhiên, đặc tính "háo nước" và "ngậm nước" của cồn sinh học lại đòi hỏi quy trình bảo quản nghiêm ngặt hơn đối với những xe ít di chuyển. Nếu phương tiện không vận hành từ 3 đến 4 tuần, hiện tượng phân tách lớp rất dễ xảy ra trong bình chứa. Khi đó, ethanol hấp thụ độ ẩm từ môi trường sẽ kết tụ với nước lắng xuống đáy bình, để lại lớp xăng bị suy giảm chỉ số octan ở phía trên. Lớp nước lắng cặn này là nguyên nhân trực tiếp gây han gỉ bình xăng và phá hỏng bơm nhiên liệu khi xe hoạt động trở lại. Dù xăng E10 có hạn sử dụng lý tưởng khoảng 3 tháng, giới chuyên gia vẫn khuyến cáo nên xả sạch bình nếu xe không đi lại sau một tháng, đồng thời chủ xe cần rút ngắn chu kỳ thay lọc xăng hơn so với trước đây.
Trước làn sóng lo ngại về nguy cơ ăn mòn, thị trường hiện xuất hiện nhiều loại phụ gia được quảng cáo có tác dụng ổn định ethanol với giá dao động từ 200.000 đến 300.000 đồng mỗi chai. Mặc dù vậy, các chuyên gia kỹ thuật khẳng định các dung dịch này chưa có cơ sở kiểm nghiệm khoa học rõ ràng tại Việt Nam. Đối với những dòng xe đã được nhà sản xuất chứng nhận tương thích với xăng E10, toàn bộ hệ thống đường ống và buồng đốt đã được tối ưu hóa để chống chịu đặc tính của cồn sinh học, do đó người dùng hoàn toàn không cần chi thêm tiền cho các chất phụ gia bên ngoài nếu không có khuyến cáo cụ thể từ chính hãng xe.
Tâm An (t/h)
