Tăng huyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến biến chứng tim mạch và đột quỵ, diễn tiến âm thầm mà không bộc lộ triệu chứng rõ rệt. Cắt giảm muối trong khẩu phần ăn là nguyên tắc kinh điển được khuyến nghị cho người bệnh. Dù vậy, chế độ dinh dưỡng chỉ là một phần của phác đồ kiểm soát. Bác sĩ Amir Khan, chuyên gia y tế thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, cảnh báo nhiều thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại hàng ngày có thể vô hiệu hóa nỗ lực ăn kiêng của người bệnh.
Đứng đầu nhóm nguy cơ là thói quen ngồi bất động trong nhiều giờ liên tục, phổ biến ở giới văn phòng và người ít vận động. Tình trạng này làm suy giảm lưu thông máu, ảnh hưởng xấu đến chức năng co giãn của thành mạch. Để cải thiện, người làm việc tĩnh tại nên bố trí các khoảng nghỉ ngắn để đứng lên đi lại, vận động nhẹ hoặc kéo giãn cơ bắp, hỗ trợ quá trình tuần hoàn.
Căng thẳng tâm lý kéo dài cũng là thủ phạm nguy hiểm. Áp lực tinh thần kích thích cơ thể sản sinh các hormone như adrenaline và cortisol, làm tăng nhịp tim và khiến mạch máu co thắt tức thì. Nếu tình trạng căng thẳng lặp đi lặp lại hoặc kéo dài liên tục, hệ tim mạch luôn bị đặt trong trạng thái kích thích, gây cản trở nghiêm trọng đến việc đưa chỉ số huyết áp về mức an toàn.
Bên cạnh yếu tố tâm lý, việc nạp quá nhiều caffeine qua cà phê, trà hay nước tăng lực có thể kích hoạt cơn tăng huyết áp đột ngột. Hoạt chất này cản trở cơ chế thư giãn tự nhiên của thành mạch, khiến lòng mạch bị siết lại. Mức độ phản ứng tùy thuộc vào cơ địa từng cá nhân, trong đó người nhạy cảm với caffeine sẽ ghi nhận chỉ số huyết áp tăng vọt rõ rệt ngay sau khi sử dụng.
Chất lượng giấc ngủ cũng giữ vai trò then chốt đối với sức khỏe tuần hoàn. Theo quy luật sinh học, huyết áp của cơ thể sẽ hạ xuống trong lúc ngủ để hệ tim mạch nghỉ ngơi và hồi phục. Nếu giấc ngủ bị gián đoạn hoặc ngủ không đủ giấc, lượng hormone căng thẳng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao vào ban ngày, khiến huyết áp khó hạ và làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu về lâu dài.
Đặc biệt, việc tự ý dùng một số loại thuốc không kê đơn, nhất là thuốc xịt hoặc thuốc uống giảm nghẹt mũi, có thể khiến huyết áp tăng mất kiểm soát. Cơ chế tác dụng của các dòng thuốc này là làm co mạch niêm mạc mũi để thông đường thở, song hiệu ứng co mạch cũng có thể lan rộng ra toàn bộ hệ thống mạch máu trong cơ thể. Bác sĩ khuyến cáo người có tiền sử tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch cần đọc kỹ thành phần, tham khảo ý kiến chuyên môn từ bác sĩ, dược sĩ trước khi mua thuốc điều trị cảm cúm thông thường và tuyệt đối không lạm dụng kéo dài.
Tâm An
