Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg về điều kiện, hồ sơ và thủ tục chấp thuận cấp tín dụng vượt giới hạn đối với tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Điểm mới đáng chú ý trong dự thảo lần này là việc mở rộng các điều kiện được xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn. Bên cạnh các dự án phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, NHNN đề xuất bổ sung nhóm dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô vào diện ưu tiên.
Cụ thể, khách hàng có nhu cầu vốn sẽ được xem xét khi tham gia các chương trình, dự án đã được Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư; các lĩnh vực ưu tiên, khuyến khích; hoặc các dự án lớn, quan trọng tại Thủ đô theo quy định tại Nghị quyết số 258/2025/QH15. Điều kiện đi kèm là các dự án này phải được Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định chủ trương đầu tư hoặc được Chủ tịch UBND Thành phố chấp thuận.
Không chỉ mở rộng đối tượng, dự thảo còn lần đầu tiên đưa ra các mức trần cụ thể đối với cấp tín dụng vượt giới hạn. Theo đó, mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng được đề xuất không vượt quá 38% vốn tự có của ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Đối với một khách hàng và người có liên quan, mức này được nâng lên tối đa 52% vốn tự có trong trường hợp cho vay các dự án lớn, quan trọng tại Thủ đô.
Theo NHNN, việc xác định các ngưỡng 38% và 52% không phải là con số tùy ý mà được xây dựng dựa trên thực tiễn triển khai trong nhiều năm qua. Trước đó, các dự án quy mô lớn như thủy điện Sơn La, Lai Châu, các nhà máy nhiệt điện hay gần đây là dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1 đều đã áp dụng cơ chế cấp tín dụng vượt giới hạn với các tỷ lệ tương tự.
Trường hợp Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1 là ví dụ điển hình khi Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt mức cấp tín dụng vượt giới hạn cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), với trần 38% vốn tự có cho một khách hàng và 52% cho nhóm khách hàng liên quan. Đây cũng chính là cơ sở thực tiễn quan trọng để NHNN đề xuất luật hóa các mức trần này trong dự thảo mới.
Việc thiết lập khung pháp lý rõ ràng cho cấp tín dụng vượt giới hạn được đánh giá là bước đi cần thiết trong bối cảnh nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và công trình trọng điểm quốc gia ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, NHNN cũng nhấn mạnh mục tiêu xuyên suốt là kiểm soát rủi ro tập trung tín dụng trong hệ thống ngân hàng.
Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã đặt ra lộ trình giảm dần giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng và nhóm khách hàng liên quan nhằm hạn chế tình trạng “dồn vốn” vào một số ít doanh nghiệp lớn. Do đó, cơ chế cho vay vượt giới hạn chỉ được xem xét trong những trường hợp đặc biệt, có tính chất chiến lược và được kiểm soát chặt chẽ.
Song song với đó, NHNN khuyến khích các tổ chức tín dụng triển khai hình thức cấp tín dụng hợp vốn. Đây là giải pháp giúp nhiều ngân hàng cùng tham gia tài trợ một dự án, qua đó không chỉ đáp ứng nhu cầu vốn lớn mà còn phân tán rủi ro. Việc đồng thẩm định, đồng quyết định và cùng chịu trách nhiệm cũng góp phần nâng cao chất lượng tín dụng.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, với quy mô vốn tự có của nhiều ngân hàng thương mại lớn hiện nay, việc áp dụng các mức trần 38% và 52% có thể tạo ra các khoản tín dụng lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng cho một khách hàng và hàng trăm nghìn tỷ đồng đối với nhóm khách hàng liên quan.
Điều này mở ra dư địa lớn để hệ thống ngân hàng tham gia sâu hơn vào việc tài trợ các dự án hạ tầng chiến lược, đặc biệt là các công trình trọng điểm tại Thủ đô trong giai đoạn tới, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng quốc gia.
Phương Thảo(t/h)
