Phát triển công nghệ sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả

THCL Tài nguyên nước ở Việt Nam và trên thế giới đang diễn biến với xu thế ngày càng khan hiếm, suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Thời gian tới, cần tập trung vào phát triển các công nghệ duy trì và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước ngọt hiện có và tạo ra nguồn mới từ nước biển.

Nằm trong chuỗi sự kiện nhân Ngày nước thế giới (22/3), ngày 18/3, tại Hà Nội, Báo TN&MT phối hợp với Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường) tổ chức Hội thảo “Đổi mới công nghệ gắn với sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả”.

Theo đánh giá của nhiều cơ quan nghiên cứu về tài nguyên nước, hiện tại có khoảng 1/3 số quốc gia trên thế giới bị thiếu nước và đến năm 2025 con số này sẽ là 2/3 với khoảng 35% dân số thế giới sẽ rơi vào tình cảnh thiếu nước nghiêm trọng. Ở mỗi quốc gia, lượng nước cho mỗi đầu người đang bị giảm đáng kể.

Tài nguyên nước Việt Nam cũng đang phải đối mặt với những thách thức, nguồn nước có hạn, nguy cơ suy thoái, cạn kiệt nguồn nước có chiều hướng gia tăng; tăng trưởng kinh tế nhanh, đời sống người dân ngày càng cao khiến nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng trong khi nguồn nước có hạn và hiệu quả sử dụng nước còn thấp. Khai thác nước chưa được kiểm soát chặt chẽ, tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng. Tiếp đó là lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, ngập úng, nước biển dâng….

Gần 2/3 lượng nước của nước ta được hình thành từ ngoài lãnh thổ, nhưng chưa có cơ chế, biện pháp hiệu quả để hợp tác, chia sẻ nguồn nước giữa các quốc gia có chung nguồn nước, trong khi các quốc gia ở thượng nguồn đang tăng cường các hoạt động khai thác, sử dụng.

Hiện nay, nhiều tiến bộ về khoa học công nghệ được đưa vào ứng dụng trong việc khai thác, sử dụng nước. Theo ông Ichiro Adachi, chuyên gia chính sách và quản lý môi trường Cơ quan hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), công nghệ quản lý nước được phát triển và đổi mới với nhiều tiến bộ vượt bậc, được sử dụng hiệu quả. Tuy nhiên, ở một góc độ khác, ông Ichiro cho rằng những vấn đề khó khăn đang phải đối mặt chính là sử dụng công nghệ và thông tin như thế nào, hơn thế nữa, công nghệ tiến bộ rất đắt đỏ (không chỉ ở chi phí ban đầu mà còn gồm chi phí vận hành và bảo dưỡng).

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Ngô Văn Mơ, Phó Cục trưởng Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ (Bộ KH&CN) nhận định: Kịch bản xấu về biến đổi khí hậu làm cho nước ta thiếu nước nghiêm trọng. Hiện nay, hạn hán và xâm nhập mặn, nước biển dâng tại Đồng bằng sông Cửu Long đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống của hàng chục triệu người dân và mọi hoạt động sản xuất. Không lâu nữa, dự báo cư dân các vùng sử dụng nước giếng khoan và nước ngầm sẽ phải đối mặt với nguy cơ thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.

Thời gian tới, cần tập trung vào phát triển các công nghệ duy trì và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước ngọt hiện có và tạo ra nguồn mới từ nước biển. Hướng nghiên cứu thứ nhất tập trung vào tạo và phát triển các công nghệ nhằm tái tạo, tái sử dụng và giảm thiểu việc sử dụng nước ngọt cho tưới, sinh hoạt và sản xuất năng lượng nói riêng, cho sản xuất nói chung. Hướng thứ hai là phát triển các công nghệ có giá thành thấp việc tách muối, lọc mặn nước biển thành nước ngọt.

Ông Mơ cho biết, ngày 08/06/2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 54 quy định ưu đãi về vay vốn, miễn, giảm thuế đối với hoạt động sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả. Các hoạt động sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả được hưởng ưu đãi như: Tải sử dụng nước, sử dụng nước tuần hoàn; Thu gom nước mưa để sử dụng cho sinh hoạt; khử muối từ nước lợ, nước mặn thành nước ngọt.

Đặc biệt ưu đãi đối với hoạt động đầu tư sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, thiết bị, công nghệ sử dụng nước tiết kiệm. Tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất sản phẩm, thiết bị, công nghệ sử dụng nước tiết kiệm đáp ứng tiêu chí do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành được vay vốn ưu đãi; được miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập có được từ hoạt động đầu tư sản xuất sản phẩm, thiết bị, công nghệ sử dụng nước tiết kiệm theo quy định của pháp luật về thuế….

Có thể nói nước là nguồn tài nguyên vô giá và thiết yếu nhưng không phải là vô tận. Vì những nguyên nhân khách quan và chủ quan, nguồn tài nguyên này ngày càng khan hiếm. Không một quốc gia nào có thể giải quyết vấn đề một cách đơn phương. Và các nhà khoa học có trách nhiệm lớn trong các hướng nghiên cứu góp phần sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, phục vụ phát triển đất nước một cách bền vững.

Đoàn Huế (Thương hiệu & Công luận)