Nằm trong thung lũng nhỏ, kề bên con suối trong veo và được bao bọc bởi những dãy núi cao ngất, chợ Mường Hum từ lâu đã là trung tâm giao thương của các xã vùng cao khu vực Bát Xát (cũ). Phiên chợ họp vào ngày chủ nhật hằng tuần, kéo dài từ sáng sớm đến xế chiều, thu hút đông đảo bà con các dân tộc Hà Nhì, Mông, Dao, Giáy… từ nhiều thôn bản lân cận tìm về mua bán, trao đổi và gặp gỡ.
Theo lãnh đạo xã Mường Hum, trước đây khu phố chợ chỉ là vài dãy nhà nhỏ lợp mái đơn sơ, không khí khá trầm lắng, chỉ nhộn nhịp vào ngày họp chợ. Cùng với sự phát triển kinh tế – xã hội, chợ Mường Hum ngày nay đã khoác lên diện mạo mới, trở thành không gian sinh hoạt văn hóa, kinh tế chung của cả vùng.
Mỗi phiên chợ có hàng nghìn lượt người tham gia với hơn 120 gian hàng cố định và hàng chục điểm bán tự phát. Các khu vực được bố trí khá rõ ràng: từ nông sản địa phương như thóc, ngô, rau rừng, mật ong, gà đen, lợn bản đến các sản phẩm thổ cẩm, vải dệt thủ công và đồ trang sức bạc truyền thống. Đặc biệt, những bộ váy áo rực rỡ sắc màu của phụ nữ vùng cao khiến không gian chợ trở nên sống động, đậm bản sắc.
Không chỉ là nơi mua bán, chợ phiên còn là điểm hẹn văn hóa. Bà con quây quần bên bát phở nóng, nồi thắng cố nghi ngút khói hay chén rượu ngô cay nồng giữa tiết trời giá lạnh. Những loại bánh truyền thống như bánh chưng gù, bánh rán, bánh phồng, bánh nếp… mang hương vị núi rừng được bày bán khắp chợ, níu chân du khách.
Một góc chợ thu hút nhiều người dừng lại là khu trang sức bạc – sản phẩm thủ công tinh xảo của các nghệ nhân địa phương. Những món đồ bạc không chỉ có giá trị kinh tế mà còn mang ý nghĩa văn hóa, gắn với đời sống tâm linh và trang phục truyền thống của đồng bào.
Trước nguy cơ cháy nổ tại khu chợ tạm, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều giải pháp bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và giữ gìn trật tự, vệ sinh môi trường, góp phần tạo không gian chợ an toàn, văn minh.
Ngày nay, chợ Mường Hum không chỉ đóng vai trò tiêu thụ nông sản mà còn trở thành điểm nhấn trong tuyến du lịch Sa Pa – Lào Cai – Mường Hum – Y Tý. Trước nhu cầu phát triển mới, địa phương đã xây dựng kế hoạch mở rộng, nâng cấp không gian chợ trong thời gian tới, hướng tới một phiên chợ vùng cao vừa hiện đại, vừa gìn giữ trọn vẹn sắc màu văn hóa truyền thống của miền Tây Bắc.
Nam Sơn (t/h)
