Nâng hạng mở ra cơ hội nhưng không bảo đảm dòng vốn ngay lập tức
Sau nhiều năm cải cách, thị trường chứng khoán Việt Nam đã chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm Thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Đây được xem là dấu mốc quan trọng giúp thị trường vốn Việt Nam gia tăng vị thế trên bản đồ đầu tư quốc tế.
Theo các chuyên gia, điểm đáng chú ý của lần nâng hạng này là lộ trình giải ngân của các quỹ ETF được xác định khá rõ ràng. Thay vì dòng tiền tập trung trong thời gian ngắn, các quỹ đầu tư theo bộ chỉ số FTSE dự kiến phân bổ khoảng 1,523 tỷ USD theo nhiều đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.
Cách thức giải ngân theo từng giai đoạn được kỳ vọng sẽ giúp thị trường hấp thụ nguồn vốn ổn định hơn, hạn chế biến động mạnh về giá và thanh khoản. Đồng thời, sự hiện diện của Việt Nam trong danh mục đầu tư của các quỹ toàn cầu cũng sẽ được cải thiện đáng kể.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dòng vốn ETF chỉ phản ánh một phần tác động của việc nâng hạng. Điều mà thị trường kỳ vọng hơn là khả năng thu hút dòng vốn chủ động từ các quỹ đầu tư quốc tế, vốn thường có quy mô lớn hơn và thời gian đầu tư dài hơn.
Khả năng tiếp cận sẽ quyết định sức hút của thị trường
Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu vẫn chịu ảnh hưởng từ lãi suất quốc tế, diễn biến của đồng USD và xu hướng đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ, việc được nâng hạng chưa đồng nghĩa dòng vốn ngoại sẽ quay trở lại mạnh mẽ ngay lập tức.
Thực tế, trong nửa đầu năm 2026, nhà đầu tư nước ngoài vẫn duy trì xu hướng bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo đánh giá của giới phân tích, nguyên nhân chủ yếu đến từ sự dịch chuyển dòng vốn toàn cầu hơn là những yếu tố nội tại của thị trường.
Điều này cho thấy, để chuyển hóa lợi thế từ việc nâng hạng thành dòng vốn dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài.
Một số yếu tố tích cực đang hỗ trợ sức hấp dẫn của thị trường như mặt bằng định giá vẫn ở mức thấp so với trung bình nhiều năm, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết và tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên HOSE còn khá thấp, tạo dư địa cho dòng vốn mới khi điều kiện quốc tế thuận lợi hơn.
Theo các chuyên gia, khả năng tiếp cận thị trường, tốc độ xử lý giao dịch, chất lượng công bố thông tin và mức độ thuận tiện trong hoạt động đầu tư sẽ ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng đối với các quỹ đầu tư toàn cầu.
Tiếp tục cải cách để hướng tới chuẩn MSCI
Việc được FTSE Russell nâng hạng được xem là bước tiến quan trọng nhưng chưa phải đích đến của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Theo các chuyên gia, mục tiêu dài hạn là tiếp tục đáp ứng các tiêu chí của MSCI để tiến tới nhóm thị trường mới nổi trong hệ thống đánh giá của tổ chức này.
So với FTSE Russell, MSCI đặt ra yêu cầu cao hơn về hiệu quả vận hành và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế. Những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện gồm vận hành Trung tâm đối tác bù trừ (CCP), xử lý giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL), cải thiện cơ chế ngoại hối, mở rộng khả năng tiếp cận thông tin bằng tiếng Anh và nâng cao trải nghiệm giao dịch của nhà đầu tư tổ chức.
Nếu hệ thống CCP được đưa vào vận hành ổn định trong năm 2027, Việt Nam có thể được MSCI xem xét đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng. Tuy nhiên, theo thông lệ quốc tế, quá trình từ danh sách theo dõi đến khi chính thức được nâng hạng thường kéo dài nhiều năm và đòi hỏi thị trường duy trì ổn định các tiêu chí trong thời gian dài.
Các chuyên gia cho rằng, cải cách cần được thực hiện liên tục thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu nâng hạng. Việc hoàn thiện hạ tầng giao dịch, mở rộng tài khoản tổng (omnibus account), cải thiện cơ chế thanh toán, nâng cao tính minh bạch và chuẩn hóa công bố thông tin sẽ góp phần tạo dựng niềm tin đối với các nhà đầu tư quốc tế.
Trong dài hạn, sức cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ không chỉ đến từ việc được xếp vào nhóm thị trường mới nổi mà còn phụ thuộc vào chất lượng vận hành, mức độ minh bạch và khả năng tiếp cận theo các chuẩn mực quốc tế. Đây sẽ là nền tảng để thu hút dòng vốn dài hạn, nâng cao vai trò của thị trường vốn trong huy động nguồn lực cho nền kinh tế và từng bước tiến gần hơn tới các tiêu chuẩn của MSCI.
Nam Sơn (t/h)
