Theo đánh giá của Chính phủ, thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng cùng các bộ, ngành, địa phương đã tích cực hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý đội tàu, kiểm soát tàu cá, giám sát hành trình, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm. Những kết quả này đã được Ủy ban châu Âu (EC) ghi nhận, đánh giá tích cực.
Tuy nhiên, công tác chống khai thác IUU vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, tập trung ở khâu tổ chức thực hiện. Một số địa phương chưa quyết liệt, còn để xảy ra vi phạm trong quản lý đội tàu, tàu cá “03 không”, kiểm soát hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc và xử lý tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Kết quả thanh tra tại một số địa phương cũng cho thấy biểu hiện buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ. Đây là những điểm nghẽn cần được xử lý thực chất trước khi EC tiếp tục xem xét việc gỡ cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam.
Hoàn thiện kế hoạch khắc phục khuyến nghị của EC
Theo Công thư ngày 13/6/2026 của Tổng vụ Các vấn đề biển và hải đảo thuộc EC, Việt Nam vẫn còn những lỗ hổng nghiêm trọng cần khắc phục hiệu quả. EC đề nghị Việt Nam gửi báo cáo phản hồi trước ngày 1/10/2026 về các nội dung được khuyến nghị sau đợt thanh tra lần thứ 5 và những biện pháp đã triển khai.
Trước yêu cầu này, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung cao độ, huy động cả hệ thống chính trị, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; đồng thời đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong việc hoàn thành các nhiệm vụ đúng tiến độ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của EC trong tuần đầu tháng 8/2026. Kế hoạch phải nêu rõ từng nhiệm vụ, cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, thời hạn hoàn thành, kết quả cần đạt và trách nhiệm của người đứng đầu.
Ngay sau khi kế hoạch được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải tổ chức triển khai và phát động đợt cao điểm chống khai thác IUU trên phạm vi toàn quốc; đồng thời duy trì hoạt động của tổ công tác liên ngành để kiểm điểm tiến độ, tháo gỡ khó khăn và kịp thời báo cáo Trưởng Ban Chỉ đạo.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng nền tảng quản lý nghề cá dùng chung, thống nhất trên phạm vi cả nước. Hệ thống này sẽ kết nối, tích hợp các phần mềm và cơ sở dữ liệu hiện có, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” và liên thông, phục vụ quản lý, theo dõi và điều hành. Nền tảng phải hoàn thành trong tuần đầu tháng 12/2026.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao rà soát, đề xuất điều chỉnh, bổ sung Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; hoàn thành trong tháng 12/2026. Việc rà soát phải gắn với mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững.
Cùng với đó, các quy định pháp luật và quy hoạch hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão sẽ được rà soát để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong đầu tư, xây dựng, quản lý và khai thác hạ tầng nghề cá.
Các vụ việc vi phạm còn tồn đọng từ năm 2024 đến nay phải được phân loại và xử lý dứt điểm. Với những hồ sơ không còn đủ căn cứ xử lý, các cơ quan liên quan phải họp liên ngành để thống nhất phương án, không để kéo dài. 
Siết tàu cá “03 không”, xử lý nghiêm hành vi vô hiệu hóa VMS
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Cảnh sát biển và Bộ đội Biên phòng duy trì tuần tra, kiểm tra, kiểm soát tại các vùng biển trọng điểm, nhất là khu vực giáp ranh với các nước.
Các hành vi vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) phải được xử lý nghiêm. Khi tàu cá mất tín hiệu VMS, cơ quan chức năng phải xác minh nguyên nhân; trường hợp cố tình vô hiệu hóa thiết bị để thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định.
Bộ Công an tiếp tục điều tra các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự trong lĩnh vực khai thác IUU, không để hồ sơ tồn đọng hoặc kéo dài. Bộ Ngoại giao chủ động phối hợp với các nước xử lý trường hợp tàu cá, ngư dân Việt Nam bị bắt giữ; đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin để các địa phương trong nước xử lý vi phạm.
Bộ Công Thương được giao theo dõi sát các yêu cầu của EC, tăng cường minh bạch và truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến, xuất khẩu thủy sản, nhất là đối với mặt hàng cá ngừ. Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan hải quan kiểm soát chặt thủy sản xuất nhập khẩu, kịp thời phát hiện sai phạm theo khuyến nghị của EC.
Thanh tra Chính phủ phải khẩn trương ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật về chống khai thác IUU tại tỉnh Cà Mau. Trên cơ sở kết quả thanh tra tại TP. Hồ Chí Minh, An Giang và Cà Mau, cơ quan này sẽ tổng hợp các nhóm vi phạm, sơ hở, bất cập và trách nhiệm liên quan để báo cáo Chính phủ, làm căn cứ chấn chỉnh thống nhất trên cả nước.
Đối với các tỉnh, thành phố ven biển, Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ về kết quả chống khai thác IUU trên địa bàn.
Các địa phương phải quản lý chặt đội tàu, nhất là nhóm tàu có chiều dài từ 12 m đến dưới 15 m và tàu cá “03 không”; rà soát, đưa vào quản lý toàn bộ tàu không đủ điều kiện hoạt động, kiên quyết ngăn chặn tàu cá xâm phạm vùng biển nước ngoài.
Hoạt động xuất, nhập bến, sản lượng thủy sản qua cảng, dữ liệu hành trình và hồ sơ truy xuất nguồn gốc phải được kiểm soát chặt chẽ. Các vụ việc vi phạm thuộc thẩm quyền phải được xử lý dứt điểm; trường hợp có dấu hiệu tội phạm phải chuyển ngay cho cơ quan điều tra, không để hết thời hiệu xử phạt.
Các địa phương đồng thời phải cập nhật, làm sạch dữ liệu nghề cá, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác và đồng bộ với nền tảng quản lý dùng chung; chủ động bố trí nguồn lực đầu tư cảng cá, khu neo đậu và các hạ tầng phục vụ quản lý nghề cá.
L.T
